H Λίνα Φούντογλου, αυτή την περίοδο αναλαμβάνει μια «δύσκολη αποστολή» ή μάλλον ένα «δύσκολο χρέος», να μεταφέρει για πρώτη φορά στην ελληνική σκηνή και συγκεκριμένα σε εκείνη του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά, το έργο του διεθνώς αναγνωρισμένου Έλληνα ποιητή και δοκιμιογράφου Νάνου Βαλαωρίτη, «Το ξενοδοχείο η νύχτα που πέφτει».
Μια παράσταση που αξιοποιεί τον σουρεαλιστικό κόσμο και τα γλωσσικά παιχνίδια του κειμένου δημιουργώντας μια εφιαλτική, απειλητική συνθήκη που επιχειρεί να αναδείξει τα αδιέξοδα του ανθρώπου εστιάζοντας στην υπαρξιακή αγωνία, το αίσθημα της ματαιότητας, τη δυσκολία στην επικοινωνία και τον χαοτικό κόσμο, μέσα στον οποίο η νέα γενιά προσπαθεί να επαναστατήσει. Η σκοτεινή, υπαινικτική ατμόσφαιρα και το απόκοσμο προκαλούν τον θεατή να έρθει αντιμέτωπος με τον δικό του ανεξερεύνητο εαυτό, με τις δικές του ματαιώσεις, με το δικό του κατακερματισμένο είδωλο, αλλά και με το εκτυφλωτικό φως που διαχέεται στην απόλυτη νύχτα των κεραυνών.
Με αφορμή την παράσταση, η σκηνοθέτις Λίνα Φούντογλου, η οποία κρατά κι έναν ρόλο στο έργο, όπου εμφανίζεται στο τέλος ως κατεδαφίστρια του ξενοδοχείου, μίλησε στο Newsbeast.
– Γιατί επιλέξατε να ανεβάσετε το συγκεκριμένο έργο;
Με εκφράζει βαθιά ως προς τα νοήματά του και με ενέπνευσε αισθητικά από την πρώτη στιγμή. Διαθέτει μια γενναία προσέγγιση απέναντι στο «μηδέν» και το «τίποτα», έννοιες που εδώ μετατρέπονται σε δημιουργική αφετηρία. Ο ίδιος ο Νάνος Βαλαωρίτης επιθυμούσε να παρουσιαστεί το έργο στην Ελλάδα. Είχε ανέβει στο Παρίσι και σε μορφή αναλογίου στο Πανεπιστήμιο του Harvard και μου το εμπιστεύτηκε μεταφρασμένο στα ελληνικά το 2018. Αυτή η εμπιστοσύνη ήταν για μένα καθοριστική.
– Το γεγονός ότι πρόκειται για ένα άγνωστο έργο του Βαλαωρίτη στο ευρύ κοινό σάς δημιούργησε αυτό άγχος; Είναι ένα «δύσκολο χρέος»;
Ναι, είναι χρέος. Πρόκειται για ένα έργο που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό. Και μάλιστα ένα έργο δύσκολο, τολμηρό, βαθύ. Έχω ευθύνη απέναντι σε αυτό, στη μνήμη του Νάνου Βαλαωρίτη, αλλά και απέναντι στους θεατές.
– Σας αρέσουν γενικά οι δυσκολίες και οι προκλήσεις στη δουλειά σας;
Το θέατρο είναι από μόνο του μια διαρκής πρόκληση. Η επιλογή ενός τόσο απαιτητικού έργου είναι συνειδητή επιλογή της δυσκολίας. Μέσα από αυτήν, όμως, γεννιέται η δημιουργία και διαμορφώνεται η ταυτότητα.
– Τι θα παρακολουθήσει κάποιος στην παράσταση;
Ένα αλλόκοτο ζευγάρι που ζει σε μια μεταιχμιακή συνθήκη, ανάμεσα στο ρεαλιστικό και το παράλογο, στο γκρέμισμα και στη διαφυγή. Οι ήρωες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα που διαλύεται, με μια BDSM εξουσία που μοιάζει με οίκο ανοχής, και, ταυτόχρονα, με τα δικά τους ταπεινά ένστικτα και τις ματαιώσεις τους. Το παράλογο αποτελεί τον κανόνα του κόσμου τους. Μέσα σε αυτό το τοπίο, αποδέχονται τη σύγχυση και τολμούν να υπάρξουν.
– Τι σας ιντριγκάρει περισσότερο στο έργο;
Η καταστροφή και το κενό ως αφετηρία δημιουργίας. Το φλερτ με το ασυνείδητο. Η λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην υπαρξιακή αγωνία και την ειρωνική, παιχνιδιάρικη αντιμετώπισή της. Η απαλή κυνικότητα και η πλάγια ευθύτητα με την οποία ο Βαλαωρίτης μιλά για τα πιο σοβαρά ζητήματα.
– Ποια είναι η σχέση σας με τον σουρεαλισμό;
Καλλιτεχνικά νιώθω πολύ κοντά στον σουρεαλισμό. Στην καθημερινότητα χρησιμοποιούμε συχνά τη λέξη «σουρεαλιστικό» με αρνητική χροιά, για κάτι χαοτικό. Κι όμως, ο σουρεαλισμός, όπως και στα όνειρα, αποκαλύπτει την αλήθεια του ασυνειδήτου: ξαφνικά συμβαίνουν τα πάντα, ακόμη και τα πιο απίθανα. Αν υπάρχει μια «αλήθεια αληθινή» ή μια υπερδύναμη, βρίσκεται στο ασυνείδητο. Στο έργο, το παράλογο καθορίζει τη ζωή των ηρώων, ενώ ο σουρεαλισμός δίνει τη μορφή και τη φωνή της εμπειρίας τους. Οι ήρωες βρίσκουν διέξοδο μόνο όταν αποδέχονται τη δυσκολία και την περιπλοκότητα. Κατανοούν το χάος με φιλοσοφικό και αγωνιστικό θάρρος: δεν γνωρίζουν τι υπάρχει μετά, αλλά ρισκάρουν.
– Πόσο επίκαιρη είναι σήμερα η αγωνία και τα υπαρξιακά αδιέξοδα που πραγματεύεται το έργο;
Η αγωνία και τα υπαρξιακά αδιέξοδα του έργου παραμένουν επίκαιρα. Είναι παντοτινά, συνυφασμένα με την ίδια την ύπαρξη. Σήμερα, η έντασή τους γίνεται ιδιαίτερα εμφανής. Οι νέες γενιές είναι ταλαιπωρημένες ήδη από την ενηλικίωσή τους, χωρίς σταθερότητα, με θεμέλια ασταθή σε έναν κόσμο υπό κατάρρευση. Και η ειρωνεία είναι ότι όλα πλασάρονται ως εύκολα, ενώ τίποτα δεν είναι. Το έργο δεν δίνει έτοιμες απαντήσεις· φωτίζει όμως το πώς στεκόμαστε απέναντι σε αυτή την αγωνία.
– Τι θα θέλατε να πάρει ο θεατής φεύγοντας από το θέατρο;
Θα ήθελα να φύγει με μια αίσθηση αισθητικής απόλαυσης, αλλά και με μια υπαρξιακή αφύπνιση. Να θυμηθεί ότι όλοι παλεύουμε με τα ίδια αδιέξοδα· το ζήτημα είναι πώς επιλέγουμε να τα διαχειριστούμε. Θα περπατήσουμε μέσα στη νύχτα ή θα μείνουμε ακίνητοι, περιμένοντας να μας πλακώσει το κτίριο;
– Υπάρχει περιθώριο για ανυπακοή;
Πάντα υπάρχει. Η ανυπακοή δεν περιμένει άδεια, δημιουργεί χώρο. Προϋποθέτει θέση και ευθύνη, αλλά είναι απαραίτητη. Χωρίς αυτήν, δεν υπάρχει εξέλιξη.
Η παράσταση
Ένας παράξενος ξενοδόχος υποδέχεται σ’ ένα δωμάτιο ξενοδοχείου που δεν έχει φως, ούτε παράθυρο, ούτε θέρμανση, ένα νεαρό ζευγάρι. Τους συμβουλεύει να μιλούν χαμηλόφωνα και φεύγοντας, κλειδώνει την πόρτα. Το κτίριο σταδιακά καταρρέει και σύντομα πρόκειται να κατεδαφιστεί. Τους έχουν άραγε παγιδεύσει;
Μέσα σε αυτήν την αινιγματική και ασφυκτική κοσμική συνθήκη, η πραγματικότητα, το ασυνείδητο, η μνήμη μπλέκονται αξεδιάλυτα. Οι δύο νέοι προσπαθούν να κατανοήσουν τον κόσμο στον οποίο ρίχτηκαν, να νοηματοδοτήσουν τη σχέση τους και να ζήσουν το παρόν από τον παράδεισο ως την κόλαση δημιουργώντας εκ νέου το παρελθόν, πραγματικό ή φανταστικό. Ο έρωτάς τους ρηγματώνει τον χρόνο και τους επιτρέπει να ονειρεύονται και να οραματίζονται. Οι τοίχοι του ξενοδοχείου όμως είναι διάφανοι και ο Νόμος έξω καραδοκεί και είναι αμείλικτος. Υπάρχει, άραγε, περιθώριο για ανυπακοή;
Μετάφραση: Βασιλική Ράπτη, Αγγελική Ασπρούλη
Σκηνοθεσία: Λίνα Φούντογλου
Δραματουργία παράστασης: Εύη Προύσαλη
Μουσική σύνθεση: Ιωάννης Βουδούρης
Φωτογραφίες παράστασης – Trailer: Τζωρτζίνα Πιτιανούδη
Ερμηνεύουν:
Άγγελος Παππάς
Πέννυ Σακελλαριάδη
Λίνα Φούντογλου
Αλέξανδρος Χούντας
Παραστάσεις: Πέμπτη έως Σάββατο, 20:30 | Κυριακή, 19:00
Διάρκεια: 70΄
Προπώληση: more.com
Δημοτικό Θέατρο Πειραιά/Σκηνή Ωμέγα: Λεωφ. Ηρ. Πολυτεχνείου 32, Πειραιάς
