Η ιρανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να επιβάλει διόδια στα υποθαλάσσια καλώδια διαδικτύου που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας έντονη ανησυχία για πιθανές επιπτώσεις στις παγκόσμιες τηλεπικοινωνίες και στις ψηφιακές υποδομές. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, τεχνολογικοί κολοσσοί όπως η Google, η Microsoft, η Meta και η Amazon καλούνται να συμμορφωθούν με τους ιρανικούς κανονισμούς, ενώ η άρνηση ενδέχεται να οδηγήσει σε διακοπές στα καλώδια που μεταφέρουν το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας διαδικτυακής κίνησης.
Την περασμένη εβδομάδα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού Εμπραχίμ Ζολφαγκάρι ανακοίνωσε μέσω X: «Θα επιβάλουμε τέλη στα καλώδια του διαδικτύου». Η γεωγραφική θέση του Ιράν στο παγκόσμιο δίκτυο καθιστά την απειλή ιδιαίτερα σοβαρή, καθώς αρκετά κρίσιμα καλώδια οπτικών ινών περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, μεταξύ αυτών τα AAE-1, FALCON και Gulf Bridge International (GBI). Τα συγκεκριμένα συστήματα συνδέουν την Ευρώπη, την Ασία και τη Μέση Ανατολή, μεταφέροντας δεδομένα που αφορούν από πλατφόρμες cloud μέχρι χρηματοοικονομικές συναλλαγές και υποδομές τεχνητής νοημοσύνης.
Με αυτές τις απειλές, η Τεχεράνη φαίνεται να επιχειρεί τη δημιουργία ενός νέου εργαλείου πίεσης, παράλληλα με την ήδη γνωστή απειλή που σχετίζεται με το πετρέλαιο. Μέσα ενημέρωσης που συχνά αναπαράγουν τις θέσεις των Φρουρών της Επανάστασης υποστηρίζουν ότι η συντήρηση και η επισκευή των καλωδίων αποτελεί αποκλειστικό πεδίο δραστηριότητας ιρανικών εταιρειών.
Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν συνεχείς αναφορές για την αυξανόμενη απειλή που συνιστούν χώρες όπως η Ρωσία και η Κίνα για τις υποθαλάσσιες καλωδιακές υποδομές, με το Ιράν πλέον να προστίθεται σε αυτή τη λίστα, αλλά με διαφορετικό τρόπο από ό,τι είχε παρατηρηθεί μέχρι σήμερα. Ειδικά στην περίπτωση της Ρωσίας, υπήρχε και εξακολουθεί να υπάρχει φόβος ότι ένα εμπορικό πλοίο ή άλλο σκάφος θα μπορούσε να σαμποτάρει κάποιο καλώδιο. Στην περίπτωση του Ιράν, ωστόσο, το καλώδιο μπορεί να παραμένει άθικτο, αλλά να επιβάλλεται ξαφνικά ένα καθεστώς δασμών σε αμέτρητες συναλλαγές.
Τα Στενά του Ορμούζ ως ψηφιακό σημείο ασφυξίας
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα Στενά του Ορμούζ θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτα. Αν και οι διαχειριστές των δικτύων έχουν μεταφέρει όσο το δυνατόν περισσότερες διαδρομές προς την πλευρά του Ομάν εξαιτίας των ανησυχιών για το Ιράν, τα καλώδια FALCON και GBI εξακολουθούν να διέρχονται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα. Αυτό αναφέρει η εταιρεία τηλεπικοινωνιακών ερευνών TeleGeography. Σύμφωνα με αναλυτές, οι Φρουροί της Επανάστασης διαθέτουν δύτες μάχης, μίνι υποβρύχια και υποβρύχια drones, με τα οποία το Ιράν μπορεί να απειλήσει τις συγκεκριμένες υποδομές.
Μία πιθανή διακοπή στα καλώδια θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένες συνέπειες. Τραπεζικά συστήματα, χρηματιστήρια, υπηρεσίες cloud και δίκτυα επικοινωνιών σε πολλές ηπείρους θεωρούνται ευάλωτα. Η Ολλανδία και το Βέλγιο συγκαταλέγονται στις χώρες που επενδύουν στην ενίσχυση της ασφάλειας των υποθαλάσσιων καλωδιακών τους συνδέσεων, ως απάντηση σε παρόμοιες απειλές που έχουν καταγραφεί στη Βόρεια Θάλασσα.
Το προηγούμενο περιστατικό στην Ερυθρά Θάλασσα
Οι ανησυχίες θεωρούνται ιδιαίτερα σοβαρές, όπως σημειώνει και η Gulf News. Το 2024, τρία υποθαλάσσια καλώδια στην Ερυθρά Θάλασσα κόπηκαν όταν πλοίο, το οποίο είχε πληγεί από φιλοϊρανούς αντάρτες Χούθι, έσυρε την άγκυρά του στον βυθό. Το περιστατικό εκείνο προκάλεσε διακοπή σχεδόν στο 25% της διαδικτυακής κίνησης της περιοχής. Τα καλώδια AAE-1, EIG και SEACOM ήταν μεταξύ των συστημάτων που επηρεάστηκαν, με εκτεταμένη κάλυψη ανάμεσα στην Ασία και την Ευρώπη.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης συγκρίνουν τα σχέδια επιβολής διοδίων με τη Διώρυγα του Σουέζ, απ’ όπου η Αίγυπτος αποκομίζει έσοδα από τη ναυσιπλοΐα και την κίνηση καλωδίων. Νομικοί εμπειρογνώμονες απορρίπτουν αυτή τη σύγκριση, σύμφωνα με τη Gulf News. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν διεθνές στενό και υπάγονται σε διαφορετικές διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) σε σχέση με τη Διώρυγα του Σουέζ, η οποία βρίσκεται υπό πλήρη αιγυπτιακό έλεγχο. Παράλληλα, παραμένει ασαφές το πώς θα μπορούσε το Ιράν να επιβάλει αυτές τις απαιτήσεις υπό το βάρος των αυστηρών αμερικανικών κυρώσεων.
