Τα μικροσωματίδια της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μπορεί να κάνουν περισσότερα από το να βλάπτουν τους πνεύμονές μας. Νέα μελέτη συνδέει τη μακροχρόνια έκθεση σε PM2.5 (σωματίδια με διάμετρο 2.5 μm ή μικρότερη) με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ, υποδηλώνοντας ότι τα σωματίδια αυτά ενδέχεται να επηρεάζουν τον εγκέφαλο πιο άμεσα απ’ όσο πίστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση είχε συνδεθεί σε προηγούμενες μελέτες με παθήσεις που θεωρούνται παράγοντες κινδύνου για Αλτσχάιμερ, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση και η κατάθλιψη. Ωστόσο, η νέα έρευνα δείχνει ότι τα αιωρούμενα σωματίδια μπορεί να συμβάλλουν άμεσα στο Αλτσχάιμερ.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Medicine, πραγματοποιήθηκε από ερευνητική ομάδα του Emory University στις ΗΠΑ και σχεδιάστηκε ώστε να βασιστεί σε προηγούμενες έρευνες που είχαν δείξει συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων PM2.5 στην ατμόσφαιρα και νευροεκφυλιστικών ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου του Αλτσχάιμερ.
«Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας και μια αυξανόμενη πρόκληση για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα σε γηράσκοντες πληθυσμούς», αναφέρουν οι ερευνητές στη δημοσιευμένη εργασία τους. «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η έκθεση σε PM2.5 σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο Αλτσχάιμερ, κυρίως μέσω άμεσων μηχανισμών και όχι μέσω συνοσηροτήτων».
Μεγαλύτερη ρύπανση, μεγαλύτερο κίνδυνος Αλτσχάιμερ
Οι ερευνητές ανέλυσαν ιατρικά αρχεία περισσότερων από 27,8 εκατομμυρίων πολιτών των ΗΠΑ ηλικίας 65 ετών και άνω, σε διάστημα 18 ετών. Σύγκριναν ιατρικές παθήσεις και διαγνώσεις με εκτιμώμενα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με βάση τον τόπο κατοικίας.
Καθοριστικό στοιχείο ήταν ότι η σύνδεση ανάμεσα στην έκθεση σε υψηλότερα επίπεδα ρύπανσης και στον αυξημένο κίνδυνο Αλτσχάιμερ ήταν ισχυρή. Παρέμεινε μάλιστα σημαντική ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη άλλα προβλήματα υγείας.
Με άλλα λόγια, αντί η ατμοσφαιρική ρύπανση να αυξάνει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας και η καρδιοπάθεια με τη σειρά της να αυξάνει τον κίνδυνο Αλτσχάιμερ, φαίνεται πως η ρύπανση μπορεί να έχει δική της, ανεξάρτητη επίδραση στον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Αλτσχάιμερ, ρύπανση και εγκεφαλικό
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι άτομα που είχαν υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο εμφάνιζαν ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης Αλτσχάιμερ. Αυτό υποδηλώνει ότι το εγκεφαλικό μπορεί να καθιστά τον εγκέφαλο πιο ευάλωτο στις επιδράσεις της ρύπανσης.
«Η παρατηρούμενη τροποποίηση του αποτελέσματος λόγω εγκεφαλικού ενδέχεται να αντικατοπτρίζει μια υποκείμενη βιολογική ευαλωτότητα στις αγγειακές οδούς του εγκεφάλου», σημειώνουν οι ερευνητές. «Η νευροαγγειακή βλάβη που σχετίζεται με το εγκεφαλικό μπορεί να διαταράξει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, διευκολύνοντας τη μεταφορά των σωματιδίων PM2.5 ή των φλεγμονωδών παραγόντων που τα συνοδεύουν στον εγκέφαλο».
Ψάχνοντας τη «ρίζα» του Αλτσχάιμερ
Παρότι δεν γνωρίζουμε ακόμη ακριβώς τι προκαλεί τη νόσο Αλτσχάιμερ, είναι πιθανό να εμπλέκονται πολλοί διαφορετικοί παράγοντες. Κάθε νέα μελέτη συμβάλλει στην καλύτερη κατανόησή τους και στο πώς θα μπορούσαν να λειτουργήσουν αποτελεσματικές προληπτικές παρεμβάσεις.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι υπάρχουν πολλοί πιθανοί τρόποι με τους οποίους τα λεπτά σωματίδια μπορεί να επιταχύνουν τον νευροεκφυλισμό. Μεταξύ αυτών είναι η άμεση επίδραση στον εγκεφαλικό ιστό, η αύξηση της φλεγμονής σε ολόκληρο το σώμα και η συσσώρευση πρωτεϊνών που σχετίζονται με το Αλτσχάιμερ.
Μελλοντικές έρευνες ίσως εξετάσουν πιο αναλυτικά αυτούς τους μηχανισμούς. Προς το παρόν, όμως, φαίνεται πως η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί έναν από τους πολλούς παράγοντες κινδύνου που συμβάλλουν στην εμφάνιση της νόσου.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί στο Science Alert, «το περιβάλλον που υποστηρίζει έναν υγιεινό τρόπο ζωής είναι απαραίτητο για βιώσιμη πρόληψη ασθενειών σε επίπεδο πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένης της άνοιας».
«Η επίδραση αυτή είναι ακόμη μεγαλύτερη στην τρίτη ηλικία, όταν οι άνθρωποι περνούν περισσότερο χρόνο στην τοπική τους περιοχή λόγω συνταξιοδότησης ή προβλημάτων υγείας και διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης».
