Σε μια εξαιρετικά κρίσιμη καμπή για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αξιωματούχοι στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ πληροφορήθηκαν τη Δευτέρα μια σημαντική εξέλιξη, την ώρα που το τελεσίγραφο του προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, βρισκόταν σε ισχύ. Σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο, περιφερειακή πηγή και τρίτη πηγή με γνώση των εξελίξεων, ο Ανώτατος Ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ είχε δώσει εντολή στους διαπραγματευτές του, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, να κινηθούν προς την κατεύθυνση της συμφωνίας.
Την ίδια στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ απειλούσε δημόσια με ολοκληρωτική καταστροφή, στο παρασκήνιο καταγραφόταν διπλωματική κινητικότητα, αν και ακόμη και πρόσωπα κοντά στον ίδιο δεν μπορούσαν να προβλέψουν την τελική έκβαση μέχρι την ανακοίνωση της εκεχειρίας. Δυνάμεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και αξιωματούχοι του Πενταγώνου περνούσαν τις τελευταίες ώρες προετοιμάζοντας ένα μαζικό σχέδιο βομβαρδισμών σε ιρανικές υποδομές, ενώ παράλληλα προσπαθούσαν να εκτιμήσουν τη στάση του Αμερικανού προέδρου. «Δεν είχαμε ιδέα τι θα συμβεί. Ήταν χαοτικό», ανέφερε χαρακτηριστικά αξιωματούχος άμυνας.
Σύμμαχοι στην περιοχή προετοιμάζονταν για ενδεχόμενα αντίποινα από το Ιράν σε πρωτοφανή κλίμακα, ενώ εντός της χώρας πολίτες εγκατέλειπαν τις εστίες τους για να αποφύγουν τις επιπτώσεις πιθανών επιθέσεων. Η παρούσα καταγραφή των διπλωματικών διεργασιών βασίζεται σε συνομιλίες με έντεκα πηγές που είχαν άμεση γνώση των διαπραγματεύσεων, όπως αναφέρει το AXIOS.
Το πρωί της Δευτέρας, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ συμμετείχε σε εορταστική εκδήλωση για το Πάσχα στον Λευκό Οίκο, ο Στιβ Γουίτκοφ εμφανιζόταν ιδιαίτερα εξοργισμένος και πραγματοποιούσε συνεχείς τηλεφωνικές επικοινωνίες. Ο Αμερικανός απεσταλμένος ενημέρωσε τους διαμεσολαβητές ότι η δέκα σημείων αντιπρόταση που μόλις είχε λάβει η Ουάσιγκτον από το Ιράν ήταν «καταστροφή» και «χάος», σύμφωνα με πηγή με άμεση γνώση.
Ακολούθησε μια «χαοτική» ημέρα διαπραγματεύσεων, με τους Πακιστανούς διαμεσολαβητές να μεταφέρουν νέα προσχέδια μεταξύ του Στιβ Γουίτκοφ και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ενώ οι υπουργοί Εξωτερικών της Αιγύπτου και της Τουρκίας επιχειρούσαν να γεφυρώσουν τις διαφορές. Μέχρι το βράδυ της ίδιας ημέρας, οι διαμεσολαβητές είχαν εξασφαλίσει την έγκριση των ΗΠΑ για αναθεωρημένη πρόταση που προέβλεπε εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων. Η τελική απόφαση ανήκε στον Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος σύμφωνα με τις πηγές, συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία τόσο τη Δευτέρα όσο και την Τρίτη.
Η εμπλοκή του Ανώτατου Ηγέτη πραγματοποιήθηκε υπό συνθήκες αυστηρής μυστικότητας και δυσκολίας, καθώς αντιμετώπιζε ενεργή απειλή δολοφονίας από το Ισραήλ και επικοινωνούσε κυρίως μέσω αγγελιοφόρων που μετέφεραν χειρόγραφες σημειώσεις. Δύο πηγές χαρακτήρισαν την έγκρισή του προς τους διαπραγματευτές για επίτευξη συμφωνίας ως «καθοριστική εξέλιξη». Σύμφωνα με περιφερειακή πηγή, ο Αμπάς Αραγτσί διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο τόσο στη διαχείριση των συνομιλιών όσο και στην προσπάθεια να πείσει τους διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης να αποδεχτούν τη συμφωνία, ενώ και η Κίνα φέρεται να συμβούλευε το Ιράν να αναζητήσει διέξοδο αποκλιμάκωσης.
Παρά ταύτα, όλες οι σημαντικές αποφάσεις περνούσαν από τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ. «Χωρίς το πράσινο φως του, δεν θα υπήρχε συμφωνία», υπογράμμισε η ίδια πηγή.
Μέχρι το πρωί της Τρίτης ήταν εμφανές ότι υπήρχε πρόοδος, γεγονός που δεν απέτρεψε τον Ντόναλντ Τραμπ από το να διατυπώσει μια από τις πιο δραματικές απειλές του: «Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε». Ορισμένα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι το Ιράν αποχωρούσε από τις συνομιλίες, ωστόσο πηγές που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις διέψευσαν την πληροφορία, επισημαίνοντας ότι υπήρχε δυναμική προόδου.
Ο αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, πραγματοποιούσε τηλεφωνικές επαφές από την Ουγγαρία, κυρίως με την πακιστανική πλευρά, ενώ ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, βρισκόταν σε συνεχή επικοινωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ και την ομάδα του, με αυξανόμενη ανησυχία ότι το Ισραήλ έχανε τον έλεγχο της διαδικασίας.
Περί το μεσημέρι της Τρίτης (ώρα Ανατολικής Ακτής), είχε διαμορφωθεί μια γενική κατανόηση ότι οι πλευρές συγκλίνουν σε εκεχειρία δύο εβδομάδων. Τρεις ώρες αργότερα, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, δημοσιοποίησε τους όρους μέσω της πλατφόρμας Χ και κάλεσε τις δύο πλευρές να τους αποδεχτούν.
Αμέσως μετά, ο Ντόναλντ Τραμπ δέχτηκε σειρά τηλεφωνημάτων και μηνυμάτων από συμμάχους και συνεργάτες με σκληρή γραμμή, οι οποίοι τον προέτρεπαν να απορρίψει την πρόταση. Η σύγχυση σχετικά με τις προθέσεις του ήταν τέτοια, ώστε ακόμη και άτομα που είχαν επικοινωνήσει μαζί του λίγες ώρες νωρίτερα θεωρούσαν ότι θα απορρίψει την εκεχειρία, μέχρι τη στιγμή που την αποδέχτηκε.
Λίγο πριν δημοσιεύσει την απάντησή του, ο Ντόναλντ Τραμπ επικοινώνησε με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, εξασφαλίζοντας τη δέσμευσή του για τήρηση της εκεχειρίας και στη συνέχεια με τον Πακιστανό στρατάρχη, Ασίμ Μουνίρ, για την ολοκλήρωση της συμφωνίας. Περίπου 15 λεπτά μετά την ανάρτησή του, οι αμερικανικές δυνάμεις έλαβαν εντολή να αναστείλουν τις επιχειρήσεις.
Ο Αμπάς Αραγτσί επιβεβαίωσε ότι το Ιράν θα τηρήσει την εκεχειρία και θα ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ για πλοία που επιχειρούν «σε συντονισμό με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις».
Παραμένει ασαφές σε ποιον βαθμό το Ιράν θα επιτρέψει την πλήρη επανέναρξη της ναυσιπλοΐας, καθώς και το κατά πόσο ο Μπενιαμίν Νετανιάχου θα τηρήσει σταθερά τη συμφωνία. Ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Νετανιάχου έλαβε διαβεβαιώσεις πως οι ΗΠΑ θα επιμείνουν σε ειρηνευτικές συνομιλίες για την εγκατάλειψη του ιρανικού πυρηνικού υλικού, τον τερματισμό του εμπλουτισμού και την απομάκρυνση της απειλής βαλλιστικών πυραύλων.
Ο Τζέι Ντι Βανς αναμένεται να ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες που έχουν προγραμματιστεί για την Παρασκευή στο Πακιστάν, σε μια αποστολή που χαρακτηρίζεται ως η πιο κρίσιμη της πολιτικής του πορείας. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των θέσεων ΗΠΑ και Ιράν, γεγονός που διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης των εχθροπραξιών.
Την Τετάρτη, ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, και η εκπρόσωπος Τύπου, Καρολάιν Λέβιτ, αναμένεται να παραχωρήσουν συνεντεύξεις Τύπου, επικρίνοντας όσους αμφισβήτησαν τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ περί εξόντωσης του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι αυτές συνέβαλαν καθοριστικά στην επίτευξη συμφωνίας. Από την πλευρά του, το ιρανικό καθεστώς, που προβάλλει την αντίθετη άποψη, ενδέχεται να αμφισβητεί κατά πόσο οι απειλές του Αμερικανού προέδρου έχουν πράγματι τερματιστεί.
