Παρά την εντυπωσιακή πρόοδο της ιατρικής επιστήμης τις τελευταίες δεκαετίες, τα καρδιαγγειακά νοσήματα εξακολουθούν να αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτου στον ανεπτυγμένο κόσμο. Στην Ευρώπη ευθύνονται για περίπου το 50% των θανάτων, ενώ το οικονομικό τους αποτύπωμα ξεπερνά τα 200 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, επιβαρύνοντας σημαντικά τα εθνικά συστήματα υγείας.

Στην Ελλάδα, η εικόνα δεν διαφέρει. Η νοσηρότητα παραμένει υψηλή, ενώ χιλιάδες ασθενείς που επιβιώνουν από ένα οξύ καρδιαγγειακό επεισόδιο έρχονται αντιμέτωποι με μακροχρόνιες συνέπειες που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, την εργασιακή τους ικανότητα και την κοινωνική τους ένταξη.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία επαναφέρει με έμφαση την ανάγκη για ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο δράσης, που θα αντιμετωπίζει το πρόβλημα ολιστικά και όχι αποσπασματικά.

Ηχηρό μήνυμα από την επιστημονική κοινότητα

Κατά τη διάρκεια ενημερωτικής εκδήλωσης με τη συμμετοχή δημοσιογράφων υγείας, ο Πρόεδρος της Εταιρείας, Κωνσταντίνος Τούτουζας, έθεσε το ζήτημα σε σαφείς όρους: «Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων απαιτεί συντονισμένη εθνική στρατηγική, με επενδύσεις, διατομεακή συνεργασία και συνέχεια στις πολιτικές υγείας».

Η παρέμβασή του δεν περιορίστηκε στη διαπίστωση των προβλημάτων, αλλά συνοδεύτηκε από συγκεκριμένες προτάσεις που καλύπτουν όλο το φάσμα της φροντίδας: από την πρόληψη και την άμεση θεραπεία έως την αποκατάσταση και την επανένταξη των ασθενών.

Θρομβόλυση: Ο χρόνος καθορίζει την επιβίωση

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο ζήτημα της θρομβόλυσης, δηλαδή της φαρμακευτικής επαναιμάτωσης σε ασθενείς με οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου με ανάσπαση του ST (STEMI).

Η διεθνής επιστημονική εμπειρία είναι αδιαμφισβήτητη:

  • Η έγκαιρη χορήγηση θρομβόλυσης μπορεί να σώσει έως και 30 ζωές ανά 1.000 ασθενείς όταν πραγματοποιείται μέσα στις πρώτες έξι ώρες.
  • Η προνοσοκομειακή εφαρμογή της μειώνει τη θνησιμότητα κατά 17% σε σχέση με την καθυστερημένη ενδονοσοκομειακή παρέμβαση.

Ωστόσο, στην Ελλάδα η πρόσβαση σε άμεση επαναιμάτωση δεν είναι ισότιμη. Σε μεγάλες αστικές περιοχές, η πρωτογενής αγγειοπλαστική αποτελεί τον κανόνα. Αντίθετα, σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές, οι καθυστερήσεις μπορεί να αποβούν μοιραίες.

Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία ζητά:

  • καθολική εφαρμογή της θρομβόλυσης όπου δεν είναι εφικτή η αγγειοπλαστική εντός 120 λεπτών,
  • εκπαίδευση γενικών ιατρών και παθολόγων,
  • δημιουργία δικτύων διασύνδεσης με νοσοκομεία αναφοράς,
  • αξιοποίηση της τηλεϊατρικής για άμεση διάγνωση και καθοδήγηση.

Η πρόταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη νησιωτική Ελλάδα, όπου η γεωγραφία καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις πιθανότητες επιβίωσης.

Καρδιακή αποκατάσταση: Το μεγάλο έλλειμμα του συστήματος

Αν η επείγουσα αντιμετώπιση αποτελεί την πρώτη μάχη, η αποκατάσταση είναι αυτή που καθορίζει την έκβαση σε βάθος χρόνου. Παρ’ όλα αυτά, η Ελλάδα εμφανίζει σοβαρή υστέρηση στον τομέα της καρδιακής αποκατάστασης.

Σήμερα, η πλειονότητα των ασθενών που έχουν υποστεί έμφραγμα ή άλλη σοβαρή καρδιακή νόσο επιστρέφουν στην καθημερινότητά τους χωρίς οργανωμένη υποστήριξη. Το αποτέλεσμα είναι αυξημένος κίνδυνος υποτροπών, μειωμένη λειτουργικότητα και επιβάρυνση του συστήματος υγείας.

Η καρδιακή αποκατάσταση, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, αποτελεί μια πολυδιάστατη παρέμβαση που περιλαμβάνει:

  • ιατρική παρακολούθηση,
  • προγράμματα άσκησης,
  • διατροφική υποστήριξη,
  • ψυχολογική ενδυνάμωση,
  • και εκπαίδευση για αλλαγή τρόπου ζωής.

Τα οφέλη είναι πολλαπλά και τεκμηριωμένα: μείωση θνησιμότητας, λιγότερες επανεισαγωγές, καλύτερη ποιότητα ζωής και σημαντική οικονομική αποσυμφόρηση των συστημάτων υγείας.

Πρόταση για Κέντρα Καρδιακής Αποκατάστασης

Σε απάντηση του κενού, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία καταθέτει συγκεκριμένη πρόταση για τη δημιουργία οργανωμένων Κέντρων Καρδιακής Αποκατάστασης, ενταγμένων στις υφιστάμενες δομές ιατρικής αποκατάστασης.

Τα προτεινόμενα κέντρα θα λειτουργούν με:

  • διεπιστημονικές ομάδες (καρδιολόγος, φυσιοθεραπευτής, νοσηλευτής, διαιτολόγος, ψυχολόγος),
  • σύγχρονο εξοπλισμό παρακολούθησης και άσκησης,
  • εξατομικευμένα προγράμματα διάρκειας έως και 36 εβδομάδων,
  • ψηφιακές υπηρεσίες τηλε-αποκατάστασης.

Παράλληλα, προβλέπεται:

  • καταγραφή και αξιολόγηση δεδομένων ασθενών,
  • καθιέρωση ποιοτικών δεικτών,
  • ετήσιος απολογισμός αποτελεσμάτων,
  • στρατηγικός σχεδιασμός πενταετίας.

Πρόληψη: Η ξεχασμένη προτεραιότητα

Η πρόληψη αποτελεί τον πιο αποδοτικό και οικονομικά βιώσιμο πυλώνα της δημόσιας υγείας. Παρ’ όλα αυτά, συχνά παραμένει στο περιθώριο.

Ο κ. Κωνσταντίνος Τούτουζας υπογράμμισε την ανάγκη:

  • ενίσχυσης των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου,
  • προώθησης υγιεινών συνηθειών (διατροφή, άσκηση, διακοπή καπνίσματος),
  • εκπαίδευσης από τη σχολική ηλικία.

Ιδιαίτερη μνεία έγινε στο πρόγραμμα «Προλαμβάνω», με πρόταση διεύρυνσης ώστε να συμμετέχουν ενεργά ιδιώτες καρδιολόγοι και δομές του ΕΣΥ, ενισχύοντας τη συμμετοχή των πολιτών.

Εκπαίδευση και ανθρώπινο δυναμικό

Η επιτυχία οποιασδήποτε μεταρρύθμισης εξαρτάται από το ανθρώπινο δυναμικό. Η ανάγκη για συνεχή εκπαίδευση καρδιολόγων και ειδικευόμενων, ιδιαίτερα σε εξειδικευμένα πεδία, αναδείχθηκε ως κρίσιμη.

Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία προτείνει:

  • περισσότερα πανελλήνια και περιφερειακά συνέδρια,
  • ενίσχυση της πρακτικής εκπαίδευσης,
  • διασύνδεση με ευρωπαϊκούς επιστημονικούς φορείς.

Παράλληλα, αναδεικνύεται ο διευρυμένος ρόλος του σύγχρονου καρδιολόγου, που δεν περιορίζεται στη θεραπεία αλλά επεκτείνεται στην πρόληψη, την εκπαίδευση και τη χάραξη πολιτικής.

Πολιτική βούληση και στρατηγικός σχεδιασμός

Το βασικό μήνυμα της εκδήλωσης ήταν σαφές: χωρίς πολιτική βούληση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, καμία παρέμβαση δεν μπορεί να αποδώσει.

Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία ζητά:

  • αύξηση χρηματοδότησης για τα καρδιαγγειακά νοσήματα,
  • συνεργασία με ευρωπαϊκούς οργανισμούς,
  • υιοθέτηση εθνικής στρατηγικής με σαφείς στόχους και χρονοδιαγράμματα.

Μια συλλογική ευθύνη με επείγοντα χαρακτήρα

Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων δεν αποτελεί μόνο ιατρικό ζήτημα. Είναι κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό.

Η επιστημονική κοινότητα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: χωρίς άμεσες παρεμβάσεις, τα κενά θα διευρυνθούν και οι ανισότητες θα ενταθούν.

Το στοίχημα είναι διπλό: να σωθούν ζωές σήμερα και να διαμορφωθούν οι συνθήκες για ένα πιο υγιές αύριο. Και, όπως επισημάνθηκε, αυτό απαιτεί κάτι περισσότερο από καλές προθέσεις, απαιτεί πράξεις, συνέπεια και συλλογική δέσμευση.