Στην πρωτεύουσα της Βενεζουέλας, το Καράκας, δεσπόζει ένα κτίριο που ενσαρκώνει όσο λίγα τη σκοτεινή πλευρά της σύγχρονης ιστορίας της χώρας. Το El Helicoide, ένα αρχιτεκτονικό όραμα της δεκαετίας του 1950, σχεδιάστηκε ως φουτουριστικό εμπορικό κέντρο. Σήμερα, αποτελεί μία από τις πιο διαβόητες φυλακές της Λατινικής Αμερικής.

Αντί για καταστήματα και ράμπες αυτοκινήτων, το El Helicoide φιλοξενεί πολιτικούς κρατουμένους, διαδηλωτές, δημοσιογράφους και αντιφρονούντες. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων το έχουν χαρακτηρίσει επανειλημμένα «κέντρο βασανιστηρίων», ενώ για πολλούς πολίτες της Βενεζουέλας το όνομά του έχει ταυτιστεί με τον φόβο και την εξαφάνιση.

Η πρόσφατη αποφυλάκιση πολιτικών κρατουμένων από το El Helicoide, στο πλαίσιο των πρώτων κινήσεων της μεταβατικής κυβέρνησης μετά την πτώση του Νικολάς Μαδούρο, αναζωπύρωσε τη συζήτηση για το τι πραγματικά συμβαίνει πίσω από τους τσιμεντένιους τοίχους του κτιρίου.

Βενεζουέλα: Η καθημερινότητα μέσα στο El Helicoide

Πρώην κρατούμενοι περιγράφουν συνθήκες ακραίου υπερπληθυσμού, με δεκάδες άτομα να στοιβάζονται σε μικρά, σκοτεινά κελιά χωρίς επαρκή εξαερισμό ή φυσικό φως. Σε ορισμένες περιπτώσεις, κρατούμενοι κοιμούνται όρθιοι ή εναλλάσσονται στο πάτωμα, καθώς δεν υπάρχουν κρεβάτια για όλους.

Η πρόσβαση σε πόσιμο νερό είναι περιορισμένη, ενώ το φαγητό συχνά ανεπαρκές και χαμηλής ποιότητας. Πολλοί κρατούμενοι βασίζονται στα δέματα που φέρνουν συγγενείς, τα οποία όμως συχνά καθυστερούν ή κατάσχονται.

Διεθνείς οργανισμοί, όπως ο ΟΗΕ και η Διεθνής Αμνηστία, έχουν τεκμηριώσει συστηματική χρήση βασανιστηρίων στο El Helicoide. Καταγγελίες κάνουν λόγο για ξυλοδαρμούς, ασφυξία με πλαστικές σακούλες, ηλεκτροσόκ, παρατεταμένη απομόνωση και ψυχολογική κακοποίηση.

Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι αναφορές για απειλές κατά συγγενών κρατουμένων, καθώς και για σεξουαλική βία ή εξευτελιστική μεταχείριση, με στόχο την ομολογία ή τον εκφοβισμό. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι κρατούμενοι δεν έχουν πρόσβαση σε δικηγόρο ούτε ενημέρωση για το κατηγορητήριο εις βάρος τους.

Βενεζουέλα: Θάνατοι και ιατρική εγκατάλειψη

Στο El Helicoide έχουν καταγραφεί θάνατοι κρατουμένων υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες. Πρώην κρατούμενοι και οικογένειες θυμάτων καταγγέλλουν πλήρη έλλειψη ιατρικής περίθαλψης, ακόμη και για σοβαρές χρόνιες παθήσεις.

Ο θάνατος γνωστών πολιτικών κρατουμένων, όπως του πρώην υπουργού Άμυνας Ραούλ Ισαΐας Μπαδούελ, ενίσχυσε τις διεθνείς πιέσεις προς τη Βενεζουέλα, με εκκλήσεις για ανεξάρτητες έρευνες και λογοδοσία.

O ρόλος των μυστικών υπηρεσιών της Βενεζουέλας

Το El Helicoide λειτουργεί ως έδρα της SEBIN, της διαβόητης υπηρεσίας πληροφοριών της Βενεζουέλας, η οποία έχει κατηγορηθεί για αυθαίρετες συλλήψεις και καταστολή κάθε μορφής αντιπολίτευσης. Η συνύπαρξη διοικητικών γραφείων και κελιών κράτησης εντείνει τον φόβο, καθώς οι ανακρίσεις συχνά γίνονται εντός του ίδιου συγκροτήματος.

Πολλοί κρατούμενοι μεταφέρονται εκεί χωρίς ένταλμα, συχνά τη νύχτα, και κρατούνται για εβδομάδες ή μήνες χωρίς επικοινωνία με τον έξω κόσμο.

Η συζήτηση για το οριστικό κλείσιμο του El Helicoide έχει ανοίξει ξανά, όμως μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη δέσμευση. Για τους επιζώντες, το κλείσιμό του θα αποτελούσε όχι μόνο πολιτική πράξη, αλλά και ηθική δικαίωση.

Όπως λέει πρώην κρατούμενος: «Το El Helicoide δεν είναι απλώς ένα κτίριο. Είναι ένα σύστημα τρόμου. Αν η Βενεζουέλα θέλει πραγματικά να αλλάξει, πρέπει πρώτα να το αφήσει πίσω της».