Η δημιουργία της Freyja, της νέας ευρωπαϊκής συμμαχίας για την ανάπτυξη συστήματος αναχαίτισης βαλλιστικών πυραύλων, αναδεικνύει ένα κρίσιμο συμπέρασμα από τον πόλεμο στην Ουκρανία: η άμυνα των δημοκρατιών δεν μπορεί να εξαρτάται από μία χώρα, έναν κατασκευαστή ή μία πολιτική απόφαση.
Στις 13 Ιουλίου, στο Παρίσι, δέκα ευρωπαϊκές χώρες εγκαινίασαν τη Freyja, με στόχο όχι να αντικαταστήσουν το αμερικανικό σύστημα Patriot, αλλά να δημιουργήσουν ένα πιο ανθεκτικό ευρωπαϊκό οικοσύστημα αντιπυραυλικής άμυνας.
Το ίδιο βράδυ, η Ρωσία εκτόξευσε οκτώ βαλλιστικούς πυραύλους κατά της Ουκρανίας. Τα συστήματα Patriot αναχαίτισαν τους πέντε, στην πρώτη επιτυχημένη κατάρριψη ρωσικών βαλλιστικών πυραύλων από την Ουκρανία έπειτα από σχεδόν δύο εβδομάδες.
Η έλλειψη αναχαιτιστικών και το όριο των Patriot
Η επιτυχία των Patriot ανέδειξε ταυτόχρονα και το μεγάλο πρόβλημα: την έλλειψη αναχαιτιστικών.
Η Ουκρανία αντιμετώπιζε σοβαρές ελλείψεις, λόγω της εκτεταμένης χρήσης των Patriot στον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν και της περιορισμένης παγκόσμιας παραγωγής τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, μόνο μέσα σε πέντε εβδομάδες, από τις 2 Ιουνίου έως τις 6 Ιουλίου, η Ρωσία εκτόξευσε 114 βαλλιστικούς πυραύλους, καθώς και 24 πυραύλους Zircon και Oniks, εναντίον του Κιέβου.
Την ίδια ώρα, η παγκόσμια παραγωγή της προηγμένης έκδοσης του αναχαιτιστικού Patriot, του PAC-3 MSE, φτάνει περίπου τους 50 πυραύλους τον μήνα.
Με άλλα λόγια, μόνο η άμυνα του Κιέβου μπορεί μέσα σε λίγες εβδομάδες να καταναλώσει ποσότητα αναχαιτιστικών που αντιστοιχεί σε περισσότερο από δύο μήνες συνολικής παγκόσμιας παραγωγής.
Το ουκρανικό μοντέλο παραγωγής
Το παράδειγμα της Ουκρανίας δείχνει πώς μπορεί να αλλάξει η αμυντική παραγωγή όταν δεν αντιμετωπίζεται ως γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά ως ζήτημα επιβίωσης.
Η σύγχρονη ουκρανική αμυντική βιομηχανία δεν αναπτύχθηκε με τους παραδοσιακούς όρους των στρατιωτικών βιομηχανικών συμπλεγμάτων των ΗΠΑ ή της Ευρώπης.
Η υπαρξιακή απειλή ανάγκασε τη χώρα να κινηθεί γρήγορα, εγκαταλείποντας τους μακροχρόνιους κύκλους ανάπτυξης, τις κλειστές πλατφόρμες και την εξάρτηση από έναν μόνο προμηθευτή.
Τα ουκρανικά drones, για παράδειγμα, βασίζονται σε φθηνούς αεροσκελετούς, ευρέως διαθέσιμα εξαρτήματα, συστήματα καθοδήγησης που δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από δορυφορικό σήμα και συνεχή, σχεδόν καθημερινή προσαρμογή.
Από τα drones στους βαλλιστικούς αναχαιτιστές
Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον ιδρυτή της FirePoint, είναι η παραγωγή αναχαιτιστικών βαλλιστικών πυραύλων, αλλά και η ανάπτυξη ουκρανικού βαλλιστικού πυραύλου.
Η FirePoint είναι η εταιρεία που κατασκευάζει ουκρανικά drones μεγάλου βεληνεκούς, τα οποία, όπως αναφέρεται, έπληξαν το διυλιστήριο πετρελαίου στο Σαλαβάτ, το τελευταίο μεγάλο ρωσικό διυλιστήριο που δεν είχε μέχρι τότε δεχθεί ουκρανικό πλήγμα.
Με την πρώτη ματιά, η δημιουργία της Freyja, οι επιθέσεις με drones και η έλλειψη Patriot μοιάζουν με τρεις διαφορετικές ιστορίες.
Στην πραγματικότητα, συνδέονται από το ίδιο συμπέρασμα: ο πόλεμος έχει αλλάξει και η επιβίωση απαιτεί αποκέντρωση, ταχύτητα και παραγωγή σε κλίμακα.
Γιατί δεν αρκεί ένα ευρωπαϊκό εργοστάσιο Patriot
Πρόσφατα, πέντε χώρες, μεταξύ των οποίων και οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπέγραψαν συμφωνία για τη δημιουργία ευρωπαϊκού κέντρου συντήρησης πυραύλων Patriot.
Η κίνηση θεωρείται θετική, καθώς κανείς δεν αμφισβητεί την επιχειρησιακή αξία του Patriot.
Ωστόσο, όπως υπογραμμίζεται, ένα εργοστάσιο στην Ευρώπη για παραγωγή ή συντήρηση αμερικανικών πυραύλων δεν αρκεί.
Οι σύγχρονοι πόλεμοι δείχνουν ότι η παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων αυξάνεται ταχύτερα από την παραγωγή αναχαιτιστικών. Αυτό δημιουργεί ένα κρίσιμο χάσμα ανάμεσα στην απειλή και στην ικανότητα άμυνας.
Η άμυνα ως οικοσύστημα, όχι ως προϊόν
Το βασικό επιχείρημα πίσω από τη Freyja είναι ότι η αμυντική βιομηχανία πρέπει να λειτουργεί περισσότερο σαν το διαδίκτυο: χωρίς ένα μοναδικό κέντρο και χωρίς ένα κρίσιμο σημείο που, αν πληγεί, μπορεί να καταρρεύσει ολόκληρο το σύστημα.
Ο πόλεμος, όπως σημειώνεται, δεν επιβραβεύει την τελειότητα. Επιβραβεύει την ταχύτητα και την αξιοπιστία.
Γι’ αυτό το μέλλον δεν ανήκει μόνο σε μεμονωμένα οπλικά συστήματα ή σε εταιρείες που παράγουν κλειστές πλατφόρμες. Ανήκει σε οικοσυστήματα παραγωγής, συντήρησης, τεχνολογίας και διαμοιρασμένης ευθύνης.
Η φιλοσοφία της Freyja
Η Freyja δεν φιλοδοξεί απλώς να δημιουργήσει ένα ακόμη Patriot.
Στόχος της είναι να συγκροτήσει ένα ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα στο οποίο κανένας μεμονωμένος κατασκευαστής, εργοστάσιο ή κράτος δεν θα μπορεί να καθορίζει την τύχη ολόκληρου του συστήματος.
Η λογική του δικτύου και η πλεονάζουσα αρχιτεκτονική βρίσκονται στον πυρήνα του σχεδιασμού.
Ενδεικτικό είναι το προτεινόμενο πλαίσιο για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας: η τεχνική τεκμηρίωση θα κατατίθεται με τρόπο που, υπό προκαθορισμένες συνθήκες, θα επιτρέπει τη μεταφορά της παραγωγής σε άλλο συμμετέχοντα του προγράμματος.
Έτσι θα διασφαλίζεται ταυτόχρονα η συνέχιση της παραγωγής, η προστασία των δικαιωμάτων του κατόχου της τεχνολογίας και η καταβολή δικαιωμάτων εκμετάλλευσης.
Παράλληλα, το λογισμικό και τα τεχνικά συστήματα δεν θα πρέπει να περιέχουν κρυφές εξαρτήσεις από μία μόνο εταιρεία ή ένα μόνο κράτος, ενώ θα πρέπει να είναι ανοιχτά σε ανεξάρτητους ελέγχους.
Το μάθημα της Ουκρανίας για τις δημοκρατίες
Το κρίσιμο δίδαγμα από την Ουκρανία είναι ότι ακόμη και το καλύτερο όπλο, όταν υπάρχει σε ανεπαρκείς αριθμούς, μπορεί να ηττηθεί από επαρκή αριθμό καλών όπλων.
Η Ουκρανία πλήρωσε βαρύ τίμημα για να μάθει αυτό το μάθημα.
Οι υπόλοιπες δημοκρατίες καλούνται να το αξιοποιήσουν χωρίς να χρειαστεί να πληρώσουν το ίδιο κόστος.
Η Freyja αποτελεί, υπό αυτή την έννοια, ένα πρώτο θετικό σημάδι ότι η Ευρώπη αρχίζει να αντιλαμβάνεται πως η ασφάλειά της δεν μπορεί να εισάγεται έτοιμη.
Στον 21ο αιώνα, η επιβίωση δεν εισάγεται. Παράγεται.
