Σαν σήμερα 23 Φεβρουαρίου: Η επιβολή πολιτικής επιστράτευσης που ξεσήκωσε την Ελλάδα της Κατοχής

Σαν σήμερα, στις 23 Φεβρουαρίου 1943, οι γερμανικές αρχές Κατοχής ανακοινώνουν ένα μέτρο που θα πυροδοτήσει μαζική λαϊκή εξέγερση: την πολιτική επιστράτευση του ελληνικού πληθυσμού. Στόχος ήταν να σταλούν Έλληνες εργάτες στα καταναγκαστικά έργα, τόσο στη Γερμανία όσο και στην υπόδουλη Ελλάδα, για να ενισχύσουν την πολεμική μηχανή του Τρίτου Ράιχ.

Η απόφαση αυτή προκάλεσε κύμα οργής σε μια χώρα που ήδη υπέφερε από την πείνα, τις εκτελέσεις και την καταπίεση. Τα εργατικά σωματεία, οι φοιτητικές οργανώσεις και οι αντιστασιακές δυνάμεις αντέδρασαν άμεσα. Μέσα σε λίγες μέρες, ολόκληρη η Αθήνα βράζει από αγανάκτηση.

Οι κινητοποιήσεις κορυφώνονται στις 5 Μαρτίου 1943, με μια από τις πιο μαζικές και ηρωικές απεργίες της Κατοχής. Εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες κατακλύζουν τους δρόμους της Αθήνας, φωνάζοντας συνθήματα εναντίον της επιστράτευσης και της Κατοχής. Παρά τη βίαιη καταστολή και τα θύματα που άφησε πίσω της η διαδήλωση, ο λαός καταφέρνει κάτι σπάνιο: να αναγκάσει τον κατακτητή να υποχωρήσει.

Έτσι, η Ελλάδα γίνεται μία από τις ελάχιστες κατεχόμενες χώρες όπου ματαιώθηκε η αποστολή εργατών στη Γερμανία. Το γεγονός αυτό θεωρείται ορόσημο στην ιστορία της εθνικής Αντίστασης και δείχνει τη δύναμη της συλλογικής δράσης απέναντι στην τυραννία.

Η 21η Φεβρουαρίου 1943 δεν θυμίζει μόνο την επιβολή ενός αυταρχικού μέτρου, αλλά πάνω απ’ όλα την αποφασιστικότητα ενός λαού που, μέσα στο σκοτάδι της Κατοχής, τόλμησε να πει το δικό του «όχι».

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

303: Ο Διοκλητιανός διατάζει την κατεδάφιση της μεγάλης χριστιανικής εκκλησίας στη Νικομήδεια, την κατάσχεση των ιερών βιβλίων και εγκαινίασε έτσι τον Μεγάλο διωγμό κατά των Χριστιανών σε όλη την αυτοκρατορία.

532: Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α΄ διατάσσει την ανέγερση νέου ναού της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, μετά την καταστροφή της προηγούμενης βασιλικής κατά τη Στάση του Νίκα. Ο ναός, έργο των αρχιτεκτόνων Ανθεμίου από τις Τράλλεις και Ισιδώρου από τη Μίλητο, σχεδιάζεται σε πρωτοποριακή κλίμακα για την εποχή και εξελίσσεται σε κορυφαίο σύμβολο αυτοκρατορικού κύρους και ορθόδοξης ταυτότητας. Όταν ολοκληρωθεί λίγα χρόνια αργότερα, θα αναδειχθεί σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μνημεία του βυζαντινού κόσμου και σε διαχρονικό σημείο αναφοράς για την ιστορία της Κωνσταντινούπολης.

1455: Ο Γιοχάνες Γκούτενμπεργκ ολοκληρώνει την εκτύπωση της περίφημης «Γουτεμβέργειας Βίβλου», του πρώτου μεγάλου βιβλίου που τυπώνεται με κινητά τυπογραφικά στοιχεία στην Ευρώπη, εγκαινιάζοντας την επανάσταση της τυπογραφίας και ανοίγοντας τον δρόμο για τη μαζική διάδοση της γνώσης.

1887: Ισχυρός σεισμός πλήττει την Κυανή Ακτή και τη γειτονική Λιγουρία, προκαλώντας εκατοντάδες θύματα και μεγάλες καταστροφές σε παράκτιες πόλεις. Η δόνηση γίνεται αισθητή σε μεγάλο τμήμα της Μεσογείου και προκαλεί πανικό σε περιοχές με έντονη αστική ανάπτυξη. Η τραγωδία θα τροφοδοτήσει συζητήσεις για αντισεισμικές πρακτικές σε μια εποχή που οι υποδομές δεν είχαν σχεδιαστεί για τέτοια γεγονότα.

1898: Στη Γαλλία, ο Εμίλ Ζολά καταδικάζεται σε φυλάκιση για το «Κατηγορώ», την ανοικτή επιστολή με την οποία καταγγέλλει αντισημιτισμό και δικαστική συγκάλυψη στην υπόθεση Ντρέιφους. Η καταδίκη του μετατρέπει την υπόθεση σε μείζον πολιτικό και κοινωνικό ρήγμα, χωρίζοντας τη χώρα σε στρατόπεδα. Το επεισόδιο μένει ως ορόσημο για τον ρόλο της διανόησης στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων.

1903: Η Κούβα παραχωρεί στις ΗΠΑ τη βάση του Γκουαντάναμο με καθεστώς μίσθωσης που περιγράφεται ως διαρκές. Η συμφωνία παγιώνει αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Καραϊβική σε μια κρίσιμη περίοδο για την ισορροπία ισχύος στην περιοχή. Το ζήτημα θα παραμείνει πηγή πολιτικής έντασης και διπλωματικών τριβών για δεκαετίες.

1917: Ξεσπά στην Αγία Πετρούπολη η Φεβρουαριανή Επανάσταση, με μαζικές απεργίες εργατών, διαδηλώσεις γυναικών για «ψωμί και ειρήνη» και στάσεις στρατιωτικών μονάδων, ενάντια στη φτώχεια, τον απολυταρχισμό και τη συνέχιση του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι ταραχές κλιμακώνονται σε γενικευμένη εξέγερση, με τη δημιουργία σοβιέτ εργατών και στρατιωτών και την κατάρρευση της εξουσίας του τσάρου Νικολάου Β΄, που παραιτείται λίγες ημέρες αργότερα, σηματοδοτώντας το τέλος της τσαρικής απολυταρχίας και την εγκαθίδρυση Προσωρινής Κυβέρνησης στη Ρωσία.

1918: Θεσπίζεται η «Μέρα του Κόκκινου Στρατού» στη Σοβιετική Ρωσία, με αφορμή τις πρώτες επιτυχημένες μάχες των μονάδων του νεοσύστατου Κόκκινου Στρατού Εργατών και Αγροτών στη Νάρβα και την Πσκοφ, καθιερώνοντας ένα από τα πλέον εμβληματικά σύμβολα του σοβιετικού καθεστώτος.

1941: Το ελληνικό υποβρύχιο «Νηρεύς», υπό τον πλοίαρχο Βεροιόπουλο, επιτυγχάνει σημαντικό πλήγμα στο θαλάσσιο μέτωπο του πολέμου, βυθίζοντας στην Αδριατική μεγάλο ιταλικό εμπορικό σκάφος που έπλεε υπό τη συνοδεία δύο αντιτορπιλικών.

1941: Παράγεται για πρώτη φορά το στοιχείο πλουτώνιο και απομονώνεται σε εργαστηριακό επίπεδο, ανοίγοντας δρόμο για τη νέα εποχή της πυρηνικής φυσικής. Η ανακάλυψη αποκτά τεράστια σημασία μέσα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς συνδέεται άμεσα με την εξέλιξη της πυρηνικής τεχνολογίας. Από εδώ και πέρα, η επιστήμη της ενέργειας και των όπλων αλλάζει κλίμακα και ταχύτητα.

1943: Οι γερμανικές αρχές Κατοχής ανακοινώνουν την επιβολή πολιτικής επιστράτευσης στην Ελλάδα, με στόχο την αποστολή Ελλήνων εργατών σε καταναγκαστικά έργα στην Ελλάδα και στη Γερμανία· το μέτρο πυροδοτεί μαζική λαϊκή κατακραυγή και κινητοποιήσεις, που θα κορυφωθούν με τη μεγάλη απεργία της 5ης Μαρτίου και θα οδηγήσουν τελικά στη ματαίωσή του.

1943: Στην Κατοχή ιδρύεται η ΕΠΟΝ, ως μαζική νεολαιίστικη οργάνωση της Εθνικής Αντίστασης. Συσπειρώνει χιλιάδες νέους σε δράσεις διαφώτισης, αλληλεγγύης και αγώνα, λειτουργώντας ως σχολείο πολιτικοποίησης για μια γενιά που μεγαλώνει μέσα στην πείνα και την τρομοκρατία. Το αποτύπωμά της θα μείνει ισχυρό και στη μεταπολεμική μνήμη, σε ένα κλίμα που σύντομα θα γίνει βαθιά διχαστικό.

1945: Αμερικανοί πεζοναύτες υψώνουν την αμερικανική σημαία στην κορυφή του όρους Σουριμπάτσι στην Ίβο Τζίμα, στη διάρκεια της σκληρής μάχης για την κατάληψη του νησιού. Η εμβληματική φωτογραφία του Associated Press από τον Τζο Ρόζενταλ αποτυπώνει στην πραγματικότητα τη δεύτερη έπαρση σημαίας εκείνης της ημέρας, όταν μια μεγαλύτερη σημαία αντικαθιστά την πρώτη, και μετατρέπεται σε παγκόσμιο σύμβολο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με τεράστια χρήση στην αμερικανική πολεμική επικοινωνία και στις καμπάνιες πολεμικών ομολόγων. Η εικόνα θα τιμηθεί με Πούλιτζερ και θα αποτελέσει και το πρότυπο για το Μνημείο των Πεζοναυτών στις ΗΠΑ, ενώ η μάχη στο νησί συνεχίζεται για εβδομάδες μετά την έπαρση.

1945: Η γερμανική πόλη Πφόρτσχαϊμ ισοπεδώνεται από μαζική αεροπορική επιδρομή βρετανικών βομβαρδιστικών, με τεράστιες απώλειες αμάχων. Η καταστροφή γίνεται σύμβολο της κλιμάκωσης των βομβαρδισμών στα τελευταία στάδια του πολέμου. Το γεγονός φωτίζει το βαρύ ανθρώπινο κόστος που συνοδεύει τις επιχειρήσεις στρατηγικής αεροπορίας.

1947: Ιδρύεται ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης ISO, με στόχο κοινά πρότυπα που διευκολύνουν το εμπόριο, τη βιομηχανία και την τεχνολογία. Με τα χρόνια, τα πρότυπά του θα μπουν στην καρδιά της παραγωγής, από βιομηχανικά εξαρτήματα έως διαδικασίες ποιότητας. Είναι μια «αθόρυβη» εξέλιξη που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η παγκόσμια οικονομία.

1958: Κουβανοί αντάρτες απαγάγουν τον Χουάν Μανουέλ Φάντζιο, σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού λίγο πριν από αγώνα αυτοκινήτου στην Αβάνα. Η απαγωγή γίνεται για δημοσιότητα και πολιτικό μήνυμα ενάντια στο καθεστώς, χωρίς να του προκληθεί βλάβη, και ο ίδιος αφήνεται ελεύθερος λίγο αργότερα. Το επεισόδιο μένει ως μία από τις πιο παράξενες στιγμές όπου ο αθλητισμός τέμνεται με την επανάσταση.

1966: Μεταδίδεται το πρώτο κανονικό τηλεοπτικό πρόγραμμα του ΕΙΡ, πρόδρομου της ΕΡΤ, το οποίο παρακολουθούν περίπου 1.500 δέκτες στην Ελλάδα, σηματοδοτώντας τη γέννηση της τακτικής τηλεοπτικής εκπομπής στη χώρα.

1969: Πεθαίνει στην Αθήνα ο έκπτωτος βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας Σαούντ, που ζει επί χρόνια στην εξορία μετά την ανατροπή του. Ο θάνατός του, μακριά από την πατρίδα του, δείχνει πόσο σκληρές μπορεί να είναι οι ισορροπίες σε μοναρχικά καθεστώτα της περιοχής. Για την Ελλάδα, είναι μια ιδιότυπη διεθνής είδηση που τη συνδέει με τις εξελίξεις της Μέσης Ανατολής.

1969: Πεθαίνει στο Λονδίνο ο στρατηγός Σκόμπι, ο Βρετανός διοικητής που συνδέθηκε με τα Δεκεμβριανά και τη σύγκρουση στην Αθήνα το 1944. Το όνομά του έχει ταυτιστεί με μια από τις πιο φορτισμένες στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, όταν η απελευθέρωση έδωσε τη θέση της σε αιματηρή πολιτική κρίση. Η είδηση κλείνει έναν κύκλο για ένα πρόσωπο που έμεινε στην ελληνική μνήμη ως πρωταγωνιστής μιας δραματικής εποχής.

1983: Το οχηματαγωγό «Χρυσή Αυγή» βυθίζεται στα ανοιχτά της Καρύστου, παρασέρνοντας στον θάνατο 26 επιβαίνοντες και αναδεικνύοντας με δραματικό τρόπο τα προβλήματα ασφάλειας στην ακτοπλοΐα της εποχής.

1987: Παρατηρείται η υπερκαινοφανής SN 1987A στο Μεγάλο Μαγγελανικό Νέφος, η κοντινότερη τέτοιου μεγέθους έκρηξη που έχει καταγραφεί στη σύγχρονη εποχή. Η επιστημονική κοινότητα συλλέγει πρωτοφανή δεδομένα για το πώς «πεθαίνουν» τα άστρα και πώς γεννιούνται βαριά στοιχεία. Το γεγονός γίνεται σταθμός για την αστροφυσική και την παρατήρηση του Σύμπαντος σε πραγματικό χρόνο.

1989: Η Μαντόνα κυκλοφορεί το βίντεο του «Like a Prayer», το οποίο πυροδοτεί τεράστιες αντιδράσεις και διαμαρτυρίες από θρησκευτικές ομάδες ανά τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένου του Βατικανού..

1997: Η ταινία «Η Λίστα του Σίντλερ» γίνεται η πρώτη ταινία, που προβάλλεται από αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο. Η ταινία προβλήθηκε στο NBC, χωρίς διαλείμματα για διαφημίσεις.

2012: Άγνωστοι ανατινάζουν το αρτοποιείο του διεθνούς διαιτητή ποδοσφαίρου Πέτρου Κωνσταντινέα στην Καλαμάτα, προκαλώντας την ολοσχερή καταστροφή του καταστήματος και σημαντικές ζημιές σε γειτονικά μαγαζιά και οχήματα, σε μια υπόθεση που συνδέθηκε με κλίμα εκφοβισμού γύρω από την ελληνική διαιτησία και το ποδόσφαιρο.

Γεννήσεις

Θάνατοι

Εορτολόγιο

Πολύκαρπος, Πολυκαρπία