Στις 20 Απριλίου 1989, ο τότε πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου είπε σε μια προεκλογική συγκέντρωση στο Περιστέρι τη φράση που έμελλε να μείνει ανεξίτηλη στην ελληνική πολιτική ιστορία: «Τσοβόλα δώσ’ τα όλα». Η φράση απευθυνόταν στον υπουργό Οικονομικών Δημήτρη Τσοβόλα και πολύ γρήγορα έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πολιτικά συνθήματα στην Ελλάδα αφού συνδέθηκε με μια ολόκληρη εποχή, με την κουλτούρα των προεκλογικών συγκεντρώσεων και με την εικόνα της οικονομικής πολιτικής των δεκαετιών του ’80 και του ’90.
Το 1989 ήταν μια χρονιά έντονης πολιτικής πόλωσης. Το ΠΑΣΟΚ βρισκόταν ήδη οκτώ χρόνια στην εξουσία, ενώ η κυβέρνηση αντιμετώπιζε σοβαρή φθορά λόγω της οικονομικής κατάστασης και της υπόθεσης Κοσκωτά. Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 είχε προηγηθεί ένα αυστηρό πρόγραμμα λιτότητας, υπό τον Κώστα Σημίτη, που προκάλεσε κοινωνικές αντιδράσεις.
Μετά το 1987, η οικονομική πολιτική άλλαξε κατεύθυνση. Η λιτότητα εγκαταλείφθηκε και επανήλθε μια πιο επεκτατική γραμμή, με τον Τσοβόλα στο επίκεντρο. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η φράση του Παπανδρέου ερμηνεύτηκε ως κάλεσμα για παροχές και ενίσχυση των εισοδημάτων.
Είχε όμως αυτή η ερμηνεία σχέση με την αρχική πρόθεση της φράσης;
Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε δώσει ο ίδιος μια λιτή ερμηνεία για τη διάσημη ατάκα, χαρακτηρίζοντάς την «ευφυολόγημα». Με αυτόν τον τρόπο την ενέτασσε στο κλίμα της στιγμής, ως μια αυθόρμητη και εύστοχη αντίδραση, χωρίς προσχεδιασμένη πολιτική φόρτιση. Άλλωστε, η φράση δεν ανήκε σε κάποιο προετοιμασμένο σημείο της ομιλίας του. Γεννήθηκε εκείνη τη στιγμή, μέσα από τη ζωντανή επαφή του με το πλήθος. Όταν οι συγκεντρωμένοι άρχισαν να φωνάζουν το όνομα του Τσοβόλα, ο Παπανδρέου ανταποκρίθηκε με τα λόγια που έμελλαν να αποκτήσουν διαχρονικό πολιτικό βάρος.
Ο ίδιος ο Δημήτρης Τσοβόλας επιχείρησε χρόνια αργότερα να αποδομήσει αυτή την ερμηνεία. Σε δηλώσεις του το 2019 υποστήριξε ότι η φράση δεν είχε καμία σχέση με οικονομικές παροχές:
«Όχι μόνο δεν έδωσα μια δραχμή σε όλο το εξάμηνο το προεκλογικό του ’89 αλλά αντίθετα συγκράτησα κατά 4 μονάδες τις δαπάνες».
Σύμφωνα με τον ίδιο, το νόημα της φράσης ήταν πολιτικό και όχι οικονομικό. Αφορούσε τη μάχη που έδινε τότε το ΠΑΣΟΚ για την υπεράσπιση της κυβέρνησης στην υπόθεση Κοσκωτά και όχι την παροχή χρημάτων.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1453: Ο Φλαντανελλάς και τρία γενοβέζικα πλοία καταφέρνουν να διασπάσουν τον οθωμανικό αποκλεισμό και να μπουν στον Κεράτιο, μεταφέροντας εφόδια στην πολιορκημένη Κωνσταντινούπολη. Η σύγκρουση που ακολουθεί θεωρείται η τελευταία μεγάλη ναυμαχία της βυζαντινής ιστορίας. Το επεισόδιο ανέβασε προσωρινά το ηθικό των αμυνομένων, λίγες εβδομάδες πριν από την Άλωση.
1804: Λήγει με τραγική κατάληξη η πολιορκία της Μονής Σέλτσου στην Ήπειρο από τις δυνάμεις του Αλή Πασά. Οι Σουλιώτες και οι άλλοι Έλληνες που είχαν καταφύγει εκεί αντιστέκονται μέχρι τέλους, ενώ πολλοί προτιμούν να πέσουν στον Αχελώο παρά να παραδοθούν. Η θυσία αυτή έμεινε στη συλλογική μνήμη ως ένα από τα προεπαναστατικά δράματα του Ελληνισμού.
1914: Στη Σφαγή του Λάντλοου στο Κολοράντο, η Εθνοφρουρά και ένοπλοι που συνδέονταν με τα μεταλλευτικά συμφέροντα επιτίθενται σε απεργούς ανθρακωρύχους και στις οικογένειές τους. Ανάμεσα στους νεκρούς είναι ο εμβληματικός Ελληνοαμερικανός συνδικαλιστής Λούης Τίκας, που είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην οργάνωση της απεργίας. Το γεγονός έγινε σύμβολο της βίας κατά του εργατικού κινήματος στις ΗΠΑ και έχει ιδιαίτερη θέση και στην ελληνική μεταναστευτική μνήμη.
1923: Πεθαίνει στο Ζιντζίντερε της Καισάρειας ο μητροπολίτης Ικονίου Προκόπιος Λαζαρίδης, μία από τις σημαντικές μορφές του μαρτυρικού μικρασιατικού Ελληνισμού. Η περίπτωσή του συνδέεται με τις διώξεις της περιόδου της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Η μνήμη του εντάσσεται στο ευρύτερο τραύμα του ξεριζωμού και της καταστροφής του 1922-1923.
1926: Ιδρύεται στη Θεσσαλονίκη ο ΠΑΟΚ από πρόσφυγες Κωνσταντινουπολίτες, που μετέφεραν στη νέα τους πατρίδα την ταυτότητα και τις μνήμες του ξεριζωμού. Ο σύλλογος δεν υπήρξε μόνο αθλητικό σωματείο, αλλά και φορέας συνοχής για τον προσφυγικό κόσμο της πόλης. Με τον χρόνο εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο ισχυρούς συμβολικούς και αθλητικούς οργανισμούς της χώρας.
1941: Ο βουλγαρικός στρατός εισέρχεται στην ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη, στο πλαίσιο της Κατοχής της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ακολουθεί μια σκληρή περίοδος βίαιου εκβουλγαρισμού, διώξεων και καταπίεσης του ελληνικού πληθυσμού στις περιοχές αυτές. Η ημερομηνία σηματοδοτεί την αρχή μιας από τις πιο επώδυνες κατοχικές εμπειρίες για τη Βόρεια Ελλάδα.
1946: Ο Κύπριος δρομέας Στέλιος Κυριακίδης κερδίζει τον Μαραθώνιο της Βοστώνης, πετυχαίνοντας σπουδαία επίδοση και διεθνή αναγνώριση. Η νίκη του, σε μια εποχή που η Ελλάδα έβγαινε ρημαγμένη από την Κατοχή, πήρε διαστάσεις εθνικού συμβόλου. Ο Κυριακίδης αξιοποίησε τη φήμη του για να κινητοποιήσει βοήθεια υπέρ των Ελλήνων που υπέφεραν από την πείνα και τις καταστροφές του πολέμου.
1963: Κατά την επίσκεψη της βασίλισσας Φρειδερίκης στο Λονδίνο ξεσπούν έντονες διαμαρτυρίες, με κεντρική μορφή τη Μπέτυ Αμπατιέλου και τη συμμετοχή Κυπρίων φοιτητών. Τα επεισόδια παίρνουν μεγάλη δημοσιότητα και εκθέτουν διεθνώς το ελληνικό Στέμμα σε μια περίοδο έντονης πολιτικής πόλωσης. Το περιστατικό έμεινε χαρακτηριστικό της κρίσης νομιμοποίησης που αντιμετώπιζε η μοναρχία τα χρόνια πριν από τη δικτατορία.
1989: Σε προεκλογική συγκέντρωση στο Περιστέρι, ο Ανδρέας Παπανδρέου εκφωνεί τη φράση «Τσοβόλα, δώσ’ τα όλα», απευθυνόμενος στον τότε υπουργό Οικονομικών Δημήτρη Τσοβόλα. Η ατάκα συνδέθηκε αμέσως με το κλίμα παροχών και οξυμένης πολιτικής αντιπαράθεσης της εποχής. Έμεινε ως μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φράσεις της μεταπολιτευτικής πολιτικής ιστορίας.
1999: Στο λύκειο Κολουμπάιν στο Κολοράντο, δύο μαθητές δολοφονούν 13 ανθρώπους και τραυματίζουν δεκάδες πριν αυτοκτονήσουν. Η επίθεση συγκλόνισε τις ΗΠΑ και άλλαξε ριζικά τη συζήτηση γύρω από την οπλοκατοχή, τη σχολική βία και την ασφάλεια στα σχολεία. Το όνομα του Κολουμπάιν έγινε από τότε σημείο αναφοράς για ανάλογες τραγωδίες.
2000: Ο Παναθηναϊκός νικά τη Μακάμπι Τελ Αβίβ με 73-67 στον τελικό της EuroLeague στη Θεσσαλονίκη και κατακτά το δεύτερο ευρωπαϊκό του τρόπαιο. Η επιτυχία αυτή εδραίωσε τη θέση του ελληνικού μπάσκετ στην ευρωπαϊκή ελίτ της εποχής. Ήταν μία από τις κορυφαίες στιγμές των ελληνικών συλλόγων στα ευρωπαϊκά γήπεδα.
2008: Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Παπανδρέου, διακομίζεται στο ΚΑΤ με κατάγματα, μετά από ατύχημα με το ποδήλατό του.
2010: Η έκρηξη στην πλατφόρμα Deepwater Horizon στον Κόλπο του Μεξικού προκαλεί μία από τις μεγαλύτερες πετρελαϊκές καταστροφές στη σύγχρονη ιστορία. Ακολουθεί τεράστια διαρροή πετρελαίου για μήνες, με σοβαρές συνέπειες για το θαλάσσιο περιβάλλον, την αλιεία και τις παράκτιες κοινότητες. Το δυστύχημα έγινε παγκόσμιο σημείο αναφοράς για τους κινδύνους της υπεράκτιας εξόρυξης.
2015: Αρχίζει η δίκη της Χρυσής Αυγής στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων, σε μια από τις σημαντικότερες δικαστικές διαδικασίες της μεταπολίτευσης. Στο εδώλιο κάθονται στελέχη και μέλη της οργάνωσης, με το κατηγορητήριο να συνδέεται με εγκληματική δράση και πολιτική βία. Η έναρξη της δίκης θεωρήθηκε κρίσιμο βήμα για τη θεσμική αντιμετώπιση του νεοναζισμού στην Ελλάδα.
2021: Ο πρώην αστυνομικός Ντέρεκ Σόβιν κρίνεται ένοχος για τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ στη Μινεάπολη. Η απόφαση αντιμετωπίστηκε ως ιστορική σε μια υπόθεση που είχε πυροδοτήσει μαζικές κινητοποιήσεις κατά του ρατσισμού και της αστυνομικής βίας στις ΗΠΑ και διεθνώς. Έγινε έτσι σημείο αναφοράς στη σύγχρονη συζήτηση για τη λογοδοσία των σωμάτων ασφαλείας.
Γεννήσεις
1893 – Ζουάν Μιρό (Joan Miró) (20 Απριλίου 1893 – 25 Δεκεμβρίου 1983), Ισπανός ζωγράφος, γλύπτης και χαράκτης, από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του υπερρεαλισμού και της μοντέρνας τέχνης. Το έργο του διακρίνεται για την ελευθερία της φαντασίας, τα έντονα χρώματα και τα αφαιρετικά, συμβολικά σχήματα που δημιουργούν ένα αναγνωρίσιμο προσωπικό σύμπαν. Η καλλιτεχνική του προσέγγιση επηρέασε βαθιά τη σύγχρονη εικαστική έκφραση και τον καθιέρωσε ως έναν από τους μεγάλους ανανεωτές της τέχνης του 20ού αιώνα.
1922 – Τάσος Λειβαδίτης (20 Απριλίου 1922 – 30 Οκτωβρίου 1988), Έλληνας ποιητής, από τις πιο βαθιές και εσωτερικές φωνές της νεοελληνικής ποίησης. Το έργο του ένωσε τον λυρισμό με τον κοινωνικό και υπαρξιακό προβληματισμό, ακολουθώντας μια πορεία από τη συλλογική αγωνία προς μια πιο στοχαστική και προσωπική έκφραση. Παράλληλα έγραψε σπουδαίους στίχους που μελοποιήθηκαν από κορυφαίους συνθέτες, χαρίζοντας στο ελληνικό τραγούδι μερικά από τα πιο δυνατά ποιητικά του κείμενα.
1949 – Τζέσικα Λανγκ (Jessica Lange), Αμερικανίδα ηθοποιός, από τις σημαντικότερες μορφές του σύγχρονου κινηματογράφου και της τηλεόρασης. Βραβευμένη με δύο Όσκαρ για τις ταινίες «Tootsie» και «Blue Sky», ξεχώρισε επίσης σε έργα όπως «Frances», ενώ γνώρισε νέα μεγάλη επιτυχία με τη συμμετοχή της στη σειρά «American Horror Story», για την οποία τιμήθηκε με βραβεία Emmy. Η εκφραστική της δύναμη και η ευελιξία στους ρόλους την καθιέρωσαν ως κορυφαία ερμηνεύτρια.
1952 – Λούκα Κατσέλη, Ελληνίδα οικονομολόγος και πολιτικός, με σημαντική παρουσία στη νεότερη ελληνική δημόσια ζωή. Διετέλεσε υπουργός Οικονομίας και Εργασίας, ενώ το όνομά της συνδέθηκε ιδιαίτερα με τη νομοθεσία για την προστασία των υπερχρεωμένων νοικοκυριών («νόμος Κατσέλη»). Παράλληλα είχε ακαδημαϊκή πορεία και διεθνή δράση σε οργανισμούς και πανεπιστήμια, καθιερώνοντάς την ως μία από τις αναγνωρίσιμες πολιτικές φυσιογνωμίες της σύγχρονης Ελλάδας.
Θάνατοι
1912 – Μπραμ Στόκερ (Bram Stoker) (8 Νοεμβρίου 1847 – 20 Απριλίου 1912), Ιρλανδός συγγραφέας, δημιουργός του «Dracula», ενός από τα πιο εμβληματικά έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Το μυθιστόρημά του καθιέρωσε σε μεγάλο βαθμό τη σύγχρονη εικόνα του βαμπίρ και επηρέασε βαθιά τη λογοτεχνία τρόμου, τον κινηματογράφο και τη λαϊκή κουλτούρα. Η διαχρονική απήχηση του έργου του τον κατέστησε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της γοτθικής λογοτεχνίας.
1999 – Νίκος Ρίζος (30 Σεπτεμβρίου 1924 – 20 Απριλίου 1999), Έλληνας ηθοποιός, ιδιαίτερα αγαπητός στο κοινό μέσα από τις ελληνικές κινηματογραφικές κωμωδίες των δεκαετιών του 1950 και του 1960. Ξεχώρισε για το χαρακτηριστικό του ύφος, την ευκινησία, την αμεσότητα και την έντονα λαϊκή κωμική του φυσιογνωμία, που τον έκαναν αμέσως αναγνωρίσιμο. Οι συνεργασίες του με τον Ντίνο Ηλιόπουλο, τον Βασίλη Αυλωνίτη και τη Γεωργία Βασιλειάδου τον καθιέρωσαν ως μία από τις χαρακτηριστικές μορφές του παλιού ελληνικού σινεμά.
Εορτολόγιο
Ζακχαίος, Ζάκχος, Ζάχος
