Παρότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν βασική αιτία θανάτου στις γυναίκες, πολλές εξακολουθούν να διαγιγνώσκονται αργά – ή και λανθασμένα – όταν παθαίνουν έμφραγμα. Ειδικοί στο Science Alert επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν οφείλεται μόνο στα συμπτώματα, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο το ιατρικό σύστημα έχει εκπαιδευτεί να αναγνωρίζει την καρδιακή προσβολή.
Έρευνες στις ΗΠΑ δείχνουν ότι γυναίκες κάτω των 55 ετών έχουν έως και επτά φορές περισσότερες πιθανότητες από τους άνδρες να φύγουν από τα επείγοντα χωρίς να υποβληθούν στον απαραίτητο καρδιολογικό έλεγχο. Σε χώρες με ανεπτυγμένα συστήματα υγείας, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι έως και το 20% των θανάτων γυναικών από έμφραγμα θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί αν η αντιμετώπιση ήταν ίδια με εκείνη των ανδρών.
Ο όρος «άτυπα συμπτώματα» μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνος
Για δεκαετίες, η ιατρική κοινότητα χαρακτήριζε τα συμπτώματα εμφράγματος στις γυναίκες ως «άτυπα», επειδή συχνά διαφέρουν από εκείνα που παρατηρούνται στους άνδρες.
Στην πραγματικότητα όμως, όπως υπογραμμίζουν οι ειδικοί, δεν είναι «άτυπο» κάτι που αφορά τον μισό πληθυσμό. Το βασικό σύμπτωμα παραμένει κοινό και στα δύο φύλα: ο πόνος ή η δυσφορία στο στήθος.
Νεότερες μελέτες δείχνουν ότι περισσότερο από το 90% ανδρών και γυναικών εμφανίζουν πόνο στο στήθος κατά τη διάρκεια εμφράγματος. Η διαφορά είναι ότι οι γυναίκες παρουσιάζουν συχνότερα και άλλα συμπτώματα ταυτόχρονα, όπως:
- δύσπνοια
- ναυτία ή εμετό
- έντονη κόπωση
- πόνο στη γνάθο
- πόνο ανάμεσα στις ωμοπλάτες
- πόνο που αντανακλά στο χέρι
- αίσθημα άγχους ή παλμών
Αυτή η πιο σύνθετη εικόνα μπορεί να μπερδέψει τόσο τις ίδιες τις ασθενείς όσο και τους γιατρούς. Διακεκριμένοι καρδιολόγοι που μίλησε στο Science Alert τονίζουν ότι ο όρος «άτυπα συμπτώματα» θα πρέπει να εγκαταλειφθεί οριστικά και υπογραμμίζουν ότι λανθασμένα εξακολουθεί να υπάρχει η αντίληψη πως οι καρδιοπάθειες αφορούν κυρίως τους άνδρες, παρότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα σκοτώνουν σχεδόν τον ίδιο αριθμό γυναικών και ανδρών.
Τα εμφράγματα στις γυναίκες δεν είναι τόσο… «κινηματογραφικά»
Στη λαϊκή κουλτούρα, το έμφραγμα παρουσιάζεται συνήθως ως ένας ξαφνικός, συντριπτικός πόνος στο στήθος που καταρρίπτει τον ασθενή. Καρδιολόγοι σημειώνουν ότι αυτή η εικόνα είναι παραπλανητική.
Πολλά εμφράγματα εξελίσσονται πιο ήπια και σταδιακά. Οι γυναίκες περιγράφουν συχνά τον πόνο ως μια βαριά πίεση ή ενόχληση στο στήθος που διαρκεί λίγα λεπτά και μετά υποχωρεί. Επίσης, είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν έμφραγμα σε κατάσταση ηρεμίας ή κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Αυτή η λιγότερο «θεαματική» εικόνα οδηγεί πολλές γυναίκες να υποτιμήσουν τα συμπτώματα ή να θεωρήσουν ότι σχετίζονται με άγχος, κόπωση ή μυοσκελετικό πόνο.
Το «σύνδρομο Yentl» και η φυλετική ανισότητα στην καρδιολογία
Η ανισότητα στη διάγνωση και στη θεραπεία των γυναικών έχει αποκτήσει ακόμη και επίσημη ονομασία: «σύνδρομο Yentl». Ο όρος καθιερώθηκε το 1991 από την Αμερικανίδα καρδιολόγο Bernadine Healy και περιγράφει την τάση του συστήματος υγείας να προσεγγίζει αποτελεσματικότερα τις γυναίκες μόνο όταν τα συμπτώματά τους μοιάζουν με εκείνα των ανδρών.
Μελέτες δείχνουν ότι, σε σύγκριση με τους άνδρες, οι γυναίκες με συμπτώματα εμφράγματος, έχουν μικρότερες πιθανότητες άμεσης ανάνηψης, μεταφέρονται λιγότερο συχνά με ασθενοφόρο υψηλής προτεραιότητας και καθυστερούν περισσότερο να διαγνωστούν.
Οι ειδικοί επισημαίνουν επίσης ότι πολλές κατευθυντήριες οδηγίες για την πρόληψη και θεραπεία των εμφραγμάτων βασίστηκαν επί δεκαετίες κυρίως σε μελέτες με άνδρες συμμετέχοντες. Παράλληλα, σημαντικοί γυναικείοι παράγοντες κινδύνου συχνά παραμένουν εκτός αξιολόγησης, όπως η εμμηνόπαυση, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών και οι επιπλοκές της εγκυμοσύνης
Πότε πρέπει να ζητήσει βοήθεια μια γυναίκα
Οι καρδιολόγοι τονίζουν ότι κάθε νέο και ανεξήγητο σύμπτωμα πρέπει να αξιολογείται άμεσα, ειδικά όταν αφορά πόνο ή πίεση στο στήθος, δύσπνοια ή συμπτώματα που έρχονται και φεύγουν.
Ειδικοί συμβουλεύουν τις γυναίκες να εμπιστεύονται το ένστικτό τους και να μην αγνοούν τα προειδοποιητικά σημάδια, ακόμη κι αν δεν ταιριάζουν με την «κλασική» εικόνα εμφράγματος. Όπως επισημαίνουν, είναι προτιμότερο να υπάρξει «υπερβολική» προσοχή παρά καθυστέρηση. Επίσης, σε περίπτωση υποψίας εμφράγματος, δεν πρέπει ποτέ κάποιος να οδηγεί μόνος του στο νοσοκομείο, αλλά να καλέσει άμεσα ασθενοφόρο.
