Νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Neurology Neurosurgery & Psychiatry δείχνει ότι η διατροφή MIND, ένας συνδυασμός της μεσογειακής διατροφής και ενός διατροφικού προγράμματος για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης, μπορεί να επιβραδύνει τις δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με τη γήρανση.
Συγκεκριμένα, πρόκειται για ένα πρόγραμμα διατροφής που δίνει έμφαση στην τακτική κατανάλωση πράσινων φυλλωδών λαχανικών, άλλων λαχανικών, μούρων, ξηρών καρπών, δημητριακών ολικής άλεσης, ψαριών, οσπρίων, ελαιολάδου και πουλερικών, ενώ επιτρέπει μέτρια κατανάλωση κρασιού. Αντίθετα, περιορίζει το βούτυρο ή τη μαργαρίνη, τα τυριά, το κόκκινο κρέας, τα γλυκά, τα τηγανητά και τα έτοιμα – επεξεργασμένα φαγητά.
Οι άνθρωποι που ακολουθούσαν πιο πιστά αυτή τη διατροφή παρουσίασαν μικρότερη απώλεια εγκεφαλικού ιστού με την πάροδο του χρόνου, ιδιαίτερα στη φαιά ουσία, η οποία παίζει βασικό ρόλο στη μνήμη, τη μάθηση και τη λήψη αποφάσεων. Παράλληλα, εμφάνισαν μικρότερη διεύρυνση των κοιλίων του εγκεφάλου, ένα φαινόμενο που συνδέεται με την ατροφία, καθώς ο εγκεφαλικός ιστός συρρικνώνεται και αυξάνονται οι χώροι που γεμίζουν με εγκεφαλονωτιαίο υγρό.
Η διατροφή MIND (Mediterranean–Dietary Approaches to Stop Hypertension Diet Intervention for Neurodegenerative Delay) έχει ήδη συνδεθεί στο παρελθόν με καλύτερη γνωστική υγεία, όπως σημειώνουν οι ερευνητές. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν ήταν ξεκάθαρο πώς αυτή η διατροφή επηρεάζει τις αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με την ηλικία και συνδέονται με νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως το Αλτσχάιμερ και το Πάρκινσον.
Πώς έγινε η μελέτη
Για να διερευνήσουν το ζήτημα, οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από 1.647 άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας (με μέσο όρο ηλικίας τα 60 έτη στην αρχή της μελέτης), που συμμετείχαν στη μελέτη Framingham Heart Study Offspring στις ΗΠΑ.
Οι συμμετέχοντες υποβάλλονταν σε τακτικούς ιατρικούς ελέγχους κάθε 4 έως 8 χρόνια και σε μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου κάθε 2 έως 6 χρόνια από το 1999 και μετά. Παράλληλα, συμπλήρωναν ερωτηματολόγια σχετικά με τη διατροφή τους σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, ώστε να καταγραφούν οι διατροφικές τους συνήθειες.
Η μέση βαθμολογία συμμόρφωσης στη διατροφή MIND ήταν λίγο κάτω από 7 σε μια κλίμακα έως το 15. Όσοι ανήκαν στο ανώτερο τρίτο της βαθμολογίας ήταν συχνότερα γυναίκες, είχαν πανεπιστημιακή εκπαίδευση, κάπνιζαν λιγότερο και είχαν χαμηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας. Επίσης, εμφάνιζαν λιγότερο συχνά παθήσεις που επηρεάζουν την υγεία του εγκεφάλου, όπως διαβήτη τύπου 2, υπέρταση και καρδιαγγειακά νοσήματα.
Τι έδειξαν οι απεικονίσεις του εγκεφάλου
Σε διάστημα παρακολούθησης περίπου 12 ετών, οι μαγνητικές τομογραφίες έδειξαν ότι όλοι οι συμμετέχοντες παρουσίασαν μείωση στον συνολικό όγκο του εγκεφάλου, της φαιάς και της λευκής ουσίας, καθώς και του ιππόκαμπου. Ταυτόχρονα, αυξήθηκαν το εγκεφαλονωτιαίο υγρό, ο όγκος των κοιλίων και οι αλλοιώσεις της λευκής ουσίας.
Παρόλα αυτά, όσοι είχαν υψηλότερη βαθμολογία στη διατροφή MIND εμφάνισαν πιο αργή απώλεια φαιάς ουσίας. Συγκεκριμένα, κάθε αύξηση κατά 3 μονάδες στη βαθμολογία συνδεόταν με επιβράδυνση της απώλειας κατά 0,279 cm³ τον χρόνο, δηλαδή περίπου 20% μικρότερη μείωση λόγω ηλικίας και καθυστέρηση της γήρανσης του εγκεφάλου κατά περίπου 2,5 χρόνια.
Αντίστοιχα, κάθε αύξηση 3 μονάδων συνδεόταν και με πιο αργή διεύρυνση των κοιλίων του εγκεφάλου, που αντιστοιχεί σε περίπου 8% λιγότερη απώλεια ιστού και περίπου 1 χρόνο καθυστέρησης της εγκεφαλικής γήρανσης. Ανάμεσα στα τρόφιμα που φάνηκαν να έχουν τη μεγαλύτερη θετική επίδραση ήταν τα μούρα και τα πουλερικά.
Αντίθετα, η αυξημένη κατανάλωση γλυκών συνδέθηκε με ταχύτερη διεύρυνση των κοιλίων και μεγαλύτερη ατροφία του ιππόκαμπου, ενώ τα τηγανητά και τα έτοιμα φαγητά συνδέθηκαν με μεγαλύτερη απώλεια όγκου στον ιππόκαμπο.
Οι ερευνητές εξηγούν ότι τρόφιμα πλούσια σε αντιοξειδωτικά, όπως τα μούρα, και ποιοτικές πηγές πρωτεΐνης, όπως τα πουλερικά, μπορεί να μειώνουν το οξειδωτικό στρες και να περιορίζουν τη νευρωνική βλάβη. Από την άλλη, τα τηγανητά και επεξεργασμένα τρόφιμα, που συχνά περιέχουν ανθυγιεινά λιπαρά και άλλες επιβαρυντικές ουσίες, ενδέχεται να ενισχύουν τη φλεγμονή και τις αγγειακές βλάβες.
Απρόσμενα ευρήματα
Υπήρξαν και ορισμένα αποτελέσματα από την έρευνα που προκάλεσαν έκπληξη. Η υψηλότερη κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης συνδέθηκε με λιγότερο ευνοϊκές αλλαγές στον εγκέφαλο. Αντίθετα, η αυξημένη κατανάλωση τυριού σχετίστηκε με πιο αργές αρνητικές αλλαγές και λιγότερες εγκεφαλικές αλλοιώσεις.
Τα αποτελέσματα παρέμειναν σταθερά και σε επιπλέον αναλύσεις και ήταν πιο έντονα σε μεγαλύτερης ηλικίας άτομα. Αυτό υποδηλώνει ότι η διατροφή μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερα οφέλη σε όσους έχουν αυξημένο κίνδυνο ταχύτερης εγκεφαλικής γήρανσης.
Επιπλέον, τα οφέλη ήταν πιο εμφανή σε άτομα που ήταν σωματικά δραστήρια και δεν είχαν υπερβολικό βάρος, γεγονός που δείχνει ότι ο συνδυασμός υγιεινών συνηθειών μπορεί να μειώσει περαιτέρω τον κίνδυνο νευροεκφυλιστικών ασθενειών.
Αξίζει να σημειωθεί πως η μελέτη ήταν παρατηρητική, επομένως δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Όμως ανεξάρτητα από τους όποιους ερευνητικούς περιορισμούς, οι επιστήμονες καταλήγουν ότι τα αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη πως η διατροφή MIND αποτελεί ένα διατροφικό πρότυπο που υποστηρίζει την υγεία του εγκεφάλου και μπορεί να συμβάλει σε στρατηγικές επιβράδυνσης της νευροεκφύλισης κατά τη γήρανση.
