Συναγερμό προκαλεί στη Βαλτική η αβεβαιότητα γύρω από τη μελλοντική παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων στη Λιθουανία, καθώς η επόμενη εναλλαγή δυνάμεων των ΗΠΑ βρίσκεται πλέον «υπό εξέταση».
Τη δήλωση έκανε ο υπουργός Άμυνας της Λιθουανίας, Ρομπέρτας Κάουνας, διευκρινίζοντας ότι η Ουάσιγκτον έχει διαβεβαιώσει το Βίλνιους πως νέα αμερικανική δύναμη θα αναπτυχθεί στη χώρα, χωρίς όμως να έχει αποσαφηνιστεί πότε θα φτάσει, ποια θα είναι η σύνθεσή της και πόσοι στρατιώτες θα συμμετέχουν.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες αναπροσαρμόζουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην Ευρώπη, με φόντο τις εντάσεις στο ΝΑΤΟ και τη μετατόπιση αμερικανικών προτεραιοτήτων σε άλλα μέτωπα.
Η πρώτη απουσία αμερικανικού τεθωρακισμένου τάγματος από το 2020
Σύμφωνα με τον Λιθουανό υπουργό Άμυνας, οι αμερικανικές δυνάμεις που βρίσκονται σήμερα στη Λιθουανία αποχωρούν όπως είχε προγραμματιστεί.
Το πρόβλημα είναι ότι η επόμενη προγραμματισμένη ομάδα δεν έχει φτάσει ακόμη.
Αν δεν υπάρξει άμεση αντικατάσταση, η Λιθουανία θα βρεθεί για πρώτη φορά από το 2020 χωρίς αμερικανικό τεθωρακισμένο τάγμα περίπου 1.000 στρατιωτών στο έδαφός της.
Για μια χώρα που συνορεύει με τη Ρωσία και βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.
«Η επόμενη εναλλαγή είναι υπό εξέταση»
Ο Ρομπέρτας Κάουνας δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Βίλνιους ότι η επόμενη αμερικανική εναλλαγή «βρίσκεται επί του παρόντος υπό εξέταση».
Όπως εξήγησε, η επανεξέταση συνδέεται με τη μεταβολή του αριθμού των αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη και με τη συνολική αναθεώρηση της στρατηγικής στάσης των ΗΠΑ στην περιοχή.
«Έχουμε τη διαβεβαίωση ότι η επόμενη εναλλαγή στη Λιθουανία θα πραγματοποιηθεί, αλλά πότε ακριβώς, με ποιες δυνατότητες και σε ποιο μέγεθος, αυτό πρόκειται να ανακοινωθεί», ανέφερε.
Η διατύπωση αυτή δείχνει ότι η Λιθουανία δεν μιλά ακόμη για πλήρη αποχώρηση των ΗΠΑ, αλλά για ένα κρίσιμο κενό και μια αβεβαιότητα που έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία.
Συνάντηση με τον Πιτ Χέγκσεθ στη Σιγκαπούρη
Ο Λιθουανός υπουργός Άμυνας συζήτησε το θέμα με τον υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, στο περιθώριο της διάσκεψης «Διάλογος Σανγκρί-Λα» στη Σιγκαπούρη.
Σύμφωνα με τον Κάουνας, η αμερικανική πλευρά διαβεβαίωσε τη Λιθουανία ότι η περιοχή της Βαλτικής παραμένει ζωτικής σημασίας για το ΝΑΤΟ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει τις μεγάλες επενδύσεις της Λιθουανίας στην άμυνα και παρουσιάζει τις αμυντικές της δαπάνες ως παράδειγμα προς μίμηση για άλλους συμμάχους.
Η Λιθουανία αυξάνει θεαματικά τις αμυντικές δαπάνες
Η Λιθουανία έχει τριπλασιάσει τις αμυντικές της δαπάνες από το 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την αύξηση της απειλής στην ανατολική Ευρώπη.
Για φέτος, το Βίλνιους αναμένεται να δαπανήσει το 5,4% του ΑΕΠ του για την άμυνα, ποσοστό ιδιαίτερα υψηλό για χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ.
Η επιλογή αυτή δείχνει ότι η Λιθουανία επιχειρεί να στείλει σαφές μήνυμα τόσο στη Μόσχα όσο και στους συμμάχους της: θεωρεί την ασφάλεια της Βαλτικής υπαρξιακό ζήτημα και επενδύει ανάλογα.
Abrams, Bradley και Paladin στη βάση Pabradė
Η τρέχουσα αμερικανική δύναμη, που έφτασε στη Λιθουανία τον Οκτώβριο του 2025, αποτελείται από δύο τάγματα της 1ης Μεραρχίας Ιππικού με έδρα το Τέξας.
Η δύναμη περιλαμβάνει άρματα μάχης Abrams, τεθωρακισμένα οχήματα Bradley και αυτοκινούμενα πυροβόλα Paladin.
Τα στρατεύματα αυτά ήταν τα πρώτα που στεγάστηκαν στις νέες μόνιμες εγκαταστάσεις που κατασκεύασε η Λιθουανία στη στρατιωτική βάση Pabradė, κοντά στα σύνορα με τη Λευκορωσία.
Η βάση θεωρείται κομβική για την παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή, καθώς βρίσκεται σε σημείο υψηλής στρατηγικής ευαισθησίας, κοντά στη Λευκορωσία και σε μικρή απόσταση από τον λεγόμενο διάδρομο Σουβάλκι.
Γιατί η Βαλτική ανησυχεί
Η πιθανή καθυστέρηση στην επόμενη αμερικανική εναλλαγή προκαλεί ανησυχία επειδή η Βαλτική θεωρείται ένα από τα πιο ευάλωτα σημεία του ΝΑΤΟ.
Η Λιθουανία, η Λετονία και η Εσθονία συνορεύουν ή γειτνιάζουν με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, ενώ η γεωγραφική τους σύνδεση με την υπόλοιπη Συμμαχία βασίζεται κυρίως στον στενό διάδρομο Σουβάλκι, ανάμεσα στη Λιθουανία και την Πολωνία.
Η παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων λειτουργεί για τις χώρες της περιοχής όχι μόνο ως στρατιωτική ενίσχυση, αλλά και ως πολιτικό μήνυμα αποτροπής προς τη Μόσχα.
Η απουσία τους, ακόμη και προσωρινή, μπορεί να ερμηνευθεί ως ένδειξη αναπροσαρμογής των αμερικανικών προτεραιοτήτων.
Το ρήγμα ΗΠΑ – Ευρώπης και ο πόλεμος στο Ιράν
Η επανεξέταση της αμερικανικής παρουσίας στη Λιθουανία έρχεται την ώρα που οι ΗΠΑ αποσύρουν χιλιάδες στρατιώτες από τη Γερμανία και την Πολωνία.
Η κίνηση αυτή συνδέεται με το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στην κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ και σε Ευρωπαίους συμμάχους του ΝΑΤΟ σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν και τη συνολική αμερικανική στρατηγική.
Η Ουάσιγκτον φαίνεται να επανεξετάζει πού και πώς θα κατανείμει τις στρατιωτικές της δυνάμεις, σε μια περίοδο κατά την οποία υπάρχουν ταυτόχρονα πιέσεις στη Μέση Ανατολή, στην Ευρώπη και στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού.
Για τις χώρες της Βαλτικής, όμως, κάθε μείωση ή καθυστέρηση της αμερικανικής παρουσίας έχει άμεσο πολιτικό και ψυχολογικό βάρος.
Το μήνυμα της Λιθουανίας προς την Ουάσιγκτον
Το Βίλνιους προσπαθεί να κρατήσει ισορροπία.
Από τη μία πλευρά, δεν θέλει να εμφανιστεί ότι αμφισβητεί τις αμερικανικές διαβεβαιώσεις. Από την άλλη, κάνει σαφές ότι η παρουσία των ΗΠΑ στη Λιθουανία θεωρείται κρίσιμη για την αποτροπή.
Η δήλωση Κάουνας ότι η επόμενη εναλλαγή είναι «υπό εξέταση» δεν είναι απλώς τεχνική ενημέρωση. Είναι πολιτικό μήνυμα ότι η Λιθουανία αναμένει ξεκάθαρες απαντήσεις από την Ουάσιγκτον.
Η χώρα έχει επενδύσει σε εγκαταστάσεις, υποδομές και αμυντικές δαπάνες για να φιλοξενεί αμερικανικές δυνάμεις. Τώρα ζητά να γνωρίζει αν η στρατιωτική αυτή σχέση θα συνεχιστεί με την ίδια ένταση.
Το μεγάλο ερώτημα για το ΝΑΤΟ
Η υπόθεση της Λιθουανίας ανοίγει ένα ευρύτερο ερώτημα για το ΝΑΤΟ: πόσο σταθερή θα παραμείνει η αμερικανική παρουσία στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας;
Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι ο βασικός στρατιωτικός πυλώνας του ΝΑΤΟ. Όμως οι μετακινήσεις δυνάμεων, οι καθυστερήσεις σε εναλλαγές και οι δημόσιες εντάσεις με Ευρωπαίους συμμάχους δημιουργούν νέο κλίμα αβεβαιότητας.
Για τη Λιθουανία, το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό. Είναι άμεσο και επιχειρησιακό.
Αν η επόμενη αμερικανική δύναμη καθυστερήσει, η χώρα θα πρέπει να καλύψει προσωρινά το κενό με δικές της δυνατότητες και με την παρουσία άλλων νατοϊκών συμμάχων.
Η Βαλτική περιμένει απαντήσεις
Η Λιθουανία έχει λάβει διαβεβαιώσεις ότι οι ΗΠΑ δεν εγκαταλείπουν την περιοχή.
Ωστόσο, μέχρι να ανακοινωθεί ο χρόνος, το μέγεθος και η σύνθεση της επόμενης αμερικανικής δύναμης, η ανησυχία θα παραμένει.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ρωσία παρακολουθεί κάθε κίνηση του ΝΑΤΟ και οι ισορροπίες στην Ευρώπη μεταβάλλονται, ακόμη και μια καθυστέρηση στην εναλλαγή στρατευμάτων μπορεί να αποκτήσει μεγάλη πολιτική σημασία.
Το μήνυμα από το Βίλνιους είναι σαφές: η Βαλτική παραμένει κρίσιμη για τη Συμμαχία και η αμερικανική παρουσία θεωρείται αναντικατάστατο στοιχείο αποτροπής.
Το ερώτημα είναι αν η Ουάσιγκτον θα το επιβεβαιώσει σύντομα με πράξεις.
