Πολλά είναι τα προβλήματα και τα διλήμματα που έχει να αντιμετωπίσει η Άγκυρα λόγω της εμπόλεμης κατάστασης στο Ιράν, αφού λόγω γεωγραφίας πρωτίστως, την τοποθετεί σε μια ιδιόμορφη θέση, δημιουργώντας αρκετές προκλήσεις.
Από την αρχή της στρατιωτικής αντιπαράθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, η Τουρκία είχε υιοθετήσει μια προσεκτική ουδετερότητα, με στόχο να αποφύγει την κλιμάκωση των εντάσεων με οποιαδήποτε πλευρά της σύγκρουσης. Ωστόσο, το ερώτημα είναι πόσο βιώσιμη είναι η θέση της Άγκυρας, δεδομένου του ταχέως μεταβαλλόμενου τοπίου της σύγκρουσης, όπως ένα νέο κύμα προσφύγων, το αυξανόμενο κόστος του πολέμου, η διατάραξη των ενεργειακών ροών, η έξαρση εθνο-εθνικιστικών συγκρούσεων και η εμφανής πρόθεση του Ιράν να επεκτείνει το φάσμα των στόχων του.
Πώς η Τουρκία έχασε την ουδετερότητά της
Ο αρχικός αποκλεισμός της Τουρκίας από το χαρτοφυλάκιο στόχων του Ιράν παρείχε αρχικά μια αίσθηση καθησυχασμού. Ωστόσο, αυτό άλλαξε όταν οι αντιαεροπορικές άμυνες του ΝΑΤΟ αναχαίτισαν έναν ιρανικό βαλλιστικό πύραυλο που κατευθυνόταν προς τον τουρκικό εναέριο χώρο, παρά τις ιρανικές διαψεύσεις. Έτσι η Τουρκία έχασε την ουδετερότητα και βιώνει και εκείνη τις επιπτώσεις της σύγκρουσης.
«Λαμβάνουμε κάθε μέτρο σε στενή διαβούλευση με τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ και προχωρούμε στις απαραίτητες παρεμβάσεις. Διατυπώνουμε με τον πιο σαφή τρόπο τις προειδοποιήσεις μας ώστε να μην επαναληφθούν παρόμοια περιστατικά. Η βούληση και η ικανότητά μας για τη διασφάλιση της ασφάλειας της χώρας και του λαού μας βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο. Θα οικοδομήσουμε οπωσδήποτε τον «Αιώνα της Τουρκίας», είχε δηλώσει ο Ερντογάν μετά το περιστατικό γνωρίζοντας ότι οι σχέσεις των δύο γειτονικών χωρών είναι περίπλοκες με τα νέα δεδομένα.
Καταρχήν, τα χερσαία σύνορα της Τουρκίας με το Ιράν εκτείνονται σε μήκος περίπου 550 χιλιομέτρων. Επομένως μία πιθανή κατάρρευση του καθεστώτος ή έναρξη εμφυλίων συγκρούσεων μπορούν να οδηγήσουν σε νέο κύμα προσφύγων προς την Τουρκία σε μια πολύ δυσχερή πολιτική συγκυρία για την κυβέρνηση της χώρας καθώς είναι πρόσφατο το βάρος που σήκωσε υποδεχόμενη μεγάλο κύμα προσφύγων από τον πόλεμο στη Συρία. Γι’ αυτό θεωρείται βέβαιο ότι η τουρκική αξιωματική αντιπολίτευση θα επιδιώξει να εκμεταλλευθεί πολιτικά τη συγκυρία και να κατηγορήσει τον Ταγίπ Ερντογάν για το ενδεχόμενο αυτό.
Επίσης ο πρόεδρος της Τουρκίας καλείται να διαχειριστεί από τη μία πλευρά μια όλο και περισσότερο αντιαμερικανική κοινή γνώμη και από την άλλη δεν θέλει να διακινδυνεύσει την ακύρωση των βημάτων προόδου στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, ιδίως μετά τις θετικές για τα τουρκικά συμφέροντα εξελίξεις στη Συρία.
Ένα άλλο πρόβλημα είναι το κουρδικό καθώς, ενώ μόλις προ μερικών εβδομάδων η Άγκυρα πέτυχε με τη συναίνεση της κυβέρνησης Τραμπ την ακύρωση των κουρδικών σχεδίων περί ευρείας αυτονομίας στις βόρειες και βορειοανατολικές επαρχίες της Συρίας, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις φέρονται να χρειάζονται ξανά τη στρατιωτική συνδρομή των Κούρδων του Ιράν και επιπλέον την προσπάθειά τους να ανατρέψουν την κυβέρνηση του Ιράν.
Αμερικανοί αναλυτές έχουν εντοπίσει το πρόβλημα και μάλιστα λένε ότι το πώς θα προχωρήσει η Ουάσιγκτον και ο βαθμός στον οποίο θα στηρίξει τους πιο φιλόδοξους στόχους του Ισραήλ στον πόλεμο κατά του Ιράν και στους περιφερειακούς του σχεδιασμούς θα επηρεάσουν άμεσα τα τουρκικά συμφέροντα. Αυτό, με τη σειρά του, θα μπορούσε να καταστήσει τον πόλεμο με το Ιράν την επόμενη δοκιμασία στις σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας. Εάν η Ουάσιγκτον και η Άγκυρα δεν διαχειριστούν αυτή τη στιγμή με προσοχή, η εύθραυστη δυναμική που έχει αρχίσει να διαμορφώνεται στις μεταξύ τους σχέσεις θα μπορούσε να διαλυθεί. Εντάσεις θα μπορούσαν να προκύψουν ιδιαίτερα εάν η Ουάσιγκτον επιδιώξει στρατηγικές αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν μέσω διευρυμένης συνεργασίας με κουρδικούς παράγοντες που είναι εχθρικοί προς την Τουρκία, ή εάν στηρίξει περιφερειακές πολιτικές που η Άγκυρα θεωρεί ότι θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν την άμεση γειτονιά της και να υπονομεύσουν τα συμφέροντά της.
Η Ελλάδα βγαίνει κερδισμένη παρά την επιθετική ρητορική που έχει αναπτύξει εκ νέου η Τουρκία
Ο Ερντογάν επίσης ανησυχεί ότι η αύξηση της δυτικής επιρροής στο Ιράν θα μειώσει τη δική του επιρροή ως περιφερειακού παίκτη. Σε όλο αυτό το σκηνικό μάλλον κερδισμένη βγαίνει η Ελλάδα παρά την επιθετική ρητορική που έχει αναπτύξει εκ νέου η Τουρκία εναντίον της χώρας μας με αφορμή τους Patriot στην Κάρπαθο και τη στρατιωτική συνδρομή στην Κύπρο. Ωστόσο η Αθήνα παραμένει σε επιφυλακή γιατί με την Τουρκία είναι άγνωστο πώς μπορεί να κλιμακώσει όλη αυτήν την ανησυχία της στο Αιγαίο.
Πιθανή επιστροφή του Ιράν στη σφαίρα της δυτικής επιρροής δύναται να μειώσει τη στρατηγική αξία της Τουρκίας για τη Δύση.
