Τη συνθήκη που καθορίζει τις μετα-Brexit σχέσεις του Γιβραλτάρ με την Ευρωπαϊκή Ένωση υπέγραψαν επισήμως σήμερα, Τρίτη 14 Ιουλίου, η Βρετανία και η Ε.Ε., βάζοντας τέλος σε μία μακρά περίοδο πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας για το βρετανικό υπερπόντιο έδαφος.
Η συμφωνία αποσκοπεί στη διευκόλυνση των μετακινήσεων μεταξύ του Γιβραλτάρ και της Ισπανίας, περιορίζοντας τους ελέγχους στη χερσαία συνοριακή διάβαση, από την οποία περνούν καθημερινά χιλιάδες κάτοικοι και εργαζόμενοι. Η προσωρινή εφαρμογή της συνθήκης αρχίζει στις 15 Ιουλίου 2026.
Η τελετή υπογραφής πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, παρουσία του Ευρωπαίου επιτρόπου Μάρος Σέφτσοβιτς, του Βρετανού υφυπουργού αρμόδιου για την Ευρώπη Στίβεν Ντόιτι, του Ισπανού υπουργού Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλβάρες και του επικεφαλής υπουργού του Γιβραλτάρ Φαμπιάν Πικάρντο.
Τι αλλάζει στις διελεύσεις
Με βάση τις νέες ρυθμίσεις, οι κάτοικοι του Γιβραλτάρ θα μπορούν να περνούν στην Ισπανία χρησιμοποιώντας το δελτίο διαμονής τους, χωρίς να απαιτείται σφράγιση του διαβατηρίου τους.
Αντίστοιχα, οι Ισπανοί πολίτες θα μπορούν να εισέρχονται στο Γιβραλτάρ επιδεικνύοντας την εθνική αστυνομική τους ταυτότητα. Στόχος είναι να περιοριστούν οι καθυστερήσεις στα σύνορα και να διατηρηθεί η απρόσκοπτη καθημερινή μετακίνηση των εργαζομένων και των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής.
Οι έλεγχοι για όσους φτάνουν αεροπορικώς ή διά θαλάσσης μεταφέρονται στο αεροδρόμιο και στο λιμάνι του Γιβραλτάρ. Οι ταξιδιώτες θα ελέγχονται τόσο από τις συνοριακές Αρχές του Γιβραλτάρ όσο και από Ισπανούς αστυνομικούς, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος ελέγχου των εξωτερικών συνόρων.
Η βρετανική πλευρά έχει παρομοιάσει το σύστημα με τους ελέγχους που πραγματοποιούν Γάλλοι αστυνομικοί στον σιδηροδρομικό σταθμό Σεν Πάνκρας του Λονδίνου για τους επιβάτες του Eurostar.
Η τελευταία μεγάλη εκκρεμότητα του Brexit
Το Γιβραλτάρ δεν είχε συμπεριληφθεί στη Συμφωνία Εμπορίου και Συνεργασίας που υπέγραψαν το 2020 η Βρετανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση, με αποτέλεσμα το καθεστώς των συνόρων του με την Ισπανία να παραμένει μία από τις σημαντικότερες εκκρεμότητες του Brexit.
Η πολιτική συμφωνία είχε επιτευχθεί τον Ιούνιο του 2025 και ακολούθησε η επεξεργασία του πλήρους νομικού κειμένου. Η νέα συνθήκη προβλέπει επίσης ειδικό τελωνειακό καθεστώς, το οποίο περιορίζει δασμούς, ποσοστώσεις και άλλα εμπόδια στη διακίνηση αγαθών μεταξύ Γιβραλτάρ και Ε.Ε.
Η συμφωνία δεν μεταβάλλει το καθεστώς της βρετανικής κυριαρχίας στο Γιβραλτάρ, ζήτημα για το οποίο η Βρετανία και η Ισπανία εξακολουθούν να διατηρούν διαφορετικές θέσεις.
Υπό βρετανικό έλεγχο από το 1713
Το Γιβραλτάρ, ένας στρατηγικής σημασίας θύλακας στο νότιο άκρο της Ιβηρικής Χερσονήσου, περιήλθε στη Βρετανία με τη Συνθήκη της Ουτρέχτης το 1713, η οποία έβαλε τέλος στον Πόλεμο της Ισπανικής Διαδοχής.
Η Ισπανία εξακολουθεί να διεκδικεί την κυριαρχία του, ενώ οι κάτοικοί του έχουν ταχθεί επανειλημμένα υπέρ της διατήρησης των δεσμών με τη Βρετανία.
Η υπογραφή της συνθήκης δημιουργεί πλέον ένα νέο πλαίσιο για τις μετακινήσεις ανθρώπων και αγαθών, επιχειρώντας να διατηρήσει ανοικτά τα σύνορα και να ενισχύσει την οικονομική συνεργασία ανάμεσα στο Γιβραλτάρ και τη γειτονική ισπανική περιοχή.
