Έξι μονάρχες, τρεις πρώην σοβιετικοί αξιωματούχοι, δύο καθεστώτα που υποστηρίζονται από το στρατό και ένας ηγέτης που καταζητείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για φερόμενα εγκλήματα πολέμου. Αυτοί είναι μερικοί από τα ιδρυτικά μέλη του «Συμβουλίου Ειρήνης» του Ντόναλντ Τραμπ, ενός νεοσύστατου και ιδιόμορφου ανταγωνιστή του ΟΗΕ που έχει ταράξει την Ευρώπη και έχει ενθουσιάσει τις αυταρχικές κυβερνήσεις που επιδιώκουν να κερδίσουν την εύνοια της νέας παγκόσμιας τάξης του προέδρου των ΗΠΑ.
«Θα είναι το πιο διάσημο συμβούλιο που έχει συσταθεί ποτέ», υποσχέθηκε ο Τραμπ πριν από την επίσημη παρουσίασή του. «Έχω συμπεριλάβει μερικά αμφιλεγόμενα πρόσωπα, αλλά είναι άνθρωποι που κάνουν τη δουλειά τους, άνθρωποι με τεράστια επιρροή». Αυτό ήταν πριν ακόμη ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ολοκληρώσει τη «μελέτη όλων των λεπτομερειών» της προσωπικής πρόσκλησης που του απευθύνθηκε και αποφασίσει αν θα πληρώσει 1 δισεκατομμύριο δολάρια για ισόβια ιδιότητα μέλους ενός θεσμού με έναν ισόβιο πρόεδρο: τον ίδιο τον Τραμπ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε την Τετάρτη το βράδυ ότι ο Πούτιν θα συμμετάσχει.
Τόσο ο Πούτιν όσο και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έλαβαν προσκλήσεις να συμμετάσχουν στο συμβούλιο, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με την προοπτική συνεργασίας των δύο χωρών, οι οποίες βρίσκονται σε πόλεμο, στο πλαίσιο ενός διεθνούς οργανισμού ειρήνευσης. «Η Ρωσία είναι εχθρός μας. Η Λευκορωσία είναι σύμμαχός τους», δήλωσε ο Ζελένσκι την Τρίτη. «Μου είναι πολύ δύσκολο να φανταστώ πώς εμείς και η Ρωσία μπορούμε να συνεργαστούμε σε αυτό ή εκείνο το συμβούλιο». Αξιωματούχοι στην Πολωνία εξέφρασαν παρόμοιες ανησυχίες.
Το συμβούλιο ξεκίνησε ως ιδέα του γαμπρού του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ως μέσο για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα. Ωστόσο, μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες, εξελίχθηκε σε πανάκεια για όλες τις συγκρούσεις του κόσμου.
Μέχρι το βράδυ της Τρίτης, λίγες ώρες πριν ο Τραμπ ανακοινώσει τη σύσταση του συμβουλίου στο Νταβός, περίπου είκοσι χώρες είχαν αποδεχτεί δημοσίως την πρόσκλησή του. Ένας ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε νωρίτερα την Τετάρτη ότι αναμενόταν να συμμετάσχουν περίπου 35 χώρες, αλλά δεν υπήρξαν περαιτέρω ενημερώσεις αργότερα την ίδια μέρα.
| Χώρα | Συμμετοχή |
|---|---|
| Αλβανία | ✅ |
| Αζερμπαϊτζάν | ✅ |
| Αίγυπτος | ✅ |
| Αργεντινή | ✅ |
| Αρμενία | ✅ |
| Βιετνάμ | ✅ |
| Βουλγαρία | ✅ |
| ΗΑΕ | ✅ |
| Ινδονησία | ✅ |
| Ιορδανία | ✅ |
| Ισραήλ | ✅ |
| Καζακστάν | ✅ |
| Κατάρ | ✅ |
| Κόσοβο | ✅ |
| Λευκορωσία | ✅ |
| Μαρόκο | ✅ |
| Μπαχρέιν | ✅ |
| Νορβηγία | ❌ |
| Ουγγαρία | ✅ |
| Ουζμπεκιστάν | ✅ |
| Πακιστάν | ✅ |
| Παραγουάη | ✅ |
| Σαουδική Αραβία | ✅ |
| Σλοβενία | ❌ |
| Σουηδία | ❌ |
| Τουρκία | ✅ |
Μόνο δύο χώρες της ΕΕ έχουν αποδεχτεί: η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν και μόλις σήμερα, η Βουλγαρία, που αναμένεται να επικυρώσει την απόφαση την επόμενη εβδομάδα.
Δεκάδες άλλοι ηγέτες έχουν αφήσει την πρόσκληση στην άκρη προς το παρόν, συμπεριλαμβανομένου του Πάπα. Η Κίνα δεν έχει ακόμη απορρίψει την πρόσκληση, αλλά δεν έχει δείξει κανένα σημάδι ενθουσιασμού.
Για σύγκριση, ο ΟΗΕ, που γεννήθηκε στα απομεινάρια του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου, έχει 193 μέλη.
Η απόλυτη απόρριψη, ή ακόμα και η έμμεση κριτική, θα μπορούσε να προκαλέσει την πιο συχνή απειλή του Τραμπ: την επιβολή τιμωρητικών δασμών. (Απείλησε με δασμούς 200% στα γαλλικά κρασιά, αφότου ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αρνήθηκε ευγενικά.)
Ωστόσο, η συμμετοχή ενέχει τον κίνδυνο όχι μόνο να κάνει κάποιον να δείχνει ότι υποτάσσεται, όπως προειδοποίησε ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ, προτείνοντας «επιγονατίδες» για τους ξένους ηγέτες. Αποτελεί επίσης παραβίαση του διεθνούς δικαίου ή, στην περίπτωση της Ιταλίας, του ίδιου του συντάγματός της.
Το Συμβούλιο Ειρήνης παρουσιάζεται με φόντο την εδαφική απληστία του Τραμπ για τη Γροιλανδία, μια απειλή που οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ ερμηνεύουν ως οτιδήποτε άλλο εκτός από ειρηνική.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου, σκληρός επικριτής του ΟΗΕ, έσπευσε να συμμετάσχει. Το έκανε μια μέρα μετά την κατεδάφιση του κενου κεντρικού γραφείου μιας υπηρεσίας του ΟΗΕ στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, που είχε ιδρυθεί το 1949 για να τροφοδοτεί, να στεγάζει και να εκπαιδεύει Παλαιστίνιους πρόσφυγες. Ωστόσο, έπρεπε να εγγραφεί εξ αποστάσεως, καθώς καταζητείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για κατηγορίες εγκλημάτων πολέμου και διακινδύνευσε τη σύλληψή του συμμετέχοντας στη σύνοδο κορυφής του Νταβός στην Ελβετία.
Το συμβούλιο συμπληρώνουν τρεις ηγέτες πρώην σοβιετικών δημοκρατιών που ξεκίνησαν την καριέρα τους ως αξιωματούχοι στην ΕΣΣΔ: ο Αλεξάντερ Λουκασένκο της Λευκορωσίας, ο Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγιεφ του Καζακστάν και ο Σαβκάτ Μιρζιογιέφ του Ουζμπεκιστάν.
Ωστόσο, το πιο σημαντικό μέλος του συμβουλίου θα διευθύνει την τελετή εγκαινίων στο Νταβός.
Διαρρεύσαντα σχέδια του Καταστατικού υποδηλώνουν ότι ο Τραμπ θα ασκεί τα καθήκοντα του προέδρου για όσο διάστημα επιθυμεί, με σημαντικές εξουσίες.
Ο πρόεδρος έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να εγκρίνει την «επίσημη σφραγίδα» του συμβουλίου, είναι η «τελική αρχή» σε όλες τις διαφορές και μπορεί να αποβάλει μέλη, συμπεριλαμβανομένου, θεωρητικά, του διαδόχου του ως προέδρου των ΗΠΑ, εφόσον δεν αντιταχθεί η πλειοψηφία των δύο τρίτων του συμβουλίου. Ο επόμενος πρόεδρος θα επιλεγεί από έναν μόνο άνθρωπο: τον Τραμπ.
Η κυβέρνηση Τραμπ αποχώρησε νωρίτερα αυτό το μήνα από 66 διεθνείς οργανισμούς, πολλοί από τους οποίους είναι οργανισμοί, επιτροπές και συμβουλευτικές ομάδες που σχετίζονται με τον ΟΗΕ και ασχολούνται με το κλίμα, την εργασία, τη μετανάστευση και άλλα ζητήματα που η κυβέρνηση έχει κατηγοριοποιήσει ως σχετιζόμενα με τη διαφορετικότητα. Ο Ντάνιελ Φόρτι, επικεφαλής των υποθέσεων του ΟΗΕ στο International Crisis Group, δήλωσε τότε ότι η κίνηση αυτή ήταν «μια πολύ σαφής εκδήλωση της επιθυμίας για διεθνή συνεργασία με τους όρους της Ουάσιγκτον».
Το έργο του Συμβουλίου Ειρήνης θα «λειτουργήσει» από ένα εκτελεστικό συμβούλιο που θα περιλαμβάνει τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ, τον γαμπρό του Τραμπ Τζάρετ Κούσνερ και τον πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας Τόνι Μπλερ, ανακοίνωσε την Παρασκευή ο Λευκός Οίκος.
«Κάθε μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου θα εποπτεύει ένα καθορισμένο χαρτοφυλάκιο κρίσιμης σημασίας για τη σταθεροποίηση και τη μακροπρόθεσμη επιτυχία της Γάζας, που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη ικανοτήτων διακυβέρνησης, τις περιφερειακές σχέσεις, την ανασυγκρότηση, την προσέλκυση επενδύσεων, τη χρηματοδότηση μεγάλης κλίμακας και την κινητοποίηση κεφαλαίων», ανέφερε ο Λευκός Οίκος.