Το μεγάλο ρήγμα στις σχέσεις του προέδρου των ΗΠΑ με την Ευρώπη φάνηκε ξεκάθαρα την Τετάρτη από το Νταβός της Ελβετίας. Ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε ανοιχτά την ενόχλησή του για την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική, τους κανονισμούς της ΕΕ, αλλά και την επίμονη άρνηση της Ευρώπης να του παραχωρήσει τη Γροιλανδία, την οποία ο ίδιος επιμένει ότι πρέπει να αποκτήσουν οι ΗΠΑ.
Εδώ και μήνες η Ευρώπη προσπαθεί να βρει μια διπλωματική λύση, για να ηρεμήσουν τα πνεύματα. Μια ελπίδα φάνηκε αργά το βράδυ της Τετάρτης, όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε μέσω του Truth Social ότι δουλεύει πάνω σε μια συμφωνία με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, για το θέμα της Γροιλανδίας (που ανήκει στη Δανία). Άφησε μάλιστα να εννοηθεί ότι οι δασμοί που απειλούσε να επιβάλει στις ευρωπαϊκές χώρες από την 1η Φεβρουαρίου ίσως τελικά δεν ισχύσουν.
Ο κ. Τραμπ είχε ανακοινώσει το Σαββατοκύριακο ότι σκόπευε να επιβάλει δασμούς 10% σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες που έστειλαν πρόσφατα στρατεύματα στη Γροιλανδία ως μέρος μιας άσκησης του ΝΑΤΟ.
Μόνιμη ρήξη;
Ωστόσο, ούτε ο ίδιος ούτε το ΝΑΤΟ έδωσαν λεπτομέρειες για το τι περιλαμβάνει αυτή η συμφωνία, ενώ δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα ολοκληρωθεί. Μάλιστα, ένα μέλος του κοινοβουλίου της Δανίας από τη Γροιλανδία δήλωσε ότι επικρατεί «απόλυτη σύγχυση» σχετικά με το θέμα. «Αν και μπορεί να μην κοιτάμε πλέον κυριολεκτικά την κάννη ενός όπλου όσον αφορά τη διατλαντική σχέση, βρισκόμαστε ακόμα σε μια πολύ δύσκολη κατάσταση», δήλωσε ο Jacob Funk Kirkegaard, ανώτερος συνεργάτης στο Bruegel, ένα ινστιτούτο ερευνών στις Βρυξέλλες.
Πάντως, ακόμα κι αν λυθεί το θέμα των δασμών και το ζήτημα της Γροιλανδίας, η επιθετική πολιτική του Τραμπ για το νησί -και ο τρόπος που μιλάει για την Ευρώπη τις τελευταίες μέρες και εβδομάδες- έχουν αποκαλύψει ένα σοβαρό ρήγμα μεταξύ των εταίρων που απέχει πολύ από το να επουλωθεί, γράφουν οι Στίβεν Έρλανγκερ και Τζένα Σμίλεκ των New York Times. Η Ευρώπη παλεύει με μια νέα πραγματικότητα, μετά από δεκαετίες κατά τις οποίες βασιζόταν σε μια σταθερή σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες τόσο για το εμπόριο όσο και για την ασφάλεια.
«Η αλλαγή στη διεθνή τάξη δεν είναι μόνο σεισμική – είναι μόνιμη», δήλωσε το πρωί της Τετάρτης η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το «όπλο» των δασμών και το ΝΑΤΟ
Ένας ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος, μιλώντας ανώνυμα, απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία, σημειώνοντας ότι ο κ. Τραμπ απείλησε πρόσφατα να επιβάλει κυρώσεις σε οποιαδήποτε χώρα έκανε «δουλειές» με το Ιράν. Η λύση, όπως πρότεινε, θα είναι να παραμείνει η Ευρώπη σε ετοιμότητα, να μην αντιδρά με υπερβολικό τρόπο και να μην κλιμακώνει άσκοπα με έναν βασικό σύμμαχο, πιέζοντας για διπλωματία. Ανέφερε ότι η ΕΕ θα πρέπει να είναι έτοιμη να απαντήσει -για να έχει μοχλό πίεσης-, αλλά δεν πρέπει να αντιδράσει χωρίς λόγο.
Η ΕΕ έχει ήδη έτοιμη μια λίστα με αμερικανικά προϊόντα αξίας 93 δισεκατομμυρίων ευρώ στα οποία θα επιβάλει δασμούς ως αντίποινα μετά τις 6 Φεβρουαρίου, αν χρειαστεί.
Ο Τραμπ επιτέθηκε ξανά και στο ΝΑΤΟ, λέγοντας ότι οι σύμμαχοι δεν θα βοηθούσαν τις ΗΠΑ αν δέχονταν επίθεση. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική: η μοναδική φορά που ενεργοποιήθηκε το άρθρο για συλλογική άμυνα ήταν για να βοηθηθούν οι ΗΠΑ μετά την 11η Σεπτεμβρίου και δανικά στρατεύματα πάλεψαν στο Αφγανιστάν μαζί με τα Αμερικάνικά για πολλά χρόνια.
Παρ’ όλα αυτά, στο Νταβός, ο κ. Ρούτε, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, επαίνεσε τον Τραμπ που πίεσε τα κράτη-μέλη να ξοδεύουν περισσότερα για τη δική τους άμυνα, κάτι που ενίσχυσε τη συμμαχία. Όταν ρωτήθηκε αν θα μπορούσε να φανταστεί το ΝΑΤΟ χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες, είπε απλά «Όχι». Οι Ηνωμένες Πολιτείες «είναι μακράν το πιο ισχυρό έθνος στη γη και ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών είναι ο ηγέτης του ελεύθερου κόσμου», είπε, προσθέτοντας: «Και δεν μπορείς να φανταστείς το ΝΑΤΟ χωρίς τον ηγέτη του ελεύθερου κόσμου να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτού του οργανισμού».
Ο κ. Ρούτε αναφέρθηκε επίσης στο πιο πιεστικό ζήτημα ασφαλείας για τους Ευρωπαίους, που είναι η ρωσική επιθετικότητα κατά της Ουκρανίας -ακριβώς στα σύνορα της ΕΕ- και όχι ένα παγωμένο νησί στην Αρκτική, όπως γράφουν οι Στίβεν Έρλανγκερ και Τζένα Σμίλεκ.
«Η Ουκρανία θα έπρεπε να είναι η νούμερο ένα προτεραιότητά μας και μετά μπορούμε να συζητήσουμε όλα τα θέματα, συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας», τόνισε ο κ. Ρούτε.
