Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται πλέον μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις αναφορικά με το Ιράν, καθώς η βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων στη χώρα αποκαλύπτεται σε όλο της το εύρος και η διεθνής κοινότητα αναμένει την αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών. Πριν από δέκα ημέρες, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να σπεύσουν σε «διάσωση» των Ιρανών διαδηλωτών, εφόσον η κυβέρνηση χρησιμοποιούσε βία εναντίον τους, τονίζοντας ότι η χώρα του ήταν «οπλισμένη και έτοιμη να δράσει».
Οι δηλώσεις αυτές προηγήθηκαν της κλιμάκωσης της καταστολής. Σήμερα, με τις αποκαλύψεις για τη σφοδρότητα των γεγονότων στο Ιράν να προκαλούν σοκ, όλα τα βλέμματα στρέφονται στο πώς θα αντιδράσει ο Ντόναλντ Τραμπ. «Κανείς δεν γνωρίζει τι θα κάνει ο πρόεδρος Τραμπ, εκτός από τον ίδιο τον πρόεδρο Τραμπ», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, προσθέτοντας ότι «ο κόσμος μπορεί να συνεχίσει να περιμένει και να εικάζει».
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι για πόσο ακόμη. Ανώτεροι αξιωματούχοι αναμένεται να ενημερώσουν τον πρόεδρο την Τρίτη για πιθανά σενάρια δράσης. Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Air Force One την Κυριακή, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι εξετάζει «ορισμένες πολύ ισχυρές επιλογές». Με φόντο την επιτυχία στη Βενεζουέλα, όπου ο ίδιος χαρακτήρισε τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο ως μία από τις πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις στην ιστορία των ΗΠΑ, ο πειρασμός για στρατιωτική επέμβαση φαίνεται ισχυρός.
Τα γεγονότα του περασμένου καλοκαιριού έδειξαν ότι οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα να εξαπολύσουν πλήγματα από μεγάλη απόσταση. Βομβαρδιστικά stealth B-2 πραγματοποίησαν αποστολές διάρκειας 30 ωρών, μετ’ επιστροφής, από τη βάση Γουάιτμαν στο Μιζούρι, πλήττοντας με διατρητικές βόμβες δύο από τις σημαντικότερες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Είτε η Ουάσινγκτον επιλέξει παρόμοιες επιχειρήσεις είτε στοχευμένα πλήγματα σε πρόσωπα και μηχανισμούς του καθεστώτος που θεωρούνται υπεύθυνοι για την καταστολή, θεωρείται δεδομένο ότι διαθέτει εκτενή λίστα στόχων.
Αξιωματούχοι του Πενταγώνου, τους οποίους επικαλείται το αμερικανικό δίκτυο CBS News, αναφέρουν ότι η απάντηση θα μπορούσε να περιλαμβάνει και πιο συγκαλυμμένες μεθόδους, όπως κυβερνοεπιχειρήσεις και μυστικές ψυχολογικές εκστρατείες με στόχο τη διατάραξη και σύγχυση των δομών διοίκησης του Ιράν. Ένα σενάριο που σχεδόν σίγουρα αποκλείεται είναι οποιαδήποτε ενέργεια που θα θύμιζε τα γεγονότα στο Καράκας στις 3 Ιανουαρίου. Παρά τη φθορά του από πρόσφατα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα, το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα. Πρόκειται για ένα καθεστώς με πολεμική εμπειρία, όπου η απομάκρυνση ενός μόνο προσώπου δύσκολα θα οδηγούσε στην υποταγή ολόκληρης της χώρας στις επιθυμίες της Ουάσινγκτον, σύμφωνα με ανάλυση του BBC.
Η πρόσφατη αναφορά του Ντόναλντ Τραμπ στην αποτυχημένη επιχείρηση διάσωσης των Αμερικανών ομήρων το 1980 επί προεδρίας Τζίμι Κάρτερ δείχνει ότι γνωρίζει τους κινδύνους μιας χερσαίας επέμβασης. Τότε, οκτώ Αμερικανοί στρατιωτικοί σκοτώθηκαν όταν ένα ελικόπτερο συγκρούστηκε με ένα μεταγωγικό αεροσκάφος EC-130 στην ανατολική έρημο του Ιράν. Η αποτυχία εκείνης της επιχείρησης, σε συνδυασμό με την ταπείνωση από τις εικόνες των κουκουλοφόρων ομήρων στην Τεχεράνη, συνέβαλαν καθοριστικά στην εκλογική ήττα του Κάρτερ. «Δεν ξέρω αν θα κέρδιζε τις εκλογές», δήλωσε ο Τραμπ στους New York Times την περασμένη εβδομάδα, «αλλά σίγουρα μετά από εκείνη την καταστροφή δεν είχε καμία πιθανότητα».
Σαράντα έξι χρόνια αργότερα, το βασικό ερώτημα για την Ουάσινγκτον είναι ποιος είναι ο πραγματικός στόχος της κυβέρνησης Τραμπ στο Ιράν. «Είναι δύσκολο να πει κανείς ποια πορεία θα ακολουθήσει ο Τραμπ», δήλωσε ο Γουίλ Τόντμαν, ανώτερος ερευνητής στο πρόγραμμα Μέσης Ανατολής του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, «δεδομένου ότι δεν γνωρίζουμε ποιος είναι ο πλήρης στόχος του». Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Αμερικανός πρόεδρος πιθανότατα επιδιώκει να επηρεάσει τη συμπεριφορά του ιρανικού καθεστώτος και όχι να το ανατρέψει. Όπως ανέφερε, οι κίνδυνοι της αλλαγής καθεστώτος είναι τόσο μεγάλοι, που δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί βασικός στόχος, με πιθανές επιδιώξεις να περιλαμβάνουν παραχωρήσεις στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις, τον τερματισμό της καταστολής ή μεταρρυθμίσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κάποια μορφή άρσης κυρώσεων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι στελέχη του ιρανικού καθεστώτος έχουν επικοινωνήσει μαζί του, επιδιώκοντας διαπραγματεύσεις για τη συνέχιση του διαλόγου γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. «Αυτά που ακούγονται δημόσια από το ιρανικό καθεστώς είναι πολύ διαφορετικά από τα μηνύματα που λαμβάνει ιδιωτικά η κυβέρνηση», ανέφερε η Καρολάιν Λέβιτ, τονίζοντας ότι η διπλωματία παραμένει «πάντα η πρώτη επιλογή». Την ίδια ώρα, ανώνυμοι αξιωματούχοι δήλωσαν στη Wall Street Journal ότι ο αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, συγκαταλέγεται στους ανώτατους συνεργάτες που προτρέπουν τον πρόεδρο να δώσει προτεραιότητα στη διπλωματία. «Το πιο έξυπνο που θα μπορούσαν να είχαν κάνει», δήλωσε ο Βανς την περασμένη Πέμπτη, «είναι να προχωρήσουν σε πραγματικές διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες για το τι χρειάζεται να δούμε σε σχέση με το πυρηνικό τους πρόγραμμα».
Ωστόσο, εάν η αιματηρή καταστολή συνεχιστεί σε όλο το Ιράν, η διπλωματία ενδέχεται να εκληφθεί ως ένδειξη αδυναμίας. «Αν δεν είναι επαρκής, αποθαρρύνει τους διαδηλωτές», σημείωσε ο Τόντμαν. Υπό το βάρος φρικιαστικών μαρτυριών που έρχονται στο φως παρά το μπλακάουτ στο διαδίκτυο, ο πρόεδρος έχει αφήσει να εννοηθεί ότι μπορεί να αισθανθεί υποχρεωμένος να δράσει ακόμη και πριν εξαντληθούν τα διπλωματικά κανάλια. Ορισμένοι εκτιμούν ότι ένα περιορισμένο πλήγμα θα μπορούσε να ενθαρρύνει τους διαδηλωτές και να στείλει μήνυμα στο καθεστώς ότι ενδέχεται να ακολουθήσουν σκληρότερα μέτρα.
«Το μόνο που χρειάζεται να κάνει ο Τραμπ είναι να πλήξει για να προκαλέσει πανικό στο εσωτερικό του καθεστώτος», δήλωσε ο Μπιλάλ Σάαμπ, συνεργάτης στο πρόγραμμα Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής του Chatham House, προσθέτοντας ότι μια αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να ενδυναμώσει τους διαδηλωτές και να αποσπάσει την προσοχή του καθεστώτος. Ο ίδιος, ωστόσο, προειδοποίησε ότι η στρατιωτική δράση θα μπορούσε να έχει και τα αντίθετα αποτελέσματα, σκληραίνοντας τη στάση της εξουσίας και της ακόμη ισχυρής βάσης υποστήριξής της. Όπως σημείωσε, μια συσπείρωση γύρω από τη σημαία δεν θα ήταν απρόσμενη, ιδίως αν το πλήγμα ήταν συμβολικό ή μεμονωμένο.
Οι υπολογισμοί για τον Αμερικανό πρόεδρο είναι εξαιρετικά σύνθετοι, καθώς το Ιράν έχει απειλήσει με αντίποινα σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης. Παρά τις ζημιές από ισραηλινά και αμερικανικά πλήγματα, η χώρα διατηρεί σημαντικό οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων. Στη Μέση Ανατολή, σύμμαχοι και πληρεξούσιοι του Ιράν μπορεί να έχουν αποδυναμωθεί ή εξαφανιστεί, όπως στην περίπτωση του πρώην προέδρου της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ, ή της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, ωστόσο ο λεγόμενος «Άξονας της Αντίστασης» δεν έχει ακόμη εξαντληθεί. Οι Χούθι στην Υεμένη και οι σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ παραμένουν σε θέση να δράσουν.
Ανάμεσα στις φωνές που καλούν τον Ντόναλντ Τραμπ να κινηθεί αποφασιστικά βρίσκεται και ο Ρεζά Παχλαβί, εξόριστος γιος του τελευταίου μονάρχη του Ιράν, ο οποίος προσφέρεται να ηγηθεί μιας μετάβασης μακριά από τη διακυβέρνηση των κληρικών. «Ο πρόεδρος έχει να λάβει μια απόφαση σχετικά σύντομα», δήλωσε στο CBS News, υποστηρίζοντας ότι «ο καλύτερος τρόπος για να σκοτωθούν λιγότεροι άνθρωποι στο Ιράν είναι να υπάρξει άμεση παρέμβαση», ώστε, όπως είπε, «αυτό το καθεστώς να καταρρεύσει και να τελειώσουν όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε».
Η εικόνα αυτή μπορεί να ακούγεται απλή. Στον Λευκό Οίκο, ωστόσο, γνωρίζουν καλά ότι η πραγματικότητα απέχει πολύ από κάτι τέτοιο.
