Η ταχύτατη ανάπτυξη της αγοράς των αισθητικών επεμβάσεων χωρίς χειρουργείο έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς αρκετές χώρες εφαρμόζουν ήδη αυστηρούς κανόνες για τη χορήγηση ενέσιμων αισθητικών θεραπειών. Αντίθετα, το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις λιγότερο ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρώπης, γεγονός που έχει οδηγήσει σε αυξανόμενες ανησυχίες για την ασφάλεια των ασθενών και έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση για αυστηρότερη νομοθεσία.
Σύμφωνα με το βρετανικό ρεπορτάζ, η υπόθεση της 33χρονης Άλις Γουέμπ, μητέρας πέντε παιδιών, αποτέλεσε σημείο καμπής στη δημόσια συζήτηση. Η γυναίκα υποβλήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024 σε μη χειρουργική αυξητική γλουτών (Brazilian Butt Lift – BBL), διαδικασία κατά την οποία εγχέονται μεγάλες ποσότητες δερματικού filler στους γλουτούς, σε προσωρινή κλινική που λειτουργούσε μέσα σε ενοικιαζόμενο ινστιτούτο αισθητικής. Η ίδια πίστευε ότι θα είχε ολοκληρώσει τη θεραπεία εγκαίρως ώστε να παραλάβει τα παιδιά της από το σχολείο, όμως δεν επέστρεψε ποτέ στο σπίτι της. Πέθανε σε λιγότερο από 24 ώρες αργότερα και θεωρείται το πρώτο γνωστό θύμα στο Ηνωμένο Βασίλειο που έχασε τη ζωή του μετά από μη χειρουργική επέμβαση BBL. Τα ακριβή αίτια του θανάτου της αναμένεται να εξεταστούν σε ιατροδικαστική έρευνα το φθινόπωρο.
Η Ευρώπη ακολουθεί αυστηρότερη γραμμή από τη Βρετανία
Η περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου ξεχωρίζει στην Ευρώπη, καθώς σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες οι ενέσιμες αισθητικές θεραπείες αντιμετωπίζονται ως ιατρικές πράξεις. Στην Αυστρία, τόσο η βοτουλινική τοξίνη όσο και τα δερματικά fillers θεωρούνται ιατρικές επεμβάσεις και πραγματοποιούνται συνήθως μόνο από γιατρούς, ενώ στη Γαλλία απαγορεύεται στους μη επαγγελματίες υγείας να χορηγούν ενέσιμες αισθητικές θεραπείες.
Αντίθετα, στη Βρετανία οποιοσδήποτε μπορεί νόμιμα να εκπαιδευτεί, να αγοράσει δερματικά fillers και να παρέχει αντίστοιχες υπηρεσίες στο κοινό. Οι γιατροί, οι νοσηλευτές και οι οδοντίατροι υπάγονται σε επαγγελματικούς φορείς που μπορούν να διερευνήσουν καταγγελίες και να επιβάλουν κυρώσεις, ωστόσο δεν υπάρχει αντίστοιχος υποχρεωτικός εποπτικός μηχανισμός για τους μη ιατρικούς αισθητικούς.
Ραγδαία ανάπτυξη της αγοράς στη Βρετανία
Τα τελευταία χρόνια οι ενέσιμες αισθητικές θεραπείες έχουν πάψει να απευθύνονται αποκλειστικά σε μεγαλύτερες ηλικίες που επιδίωκαν ήπιες αντιγηραντικές παρεμβάσεις. Τα fillers, που συνήθως βασίζονται στο υαλουρονικό οξύ για την προσθήκη όγκου και τη διαμόρφωση χαρακτηριστικών, καθώς και το Botox, προωθούνται πλέον σε πολύ νεότερες ηλικίες ως απλές υπηρεσίες ομορφιάς και όχι ως ιατρικές πράξεις. Η διευθύντρια του οργανισμού Save Face, Άστον Κόλινς, αποδίδει μεγάλο μέρος αυτής της αλλαγής στην επίδραση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, της οικογένειας Καρντάσιαν και τηλεοπτικών εκπομπών όπως το «Love Island», που έκαναν δημοφιλή χαρακτηριστικά όπως τα μεγαλύτερα χείλη, τα έντονα ζυγωματικά και το «παγωμένο» πρόσωπο.
Παράλληλα, οι θεραπείες αυτές προσφέρονται πλέον σε ινστιτούτα αισθητικής, προσωρινά γραφεία ή ακόμα και δωμάτια ξενοδοχείων, δημιουργώντας την εντύπωση ότι πρόκειται για υπηρεσίες αντίστοιχες με την περιποίηση νυχιών ή φρυδιών. Σύμφωνα με την Κόλινς, οι καταναλωτές συχνά δίνουν μεγαλύτερη σημασία στην τιμή, τη δημοτικότητα και την ευκολία παρά στην ασφάλεια και τα επαγγελματικά προσόντα του παρόχου, ενώ πολλοί αγνοούν ακόμα και ότι το Botox αποτελεί φάρμακο που χορηγείται μόνο με ιατρική συνταγή.
Χιλιάδες νέοι επαγγελματίες και αυξανόμενοι κίνδυνοι
Το πραγματικό μέγεθος της αγοράς παραμένει άγνωστο, καθώς δεν υπάρχει κεντρικό μητρώο επαγγελματιών. Έρευνα του πλαστικού χειρουργού του NHS και ερευνητή του University College London, δρ Αλεξάντερ Ζαργκαράν, κατέγραψε σχεδόν 20.000 επαγγελματίες που παρείχαν θεραπείες Botox στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2025, έναντι λίγο περισσότερων από 3.500 το 2023. Αν και μέρος της αύξησης αποδίδεται στην καλύτερη καταγραφή των επαγγελματιών που διαφημίζονται στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η άνοδος θεωρείται ιδιαίτερα εντυπωσιακή.
Η ίδια μελέτη διαπίστωσε ότι το ποσοστό των μη ιατρικών αισθητικών διπλασιάστηκε μέσα σε δύο χρόνια, από 12% σε 24,8%, ενώ οι υπηρεσίες Botox εμφανίζονται πολύ συχνότερα στις πιο υποβαθμισμένες περιοχές της χώρας, όπου όμως η πρόσβαση σε ιατρικά καταρτισμένους επαγγελματίες είναι μικρότερη.
Σοβαρές επιπλοκές και θάνατοι
Η 33χρονη Άλις Γουέμπ δεν είναι η μοναδική περίπτωση που έχει προκαλέσει ανησυχία. Η Τζοάν, μητέρα δύο παιδιών από τη Νότια Ουαλία, επέλεξε τον Ιούνιο του 2024 να υποβληθεί σε μη χειρουργικό BBL σε προσωρινή κλινική μέσα σε διαμέρισμα στο Έσεξ, θεωρώντας πως ήταν ασφαλέστερη επιλογή από ένα χειρουργικό BBL στην Τουρκία. Μετά την έγχυση ενός λίτρου filler νοσηλεύτηκε με σηψαιμία και, δύο χρόνια αργότερα, εξακολουθεί να φέρει ουλές στους μηρούς και στους γλουτούς της.
Ανάλογη ήταν και η περίπτωση της 28χρονης Λουίζ Μόλερ από το Μπόλτον. Τέσσερις ημέρες μετά από μη χειρουργικό BBL σε κλινική του Έσεξ, μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο νοσοκομείο με σηψαιμία. Οι χειρουργοί αναγκάστηκαν να αφαιρέσουν μεγάλες ποσότητες νεκρού ιστού από τον αριστερό γλουτό της, προκειμένου να περιορίσουν την εξάπλωση της λοίμωξης. Η μητέρα της, Τζάνετ Τέιλορ, κατήγγειλε το περιστατικό στην αστυνομία, όμως, σύμφωνα με όσα καταγγέλλει, η υπόθεση παρέμενε σε εκκρεμότητα λόγω διαφωνίας μεταξύ των αστυνομικών αρχών του Έσεξ και του Μάντσεστερ για το ποια υπηρεσία είχε την ευθύνη της έρευνας.
Έρευνες, παράνομες πρακτικές και προϊόντα χωρίς έλεγχο
Η δημοσιογραφική έρευνα αποκάλυψε επαγγελματίες πρόθυμους να εγχύσουν εκατοντάδες χιλιοστόλιτρα filler σε αυτοσχέδιους χώρους θεραπείας, να διαθέσουν φάρμακα που χορηγούνται μόνο με συνταγή χωρίς την απαραίτητη αξιολόγηση και να πωλήσουν μη επισημασμένα ενέσιμα φάρμακα απώλειας βάρους μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως αναφέρει το BBC. Δεκάδες γυναίκες περιέγραψαν έντονους πόνους, λοιμώξεις και νοσηλείες μετά από επεμβάσεις που είχαν παρουσιαστεί ως ανώδυνες και χαμηλού κινδύνου.
Σύμφωνα με τον οργανισμό Save Face, έχουν καταγραφεί πολλές περιπτώσεις σοβαρών επιπλοκών, μεταξύ των οποίων ασθενής που δεν μπορούσε πλέον να κλείσει τα μάτια της μετά από αποτυχημένη επέμβαση στα βλέφαρα και άλλη που υπέστη διάτρηση εντέρου κατά τη διάρκεια λιποαναρρόφησης.
Η έρευνα κατέγραψε ακόμα τη δράση του Ρίκι Σόγιερ, γνωστού για παράνομες αισθητικές επεμβάσεις, ο οποίος φέρεται να προσέφερε μέχρι και ένα λίτρο filler, να χορηγούσε φάρμακα που απαιτούν συνταγή και να πρότεινε τοπική αναισθησία χωρίς παρουσία συνταγογράφου. Ο πλαστικός χειρουργός, Ντάλβι Χούμζα, χαρακτήρισε τις πρακτικές αυτές «σοκαριστικές» και «εξαιρετικά επικίνδυνες». Μετά τη δημοσιοποίηση της υπόθεσης τον Φεβρουάριο του 2025, ο Σόγιερ απαγορεύτηκε να ασκεί το επάγγελμα στην Αγγλία και την Ουαλία, αν και χρειάστηκαν αρκετά χρόνια για να επιβληθεί το μέτρο.
Παράλληλα, οι Αρχές έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει για την κυκλοφορία παράνομων και απομιμητικών προϊόντων. Το 2023 η αστυνομία της Βόρειας Ιρλανδίας κατέσχεσε περισσότερα από 700.000 παράνομα και απομιμητικά φάρμακα, μεταξύ των οποίων προϊόντα Botox, ενώ στη Γλασκώβη κατασχέθηκαν fillers, βελόνες και προϊόντα βοτουλινικής τοξίνης στο πλαίσιο επιχείρησης που σχετιζόταν με τον κλάδο της αισθητικής.
Νέοι κανόνες σε Αγγλία και Σκωτία
Μετά από περισσότερα από δέκα χρόνια συζητήσεων για μεταρρυθμίσεις, οι κυβερνήσεις της Αγγλίας και της Σκωτίας προχωρούν πλέον σε αυστηρότερο πλαίσιο. Ο νόμος περί Υγείας και Φροντίδας του 2022 έδωσε στους υπουργούς τη δυνατότητα να θεσπίσουν σύστημα αδειοδότησης για τις μη χειρουργικές αισθητικές επεμβάσεις στην Αγγλία και το 2025 επιβεβαιώθηκε ότι η διαδικασία αυτή θα προχωρήσει. Το βρετανικό υπουργείο Υγείας ανακοίνωσε ότι σύντομα θα τεθεί σε διαβούλευση νέο αυστηρό πλαίσιο, ώστε οι επεμβάσεις υψηλού κινδύνου να πραγματοποιούνται μόνο από κατάλληλα καταρτισμένους επαγγελματίες υγείας, ενώ σχεδιάζεται και σύστημα αδειοδότησης για επεμβάσεις χαμηλότερου κινδύνου.
Στη Σκωτία ψηφίστηκε φέτος νόμος που περιορίζει τις επεμβάσεις όπως το Botox και οι ενέσεις δερματικών fillers σε συγκεκριμένους αδειοδοτημένους χώρους, απαγορεύει την πραγματοποίησή τους σε άτομα κάτω των 18 ετών και προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ από τον Σεπτέμβριο του 2027 μαζί με σύστημα αδειοδότησης για επεμβάσεις χαμηλότερου κινδύνου. Αντίθετα, η Βόρεια Ιρλανδία δεν σχεδιάζει προς το παρόν υποχρεωτική ρύθμιση του τομέα, ενώ η κυβέρνηση της Ουαλίας παρακολουθεί την εφαρμογή άλλων συστημάτων αδειοδότησης πριν εξετάσει πιθανή επέκτασή τους στις αισθητικές επεμβάσεις.
Παρά τις εξαγγελίες, θα απαιτηθεί επιπλέον νομοθεσία, η κατάρτιση αναλυτικών κανονισμών και η διάθεση πόρων στις τοπικές αρχές, ώστε να εφαρμοστεί αποτελεσματικά το νέο πλαίσιο. Στο μεταξύ, οι βρετανικές αρχές σχεδιάζουν να εντάξουν τις μη χειρουργικές επεμβάσεις BBL, τα μη χειρουργικά lifting προσώπου και τις επεμβάσεις διαμόρφωσης σώματος με fillers στην κατηγορία των θεραπειών υψηλότερου κινδύνου, που θα υπόκεινται στους αυστηρότερους περιορισμούς.
