Χιλιάδες τουαλέτες, αποδυτήρια και πινακίδες σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους της Βρετανίας ενδέχεται να χρειαστούν αλλαγές, στο πλαίσιο του νέου κώδικα για την εφαρμογή των διατάξεων περί υπηρεσιών ενός φύλου.
Σύμφωνα με ανάλυση στοιχείων που παραχώρησε η Επιτροπή Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, γνωστή ως EHRC, οι κατευθύνσεις μπορεί να επηρεάσουν περίπου 12.895 τουαλέτες, 5.526 αποδυτήρια και 18.422 πινακίδες σε γυμναστήρια, νοσοκομεία, δημοτικά κτίρια, κέντρα αναψυχής και άλλες εγκαταστάσεις στην Αγγλία, τη Σκωτία και την Ουαλία.
Η κεντρική εκτίμηση για το συνολικό κόστος εφαρμογής ανέρχεται σε 703,1 εκατομμύρια λίρες σε βάθος δέκα ετών. Το ποσό περιλαμβάνει όχι μόνο κατασκευαστικές παρεμβάσεις, αλλά και καθαρισμό νέων εγκαταστάσεων, εκπαίδευση προσωπικού, αλλαγές στην εσωτερική πολιτική των οργανισμών και προσαρμογή των συστημάτων συλλογής δεδομένων.
Τι προβλέπει ο νέος κώδικας
Ο επικαιροποιημένος κώδικας συντάχθηκε από την EHRC μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο έκρινε ομόφωνα τον Απρίλιο του 2025 ότι οι όροι «άνδρας», «γυναίκα» και «φύλο» στον Equality Act 2010 αναφέρονται στο βιολογικό φύλο.
Με βάση τον κώδικα, όταν ένας οργανισμός παρέχει νόμιμα χωριστή υπηρεσία για άνδρες και γυναίκες, η πρόσβαση σε αυτή καθορίζεται με βάση το βιολογικό φύλο και όχι αποκλειστικά από την ταυτότητα φύλου.
Αυτό σημαίνει ότι μια τρανς γυναίκα δεν θα μπορεί να χρησιμοποιεί αυτομάτως μια υπηρεσία αποκλειστικά για γυναίκες και ένας τρανς άνδρας μια υπηρεσία αποκλειστικά για άνδρες, εφόσον ο διαχωρισμός έχει κριθεί νόμιμος, αναγκαίος και αναλογικός.
Ο κώδικας, ωστόσο, δεν επιβάλλει μία ενιαία λύση για κάθε κτίριο. Ζητά από τους παρόχους να εξετάζουν τις ανάγκες όλων των χρηστών και, όπου είναι εφικτό, να προσφέρουν συνδυασμό χώρων ενός φύλου και μεικτών ή ατομικών εγκαταστάσεων.
Δεν επιβάλλονται παντού νέα έργα
Οι αριθμοί των 12.895 τουαλετών και των 5.526 αποδυτηρίων αποτελούν υπολογισμούς για τις εγκαταστάσεις που ενδέχεται να επηρεαστούν και όχι επίσημη εντολή ανακατασκευής όλων αυτών των χώρων.
Πολλές επιχειρήσεις διαθέτουν ήδη χωριστές ανδρικές και γυναικείες τουαλέτες, καθώς και ατομική προσβάσιμη ή μεικτή εγκατάσταση. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να μην απαιτείται καμία κατασκευαστική παρέμβαση ή να χρειάζεται μόνο αλλαγή στη σήμανση και στους εσωτερικούς κανονισμούς.
Η ίδια η κυβερνητική ανάλυση αναγνωρίζει ότι υπάρχουν σημαντικές αβεβαιότητες στους υπολογισμούς, καθώς δεν υπάρχουν πλήρη δεδομένα για τον αριθμό των οργανισμών που θα χρειαστεί να μεταβάλουν πραγματικά τις εγκαταστάσεις τους. Επισημαίνει επίσης τον κίνδυνο υπερεκτίμησης του κόστους.
Κυβερνητικός εκπρόσωπος δήλωσε ότι πολλές επιχειρήσεις είναι ήδη σε μεγάλο βαθμό συμβατές με τον κώδικα και συνεπώς δεν θα αντιμετωπίσουν κόστος, ενώ για άλλες οι αλλαγές μπορεί να περιοριστούν στην αντικατάσταση μιας πινακίδας.
Πώς προκύπτουν τα 703 εκατ. λίρες
Η κεντρική εκτίμηση των 703,06 εκατ. λιρών περιλαμβάνει 210,99 εκατ. για την κατασκευή ή προσαρμογή εγκαταστάσεων και 299,25 εκατ. για τον καθαρισμό τους κατά τη διάρκεια της δεκαετίας.
Περιλαμβάνει επίσης περίπου 107 εκατ. λίρες για την αλλαγή πολιτικών, 27,32 εκατ. για την εξοικείωση των οργανισμών με τον κώδικα, 31,75 εκατ. για αρχική και επαναλαμβανόμενη εκπαίδευση και 26,79 εκατ. για αλλαγές στη συλλογή δεδομένων.
Τα ποσά των 20,6 εκατ. για τον δημόσιο τομέα, 21 εκατ. για τον εθελοντικό και 188,6 εκατ. για τον ιδιωτικό αφορούν ειδικά το μη προσαρμοσμένο κόστος καθαρισμού των επηρεαζόμενων εγκαταστάσεων και όχι το συνολικό κόστος που θα επωμιστεί κάθε τομέας.
Η ανάλυση υπολογίζει ότι περίπου το 82% της συνολικής οικονομικής επιβάρυνσης θα πέσει στον ιδιωτικό τομέα, ενώ ο δημόσιος και ο εθελοντικός τομέας θα επωμιστούν από περίπου 9%.
Τι θα πρέπει να κάνουν οι οργανισμοί
Οι επιχειρήσεις και οι δημόσιοι φορείς θα πρέπει να εξετάσουν αν οι χώροι τους προσφέρονται ως ανδρικοί, γυναικείοι, μεικτοί ή ατομικοί και αν η σχετική σήμανση είναι σαφής.
Σε αρκετές περιπτώσεις θα χρειαστεί να επικαιροποιηθούν οι εσωτερικές πολιτικές σχετικά με το ποιος μπορεί να χρησιμοποιεί συγκεκριμένες τουαλέτες, αποδυτήρια ή άλλες υπηρεσίες ενός φύλου.
Ο κώδικας επισημαίνει ότι οι σχετικές αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με βάση την αναλογικότητα και την αξιοπρέπεια, εξετάζοντας την ασφάλεια και την ιδιωτικότητα γυναικών και ανδρών, αλλά και τον αντίκτυπο που μπορεί να έχει ο αποκλεισμός στα τρανς άτομα.
Διευκρινίζεται ακόμη ότι, ειδικά στις συνηθισμένες δημόσιες τουαλέτες, δεν είναι πιθανό να θεωρείται πρακτικό ή κατάλληλο να πλησιάζουν οι εργαζόμενοι μεμονωμένα άτομα και να τα ανακρίνουν για το φύλο τους.
Τι ισχύει για τα τρανς άτομα
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου δεν αφαίρεσε από τα τρανς άτομα την προστασία απέναντι στις διακρίσεις.
Η αλλαγή φύλου εξακολουθεί να αποτελεί προστατευόμενο χαρακτηριστικό βάσει του Equality Act και τα τρανς άτομα μπορούν να προσφεύγουν κατά διακρίσεων, παρενόχλησης ή δυσμενούς μεταχείρισης.
Η EHRC ζητά από τους παρόχους να εξετάζουν εναλλακτικές λύσεις, όπως ατομικές ή μεικτές εγκαταστάσεις, όταν ένα τρανς άτομο δεν αισθάνεται ασφαλές ή άνετα χρησιμοποιώντας τον χώρο που αντιστοιχεί στο βιολογικό του φύλο.
Οργανώσεις που υποστηρίζουν τα δικαιώματα των τρανς έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι οι νέοι κανόνες μπορεί να οδηγήσουν σε αποκλεισμό, δημόσια αμφισβήτηση ή παρενόχληση. Αντίθετα, η οργάνωση For Women Scotland, που είχε προσφύγει στο Ανώτατο Δικαστήριο, θεωρεί ότι ο κώδικας προσφέρει αναγκαία σαφήνεια για την προστασία των χώρων γυναικών.
Δεν έχει τεθεί ακόμη αυτομάτως σε ισχύ
Ο κώδικας κατατέθηκε στο Κοινοβούλιο στις 21 Μαΐου 2026 και ακολούθησε περίοδος κοινοβουλευτικού ελέγχου 40 ημερών.
Η λήξη αυτής της περιόδου χωρίς απόρριψη δεν σημαίνει ότι το κείμενο αποκτά αυτομάτως ισχύ. Απαιτείται ακόμη υπουργική πράξη έναρξης εφαρμογής, καθώς και ξεχωριστή διαδικασία για την κατάργηση του προηγούμενου κώδικα του 2011.
Όταν τεθεί σε εφαρμογή, δεν θα αποτελεί νέο νόμο ούτε θα δημιουργεί από μόνο του νέες νομικές υποχρεώσεις. Θα έχει, όμως, το καθεστώς επίσημου νομοθετικού κώδικα, τον οποίο τα δικαστήρια και τα δικαιοδοτικά όργανα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη σε σχετικές υποθέσεις.
Η ουσιαστική αλλαγή για χιλιάδες οργανισμούς δεν θα είναι επομένως μόνο οι πινακίδες στις πόρτες. Θα είναι η ανάγκη να αποδείξουν ότι οι πολιτικές τους είναι σαφείς, νόμιμες, αναλογικές και εφαρμόζονται χωρίς ταπείνωση ή παρενόχληση οποιουδήποτε χρήστη.
