Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ είναι διατεθειμένη να επιτρέψει τη δημιουργία επενδυτικού ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων για το Ιράν, εφόσον η Τεχεράνη συμφωνήσει σε μια τελική διευθέτηση για τον τερματισμό του πολέμου που θα περιλαμβάνει και πυρηνική συμφωνία.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η Ουάσινγκτον έχει συζητήσει το ενδεχόμενο χαλάρωσης των κυρώσεων και τη δημιουργία ενός «μεγάλου ταμείου 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση της χώρας». Τα κίνητρα αυτά θα συνδέονται με την «επίδοση» του Ιράν στην τήρηση του μνημονίου κατανόησης που πρόκειται να υπογραφεί επίσημα στην Ελβετία την Παρασκευή.
Πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων που επικαλούνται οι Financial Times σημείωσε ότι η σύσταση του ταμείου θα εξαρτηθεί από την τελική συμφωνία στο πλαίσιο του μνημονίου, η οποία θα ακολουθήσει παράταση 60 ημερών της κατάπαυσης του πυρός, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και συνέχιση των συνομιλιών για πυρηνική συμφωνία.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το ταμείο δεν θα χρηματοδοτηθεί από κυβερνήσεις, αλλά θα δημιουργηθεί για εταιρείες που ενδιαφέρονται να επενδύσουν στο Ιράν, μια χώρα 90 εκατομμυρίων κατοίκων με πλούσιους ενεργειακούς πόρους. Η δομή και η διαχείρισή του δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.
«Υπάρχει ενδιαφέρον από πολλές επιχειρήσεις στην Ευρώπη, πολλές στην Ασία, στη Νότια Κορέα, στην Ιαπωνία κ.λπ., αλλά και από αμερικανικές εταιρείες», ανέφερε η πηγή. «Αν αρθούν οι κυρώσεις, το ταμείο αυτό θα είναι πολύ μεγάλο και εξαιρετικά σημαντικό».
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στο CBS News ότι το ταμείο ανοικοδόμησης ύψους 300 δισ. δολαρίων θα ήταν «κάτι στο οποίο θα μπορούσε να έχει πρόσβαση το Ιράν, εφόσον τηρήσει τις υποχρεώσεις του».
Το ύψος των οικονομικών κινήτρων που έχουν τεθεί στο τραπέζι έχει αποτελέσει σημείο έντονης αντιπαράθεσης στις διαπραγματεύσεις, ενώ είναι και πολιτικά ευαίσθητο ζήτημα για τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δεν επιθυμεί να εμφανιστεί ότι επιβραβεύει το ιρανικό καθεστώς.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε ασκήσει έντονη κριτική στη συμφωνία του 2015 που υπέγραψε η κυβέρνηση Ομπάμα με το Ιράν και άλλες παγκόσμιες δυνάμεις, κατηγορώντας την ότι παρείχε εκτεταμένη άρση κυρώσεων και «παλέτες με μετρητά» προς την Τεχεράνη.
Οι επικριτές του νέου μνημονίου υποστηρίζουν ότι τα οικονομικά κίνητρα που συζητούνται θα ξεπερνούν κατά πολύ εκείνα της συμφωνίας του 2015.
Ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε τη Δευτέρα ότι δεν έχουν διοχετευθεί «μηδενικά» δολάρια στο Ιράν από την υπογραφή του εγγράφου από τον Τραμπ, τον Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.
Σύμφωνα με το μνημόνιο, οποιαδήποτε χαλάρωση κυρώσεων —συμπεριλαμβανομένης της αποδέσμευσης δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό— θα πραγματοποιείται σταδιακά και θα εξαρτάται από την πρόοδο των συνομιλιών και την τελική συμφωνία.
Ωστόσο, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ ανέφεραν ότι θα μπορούσαν να υπάρξουν «μικρές κινήσεις» οικονομικής ελάφρυνσης στην αρχή, ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ φέρονται να εξετάζουν αποφάσεις πρόσβασης του Ιράν στα μεγαλύτερα κεφάλαια με πιο ευέλικτα και όχι απόλυτα μετρήσιμα κριτήρια.
Όπως ανέφερε αξιωματούχος, «η χαλάρωση των κυρώσεων δεν συνδέεται με συγκεκριμένες πράξεις, αλλά γενικά με τη συμπεριφορά τους», με έμφαση στο πυρηνικό πρόγραμμα.
Στο πλαίσιο του μνημονίου, Ουάσινγκτον και Τεχεράνη έχουν συμφωνήσει στη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου υπό την εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, με στόχο τη σταδιακή αδρανοποίηση του υλικού.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει ήδη υποστεί σοβαρά πλήγματα από προηγούμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις, ενώ η αμερικανική πλευρά επιδιώκει να διασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξει δυνατότητα ανασυγκρότησής του.
Το Ιράν διαθέτει απόθεμα άνω των 9.000 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου, εκ των οποίων περίπου 440 κιλά βρίσκονται σε επίπεδα κοντά στα όρια στρατιωτικής χρήσης.
