Αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι ενδέχεται να εντόπισαν στην περιοχή Αφάρ Ριφτ της Αιθιοπίας τα αρχαιότερα γνωστά ίχνη αποτέφρωσης ανθρώπου παγκοσμίως, με την ανακάλυψη να χρονολογείται περίπου 100.000 χρόνια πριν — δηλαδή 60.000 χρόνια παλαιότερα από το προηγούμενο γνωστό εύρημα.
Μέχρι σήμερα, τα αρχαιότερα αποτεφρωμένα ανθρώπινα λείψανα θεωρούνταν εκείνα που είχαν βρεθεί στη λίμνη Μούνγκο της Αυστραλίας και χρονολογούνταν πριν από περίπου 40.000 χρόνια. Η νέα ανακάλυψη στην Αιθιοπία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ακόμη και η αρχαιότερη σκόπιμη ταφή που έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα υπολογίζεται στα 78.000 χρόνια.
Η περιοχή του Αφάρ Ριφτ έχει ξεχωριστή γεωλογική σημασία, καθώς αποτελεί το σημείο όπου τρεις τεκτονικές πλάκες απομακρύνονται σταδιακά, προκαλώντας τον διαχωρισμό της αφρικανικής ηπείρου. Πρόκειται για ένα από τα ελάχιστα μέρη στον κόσμο όπου μια ωκεάνια ράχη μπορεί να παρατηρηθεί στην ξηρά, ενώ η περιοχή είναι γνωστή και για σημαντικά παλαιοανθρωπολογικά ευρήματα, όπως ο διάσημος σκελετός της «Λούσι».
Τα τελευταία 45 χρόνια, η ερευνητική αποστολή Middle Awash Project πραγματοποιεί ανασκαφές στην περιοχή Halibee του σχηματισμού Dawaitoli στο Αφάρ Ριφτ. Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 1981 από τους Τζ. Ντέσμοντ Κλαρκ και Τιμ Γουάιτ και έχει οδηγήσει σε καθοριστικές ανακαλύψεις για την ανθρώπινη εξέλιξη, σε μία από τις πιο θερμές και άνυδρες περιοχές του πλανήτη.
Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό PNAS και, σύμφωνα με τους ερευνητές, προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο οι πρώιμοι Homo sapiens αλληλεπιδρούσαν με το περιβάλλον τους.
Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν τα ευρήματα «εξαιρετικά», καθώς παρέμειναν ανέπαφα μέσα στον χρόνο, προσφέροντας μια σπάνια εικόνα του τοπίου και της ζωής των ανθρώπων που κινούνταν στην περιοχή πριν από 100.000 χρόνια. Όπως σημειώνεται, τα περισσότερα στοιχεία για εκείνη την εποχή προέρχονται από σπήλαια, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά σπάνια τα ευρήματα σε ανοιχτό χώρο.
Χιλιάδες λίθινα εργαλεία που εντοπίστηκαν στην τοποθεσία δείχνουν ότι οι άνθρωποι επέστρεφαν επανειλημμένα στην περιοχή για σύντομα χρονικά διαστήματα, κυρίως όταν πλημμύριζε η πεδιάδα. Παράλληλα, αντικείμενα από οψιδιανό — ηφαιστειακό γυαλί — φαίνεται ότι προέρχονταν από μακρινές περιοχές, ένδειξη ότι οι ανθρώπινες ομάδες πραγματοποιούσαν μετακινήσεις σε μεγάλες αποστάσεις.
Οι περίπου 3.000 απολιθωμένοι σκελετοί ζώων που βρέθηκαν στο σημείο δείχνουν επίσης ότι οι πρώιμοι άνθρωποι συνυπήρχαν με πιθήκους, τρωκτικά και μεγάλα θηλαστικά.
Ο αρχαιολόγος Φερχάτ Καγιά, μέλος της ερευνητικής ομάδας, ανέφερε ότι τα ευρήματα ενισχύουν την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι πρώιμοι Homo sapiens επηρεάζονταν από το τοπικό περιβάλλον τους. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι μεταβολές που σχετίζονταν με την παρουσία νερού φαίνεται πως είχαν μεγαλύτερη επίδραση στις ανθρώπινες κοινότητες από ό,τι οι παγκόσμιες κλιματικές αλλαγές.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι πλημμυρικοί κύκλοι του ποταμού Αουάς καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό τη συμπεριφορά και τις μετακινήσεις των ανθρώπων της εποχής, γεγονός που αναδεικνύει τη διαχρονική σημασία της πρόσβασης στο νερό — ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως αντιμετωπίζουν προβλήματα λειψυδρίας.
