Η Κασπία Θάλασσα μετατρέπεται σε νέο πεδίο έντασης στον πόλεμο της Ουκρανίας, καθώς το Κίεβο επιχειρεί πλέον να πλήξει όχι μόνο ρωσικές υποδομές, αλλά και τις θαλάσσιες διαδρομές που συνδέουν τη Μόσχα με την Τεχεράνη.
Το Σαββατοκύριακο, η Ουκρανία ανακοίνωσε ότι drones της έπληξαν δύο ρωσικά πλοία στην Κασπία, τα οποία, σύμφωνα με το Κίεβο, μετέφεραν στρατιωτικά φορτία και είχαν αναχωρήσει από το Ιράν με προορισμό ρωσικό λιμάνι.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανέφερε σε ανάρτησή του ότι οι στόχοι περιλάμβαναν πλοία που εμπλέκονταν στη μεταφορά στρατιωτικού φορτίου από το Ιράν, καθώς και ένα πολεμικό πλοίο, το οποίο η ουκρανική υπηρεσία ασφαλείας προσδιόρισε αργότερα ως ρωσικό πυραυλικό σκάφος.
Η Τεχεράνη, ωστόσο, έδωσε διαφορετική εικόνα για το περιστατικό, υποστηρίζοντας ότι χτυπήθηκε ιρανικό εμπορικό πλοίο που μετέφερε σίδηρο. Σύμφωνα με τις ιρανικές αρχές, ένας ναυτικός σκοτώθηκε και άλλοι τρεις τραυματίστηκαν.
Η οργή της Τεχεράνης
Η ένταση κλιμακώθηκε τη Δευτέρα, όταν ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, προειδοποίησε ότι η «επικίνδυνη περιπέτεια της Ουκρανίας» δεν θα μείνει αναπάντητη.
Παράλληλα, ο επιτετραμμένος της Ουκρανίας στην Τεχεράνη κλήθηκε στο ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών για εξηγήσεις σχετικά με το πλήγμα.
Το πλοίο που, σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, δέχθηκε επίθεση, εκτελούσε δρομολόγιο από το ρωσικό λιμάνι του Αστραχάν προς το Ανζαλί, στο βόρειο Ιράν. Ο περιφερειακός κυβερνήτης Χαντί Χαγ-Σενάς περιέγραψε τη γραμμή αυτή ως «ασφαλή και αξιόπιστο διάδρομο» για τις εμπορικές ανταλλαγές ανάμεσα στα δύο λιμάνια.
Γιατί η Κασπία αποκτά κρίσιμη σημασία
Η Κασπία Θάλασσα, η μεγαλύτερη εσωτερική θάλασσα στον κόσμο, συνορεύει με πέντε χώρες, ανάμεσά τους η Ρωσία και το Ιράν.
Τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει ολοένα μεγαλύτερη γεωστρατηγική σημασία, καθώς λειτουργεί ως εναλλακτική εμπορική και στρατιωτική διαδρομή για την Τεχεράνη, ιδιαίτερα μετά τους περιορισμούς και την πίεση στα ιρανικά λιμάνια στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν.
Μέσω της Κασπίας διακινούνται ρωσικά σιτηρά, χάλυβας και άλλα φορτία, ενώ το Ιράν έχει αναπτύξει σημαντικά λιμάνια, όπως το Ανζαλί. Για τη Ρωσία, η ίδια διαδρομή αποτελεί βασικό σύνδεσμο με το Ιράν και την Κεντρική Ασία.
Η αξία της Κασπίας δεν περιορίζεται στο εμπόριο. Συνδέεται άμεσα με τη διευρυνόμενη στρατηγική συνεργασία Μόσχας και Τεχεράνης, η οποία περιλαμβάνει οικονομική, ενεργειακή και στρατιωτική διάσταση.
Η διαδρομή των ιρανικών drones προς τη Ρωσία
Η Κασπία έχει βρεθεί στο επίκεντρο δυτικών και ουκρανικών ανησυχιών ήδη από τα πρώτα στάδια του πολέμου, καθώς μέσω αυτής φέρεται να μεταφέρθηκαν οι πρώτες παρτίδες ιρανικών drones Shahed προς τη Ρωσία.
Στη συνέχεια, η Μόσχα άρχισε να παράγει δικές της εκδόσεις των drones σε ρωσικό έδαφος, όμως η διαδρομή από τα ιρανικά λιμάνια προς το Αστραχάν εξακολουθεί να θεωρείται κρίσιμη για τη στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ουκρανία στοχεύει τη συγκεκριμένη θαλάσσια γραμμή. Τον περασμένο Αύγουστο, φορτηγό πλοίο που φέρεται να μετέφερε εξαρτήματα drones Shahed και ιρανικά πυρομαχικά είχε καταστραφεί στο ρωσικό λιμάνι Πορτ Ολιά.
Το 2024, σύμφωνα με προηγούμενες αναφορές του CNN, ρωσικό φορτηγό πλοίο που θεωρείτο ύποπτο για μεταφορά ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων είχε εντοπιστεί σε ρωσικό λιμάνι της Κασπίας.
Το μήνυμα του Κιέβου προς τη Δύση
Οι ουκρανικές επιθέσεις στην Κασπία δείχνουν ότι το Κίεβο επιδιώκει να επεκτείνει την πίεση σε όλο το δίκτυο υποστήριξης της ρωσικής πολεμικής μηχανής.
Για την Ουκρανία, το Ιράν θεωρείται πλέον, μαζί με τη Βόρεια Κορέα, ένας από τους βασικούς εξωτερικούς προμηθευτές της Ρωσίας σε οπλικά συστήματα και πυρομαχικά.
Το timing των χτυπημάτων δεν θεωρείται τυχαίο. Οι επιθέσεις σημειώθηκαν λίγο πριν από την επίσκεψη του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην Ουάσινγκτον, όπου αναμένεται να συναντηθεί με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Το μήνυμα του Κιέβου είναι σαφές: η Ουκρανία δεν πολεμά μόνο τη Ρωσία, αλλά και ένα ευρύτερο δίκτυο χωρών και διαδρομών που στηρίζουν τη ρωσική στρατιωτική προσπάθεια.
Η Κασπία από εμπορικός διάδρομος σε ζώνη σύγκρουσης
Η εμπλοκή της Κασπίας Θάλασσας στη σύγκρουση αποτελεί νέα ένδειξη ότι ο πόλεμος δεν περιορίζεται πλέον στα μέτωπα της ανατολικής Ουκρανίας ή στη Μαύρη Θάλασσα.
Οι εμπορικές και στρατιωτικές διαδρομές ανάμεσα σε Ιράν και Ρωσία γίνονται πλέον στόχος, καθώς η Ουκρανία επιχειρεί να πλήξει τις γραμμές ανεφοδιασμού της Μόσχας σε όλο το βάθος τους.
Για το Ιράν, η Κασπία είναι ένας κρίσιμος διάδρομος που προσφέρει πρόσβαση στη Ρωσία, στον Καύκασο, στην Κεντρική Ασία και, μέσω σιδηροδρομικών συνδέσεων, ακόμη και προς την Κίνα και την Ανατολική Ευρώπη.
Για τη Ρωσία, είναι μια ασφαλέστερη, εσωτερική διαδρομή, μακριά από τη δυτική ναυτική παρουσία.
Μετά τα ουκρανικά πλήγματα, όμως, ακόμη και αυτή η διαδρομή δείχνει να μην είναι πλέον εκτός πολέμου.
