Σε μια πρωτοφανή συγκυρία, η Μαρίν Λεπέν και ο Νάιτζελ Φάρατζ, οι πρωταγωνιστές της ευρωπαϊκής λαϊκιστικής δεξιάς, βρέθηκαν ταυτόχρονα στο στόχαστρο των αρχών. Η Γαλλίδα πολιτικός κρίθηκε ένοχη για υπεξαίρεση ευρωπαϊκών κονδυλίων, με το δικαστήριο να της επιβάλλει ηλεκτρονικό βραχιόλι. Σχεδόν την ίδια ώρα, ο Φάρατζ παραιτήθηκε από το βρετανικό κοινοβούλιο, πιεσμένος από αποκαλύψεις για τα οικονομικά του. Αντί όμως για την αναμενόμενη πολιτική απομόνωση, αμφότεροι επέλεξαν την ολοκληρωτική αντεπίθεση, εφαρμόζοντας πιστά την πετυχημένη συνταγή του Ντόναλντ Τραμπ.
Η Λεπέν, ηγέτιδα του Εθνικού Συναγερμού στη Γαλλία, κρίθηκε ένοχη για υπεξαίρεση κονδυλίων της ΕΕ και της επιβλήθηκε η χρήση ηλεκτρονικού βραχιολιού για έναν χρόνο. Μόλις μια ώρα αργότερα, ο Φάρατζ, το κόμμα του οποίου, το Reform UK, προηγείται στις βρετανικές δημοσκοπήσεις, παραιτήθηκε από βουλευτής εν μέσω έντονων πιέσεων για τα οικονομικά του και τη φιλία του με έναν κατάδικο.
Αντί όμως να αποχωρήσουν ντροπιασμένοι, όπως θα έκαναν οι παραδοσιακοί πολιτικοί, και οι δύο πέρασαν αμέσως σε πλήρη προεκλογική δράση.
«Ο Φάρατζ και η Λεπέν είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος», δήλωσε ο Πιέρ-Αλεξάντρ Ανγκλάντ, βουλευτής του κόμματος του Εμανουέλ Μακρόν. «Είναι η ίδια ιδεολογία. Είναι ξεκάθαρα η ίδια πολιτική ατζέντα. Υπάρχουν τεράστιες ομοιότητες στον τρόπο που κάνουν πολιτική, στην καταγγελία του συστήματος στο οποίο συμμετέχουν και οι ίδιοι για καιρό… και στην υπονόμευση των θεσμών, στρέφοντας τους πολίτες κατά του δημοκρατικού συστήματος».
Λίγες ώρες μετά την καταδίκη της, η Λεπέν ξεκίνησε την προεδρική της εκστρατεία για το επόμενο έτος, ενώ ο Φάρατζ προκάλεσε τους επικριτές του σε αναπληρωματική εκλογή στην περιφέρειά του, ώστε να αφήσει τον λαό να αποφασίσει αν έκανε κάτι λάθος.
Στο επίκεντρο της στρατηγικής τους βρίσκεται η πολιτική συνταγή που χρησιμοποίησε ο Ντόναλντ Τραμπ το 2024: Άρνηση των κατηγοριών, στοχοποίηση μιας διεφθαρμένης ελίτ και ελπίδα ότι οι ψηφοφόροι θα συμφωνήσουν. Το κόλπο πέτυχε για τον Τραμπ, αλλά θα δουλέψει στην Ευρώπη;
Η στρατηγική της σύγκρουσης με τις ελίτ
Το ερώτημα είναι κρίσιμο, καθώς η Γαλλία εκλέγει πρόεδρο σε 10 μήνες, με τη Λεπέν να προηγείται στις δημοσκοπήσεις, ενώ στη Βρετανία το κίνημα του Φάρατζ οδεύει προς την εξουσία. Ο Ντάνι Κρούγκερ, στέλεχος του Reform UK, δήλωσε ότι ο Φάρατζ «βαρέθηκε» την «επιχείρηση» του κατεστημένου να τον πλήξει προσωπικά.
«Αυτό εντάσσεται σε μια ξεκάθαρη στρατηγική των πολιτικών μας αντιπάλων, που δυστυχώς περιλαμβάνει και τα περισσότερα συστημικά μέσα ενημέρωσης», ανέφερε, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να αλλάξει τους κανόνες για να τους σταματήσει. «Ο Νάιτζελ αποφάσισε, ορθώς νομίζω, ότι αυτό δεν είναι αποδεκτό και οι ψηφοφόροι του πρέπει να στείλουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι τον πιστεύουν ακόμα».
Στη Γαλλία, η Λεπέν παρουσιάζει τις δικαστικές της περιπέτειες ως επίθεση του συστήματος. «Οι δικαστές εφάρμοσαν πρακτικές που θεωρούνταν προνόμιο αυταρχικών καθεστώτων», δήλωσε πέρυσι, όταν της επιβλήθηκε αρχικά στέρηση του δικαιώματος του εκλέγεσθαι.
Μετά την τελευταία απόφαση, που της επιτρέπει να είναι υποψήφια, μαλάκωσε τη ρητορική της και άσκησε έφεση, γεγονός που παγώνει την τοποθέτηση του βραχιολιού.
Ο βουλευτής Ματίας Ρενό απέρριψε τον χαρακτηρισμό «Τραμπική στρατηγική», λέγοντας ότι η Λεπέν απλώς εξαντλεί τα νόμιμα μέσα. «Αν το να ασκείς έφεση είναι Τραμπικό, τότε δεν υπάρχει πλέον κράτος δικαίου».
Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η τακτική αποδίδει, καθώς η Λεπέν προηγείται με 54% έναντι 46% του κεντροδεξιού Εντουάρ Φιλίπ σε πρόσφατη μέτρηση της Ifop.
Ο κίνδυνος της γελοιοποίησης και η επόμενη μέρα
Οι πολιτικές κρίσεις, η ακρίβεια και η υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών ενισχύουν την άκρα δεξιά στην Ευρώπη, καθώς οι πολίτες νιώθουν ότι οι πολιτικοί δεν τους ακούν. Ο καθηγητής Στέιν βαν Κέσελ σημειώνει ότι το αφήγημα των συνωμοσιών είναι ισχυρό γιατί εκατομμύρια ψηφοφόροι νιώθουν ομοίως αδικημένοι.
Για τον Φάρατζ, πάντως, το ρίσκο είναι μεγάλο. Τα μεγάλα κόμματα χαρακτήρισαν τις εκλογές στην περιφέρειά του «κόλπο» και «απάτη», ανακοινώνοντας ότι δεν θα κατεβάσουν υποψηφίους. Ο μόνος αντίπαλος που δήλωσε συμμετοχή είναι ο σατιρικός χαρακτήρας «Κόμης Κάδος», μια φιγούρα με μαύρη κάπα και έναν ασημένιο ντενεκέ σκουπιδιών στο κεφάλι. Αν ο Φάρατζ γίνει το επίκεντρο ενός τέτοιου αστείου, η ζημιά ίσως είναι μεγαλύτερη από τις επιθέσεις του κατεστημένου.
«Διστάζω να πω ότι αυτό θα είναι το τέλος του Φάρατζ αν οι εκλογές αποδειχθούν ανέκδοτο», καταλήγει ο βαν Κέσελ, συμπληρώνοντας ότι η στήριξη στην άκρα δεξιά δεν εξαφανίζεται επειδή ένας πολιτικός είχε μια κακή μέρα, σύμφωνα με το Politico.
