Έρχεται η «ΑΡΙΑΔΝΗ»: Το νέο ψηφιακό σύστημα που θα συγκεντρώνει αυτόματα όλα τα στοιχεία εργασίας και ασφάλισης για κάθε εργαζόμενο

Μια από τις πιο εκτεταμένες ψηφιακές παρεμβάσεις στον χώρο της απασχόλησης και της κοινωνικής ασφάλισης δρομολογεί το υπουργείο Εργασίας για το τρέχον έτος. Το έργο με την ονομασία «ΑΡΙΑΔΝΗ» στοχεύει στη δημιουργία ενός ενιαίου ψηφιακού περιβάλλοντος, στο οποίο θα συγκεντρώνονται και θα διακινούνται όλα τα βασικά δεδομένα που αφορούν την εργασιακή σχέση και την ασφαλιστική κατάσταση κάθε εργαζομένου στη χώρα.

Σήμερα, τα στοιχεία που αφορούν έναν εργαζόμενο είναι «σκορπισμένα» σε διαφορετικά συστήματα και υπηρεσίες. Άλλα βρίσκονται στο ΕΡΓΑΝΗ, άλλα στον e-ΕΦΚΑ, άλλα τα βλέπει ο εργαζόμενος και άλλα μόνο το κράτος. Δεν υπάρχει ένα σημείο όπου να φαίνονται όλα μαζί, με αποτέλεσμα να χρειάζονται συνεχώς δηλώσεις, έλεγχοι και διορθώσεις. Με το έργο «ΑΡΙΑΔΝΗ» δημιουργείται ένας κοινός ψηφιακός χώρος όπου όλα αυτά τα στοιχεία θα συνδέονται μεταξύ τους και θα ενημερώνονται αυτόματα. Για κάθε εργαζόμενο θα υπάρχει μία ενιαία ψηφιακή εικόνα που θα δείχνει ποιος είναι ο εργοδότης του, πότε προσλήφθηκε, με τι ωράριο εργάζεται, ποιες αποδοχές έχουν δηλωθεί και αν οι αντίστοιχες ασφαλιστικές εισφορές έχουν αποδοθεί σωστά.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, όταν δηλώνεται μια πρόσληψη ή μια αλλαγή στη σύμβαση εργασίας, τα στοιχεία αυτά δεν θα μένουν μόνο στο σύστημα απασχόλησης, αλλά θα «περνούν» αυτόματα και στο ασφαλιστικό σύστημα. Έτσι, δεν θα χρειάζεται να γίνονται ξεχωριστές δηλώσεις για τα ίδια δεδομένα και θα μειώνονται τα λάθη ή οι παραλείψεις. Οπότε για τον εργαζόμενο, το ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον σημαίνει ότι θα μπορεί εύκολα να βλέπει αν είναι σωστά δηλωμένος, αν οι αποδοχές και το ωράριό του έχουν καταχωριστεί όπως πρέπει και αν καλύπτεται ασφαλιστικά, τόσο για την ιατροφαρμακευτική του περίθαλψη όσο και για τη μελλοντική του σύνταξη. Για τις δε επιχειρήσεις, σημαίνει λιγότερη γραφειοκρατία και πιο απλές διαδικασίες. Για το κράτος, σημαίνει καλύτερη εικόνα της αγοράς εργασίας και πιο αποτελεσματικούς ελέγχους. Κατά συνέπεια η «ΑΡΙΑΔΝΗ» δεν θα δημιουργεί νέα στοιχεία, αλλά ενώνει όσα ήδη υπάρχουν, ώστε όλοι να βλέπουν την ίδια, ξεκάθαρη εικόνα για την εργασία και την ασφάλιση κάθε πολίτη.

Κεντρική επιδίωξη της πρωτοβουλίας είναι η δραστική μείωση της γραφειοκρατίας, αλλά και η καλύτερη αξιοποίηση του νέου πληροφοριακού συστήματος ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, το οποίο τίθεται επισήμως σε λειτουργία στις 16 Φεβρουαρίου, έχοντας ήδη προηγηθεί πιλοτική εφαρμογή. Για να καταστεί εφικτή αυτή η μετάβαση, προϋπόθεση αποτελεί η πλήρης τεχνική διασύνδεση μεταξύ του πληροφοριακού συστήματος ΕΡΓΑΝΗ και του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος του e-ΕΦΚΑ. Η ψηφιακή ενοποίηση όλων των πρώην ασφαλιστικών ταμείων, που πλέον λειτουργούν ως επιμέρους διευθύνσεις του e-ΕΦΚΑ, εκτιμάται ότι θα έχει ολοκληρωθεί εντός του επόμενου έτους, επιτρέποντας για πρώτη φορά την απρόσκοπτη ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ των υπηρεσιών του φορέα. Αυτή η εξέλιξη θεωρείται κρίσιμη, καθώς μέχρι σήμερα η έλλειψη ουσιαστικής διαλειτουργικότητας δυσχέραινε τόσο τη διοίκηση όσο και τους ελέγχους. Αμέσως μετά, προβλέπεται να ξεκινήσουν συστηματικές διασταυρώσεις δεδομένων μεταξύ ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και e-ΕΦΚΑ, με στόχο την πλήρη ενοποίηση των πληροφοριών απασχόλησης και ασφάλισης. Η μεταρρύθμιση χαρακτηρίζεται κομβικής σημασίας, καθώς αναμένεται να περιορίσει σημαντικά τον διοικητικό φόρτο για επιχειρήσεις και λογιστήρια, ενώ ταυτόχρονα θα ενισχύσει τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα των κρατικών μηχανισμών ελέγχου.

Σημαντικό ρόλο στο νέο ψηφιακό οικοσύστημα θα διαδραματίζει όμως και η γνωστή εφαρμογή myErgani, μέσω της οποίας οι εργαζόμενοι έχουν ήδη τη δυνατότητα να παρακολουθούν από το κινητό τους μέσω εφαρμογής ή από τον υπολογιστή τους σε πραγματικό χρόνο, στοιχεία που αφορούν την πρόσληψή τους, τις αποδοχές, το ωράριο και τις άδειές τους. Με την υλοποίηση της ΑΡΙΑΔΝΗΣ, η πρόσβαση αυτή αναμένεται να επεκταθεί και σε ασφαλιστικά δεδομένα, καλύπτοντας τόσο άμεσες ανάγκες, όπως η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, όσο και μακροπρόθεσμα ζητήματα που σχετίζονται με τη συνταξιοδότηση.

Δυστυχώς, η σημερινή εικόνα χαρακτηρίζεται από τον πολυκερματισμό. Οι επιχειρήσεις υποχρεώνονται να δηλώνουν τα ίδια ή παρόμοια στοιχεία σε διαφορετικές πλατφόρμες, να ακολουθούν ασυντόνιστες διαδικασίες και να προσαρμόζονται σε διαφορετικά συστήματα κωδικοποίησης. Η απουσία ουσιαστικής σύνδεσης μεταξύ ΕΡΓΑΝΗ και e-ΕΦΚΑ δημιουργεί αυξημένο διοικητικό κόστος χωρίς αντίστοιχο όφελος, ενώ παράλληλα θολώνει το τοπίο για τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, ιδιαίτερα σε κλάδους με υψηλή παραβατικότητα, όπως ο τουρισμός και η εστίαση. Με το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, το υπουργείο Εργασίας επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ζωντανό μητρώο απασχόλησης, το οποίο θα αποτυπώνει με ακρίβεια, σε πραγματικό χρόνο, την κατάσταση της εργασίας στη χώρα. Το μητρώο αυτό θα είναι άμεσα διαθέσιμο τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στους εργαζόμενους, ενώ ταυτόχρονα θα παρέχει στις δημόσιες υπηρεσίες αξιόπιστα δεδομένα για πιο στοχευμένους και αποτελεσματικούς ελέγχους στην αγορά εργασίας. Η ΑΡΙΑΔΝΗ έρχεται να διευρύνει αυτό το πλαίσιο, ενσωματώνοντας πλήρως και την ασφαλιστική διάσταση.

Βασικός πυλώνας της μεταρρύθμισης είναι η εφαρμογή της αρχής «Once Only», σύμφωνα με την οποία πολίτες και επιχειρήσεις θα υποβάλλουν τα στοιχεία τους μία μόνο φορά, με τη δημόσια διοίκηση να τα αξιοποιεί στη συνέχεια αυτόματα και με ασφάλεια. Η προσέγγιση αυτή, που προβλέπεται και από το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, προϋποθέτει τη δημιουργία ενιαίας βάσης δεδομένων και αυστηρή τήρηση των κανόνων προστασίας προσωπικών δεδομένων. Το υπουργείο Εργασίας σκοπεύει να στηρίξει την αρχική εφαρμογή του μοντέλου στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, προχωρώντας τους επόμενους μήνες σε αναγκαίες βελτιώσεις και προσαρμογές.

Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν, ωστόσο, ότι ενδέχεται να απαιτηθεί επιπλέον χρόνος, ώστε η μετάβαση από το παλαιό σύστημα στο νέο να γίνει ομαλά. Σε κάθε περίπτωση, είτε στις αρχές είτε λίγο αργότερα μέσα στο 2026, η περαιτέρω ενσωμάτωση των δεδομένων αναμένεται να ανοίξει τον δρόμο για την πλήρη ενεργοποίηση της ΑΡΙΑΔΝΗΣ ως ενιαίου μηχανισμού απασχόλησης και ασφάλισης.

Τα αναμενόμενα οφέλη είναι πολλαπλά. Για τις επιχειρήσεις, η νέα αρχιτεκτονική υπόσχεται απλούστερες διαδικασίες, σαφέστερο πλαίσιο κανόνων και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα, διευκολύνοντας τον προγραμματισμό και την εσωτερική τους οργάνωση. Παράλληλα, περιορίζεται ο αθέμιτος ανταγωνισμός, καθώς οι κανόνες εφαρμόζονται με ενιαίο τρόπο. Οι εργαζόμενοι, από την πλευρά τους, αποκτούν καθαρή εικόνα των όρων εργασίας τους, άμεση πρόσβαση στα δηλωμένα στοιχεία και ισχυρότερη προστασία απέναντι σε φαινόμενα αδήλωτης ή παραβατικής απασχόλησης, γεγονός που ενισχύει την εμπιστοσύνη στο σύστημα. Για το δε Δημόσιο, η πρόσβαση σε πλήρη, έγκαιρα και αξιόπιστα δεδομένα αναμένεται να βελτιώσει τον σχεδιασμό των πολιτικών απασχόλησης και να καταστήσει πιο αποτελεσματική τη δράση των ελεγκτικών αρχών, όπως η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας.