Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει ένα νέο μέτωπο στην Ευρώπη, βάζοντας στο στόχαστρο τους νόμους για το διαδίκτυο και τη ρητορική μίσους, με σημαία την «υπεράσπιση της ελευθερίας του λόγου». Στην πρώτη γραμμή βρίσκεται η υφυπουργός Εξωτερικών για τη δημόσια διπλωματία Σάρα Ρότζερς, η οποία έχει αναλάβει να προωθήσει μια σκληρή, ανοιχτά MAGA ατζέντα, από τις Βρυξέλλες μέχρι το Λονδίνο και τη Βουδαπέστη.
Η Ρότζερς, με υπόβαθρο δικηγόρου της Νέας Υόρκης και νίκες σε υποθέσεις ελευθερίας του λόγου για την NRA, έχει πλέον στη διάθεσή της εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια και τον ξεκάθαρο πολιτικό προσανατολισμό του Λευκού Οίκου: να «σώσει την Ευρώπη από την πολιτισμική εξαφάνιση» μέσω της στήριξης εθνικιστικών, αντι-μεταναστευτικών και «αντι-λογοκριτικών» δυνάμεων. Με δηλώσεις-σοκ στα social media και επιθέσεις σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για τους περιορισμούς στην έκφραση, εμφανίζεται ως η σκληρή φωνή του Τραμπ στην ευρωπαϊκή δημόσια σφαίρα.
Ο Τραμπ, η Ευρώπη και η μάχη για την «ελευθερία του λόγου»
Η νέα γραμμή της Ουάσιγκτον απέναντι στην Ευρώπη αποτυπώθηκε στη στρατηγική εθνικής ασφάλειας της κυβέρνησης Τραμπ, που καλεί τους Αμερικανούς διπλωμάτες να υποστηρίξουν «πατριωτικά» κόμματα και να αντιταχθούν σε πολιτικές που – κατά την αμερικανική πλευρά – οδηγούν σε «εξαφάνιση του δυτικού πολιτισμού» μέσω μαζικής μετανάστευσης. Η Ρότζερς έσπευσε να υλοποιήσει αυτό το δόγμα, συναντώντας συμβούλους του Βίκτορ Όρμπαν, στελέχη του Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ και πολιτικούς της AfD, αλλά και ανακοινώνοντας 500 εκατ. δολάρια για «ψηφιακή ελευθερία» σε ευρωπαϊκά προγράμματα.
Στο στόχαστρό της μπαίνουν ευθέως η ευρωπαϊκή Digital Services Act και ο βρετανικός Online Safety Act, τους οποίους καταγγέλλει ως «τυραννικούς» μηχανισμούς λογοκρισίας που πνίγουν όχι μόνο τους Ευρωπαίους χρήστες, αλλά και τις αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας που αναγκάζονται να συμμορφωθούν με αυστηρούς κανόνες. Η κλιμάκωση περιλαμβάνει ακόμη και αμερικανικές κυρώσεις σε Ευρωπαίους αξιωματούχους όπως ο πρώην Επίτροπος Τιερί Μπρετόν και ο ακτιβιστής Ίμραν Άχμεντ, με τη Ρότζερς να δηλώνει ότι όποιος «προωθεί λογοκρισία αμερικανικού λόγου δεν είναι ευπρόσδεκτος στο αμερικανικό έδαφος».
Η επιρροή Τραμπ στην Ευρώπη και το ρίσκο της σύγκρουσης
Παρά τις κατηγορίες Ευρωπαίων διπλωματών ότι πρόκειται για «MAGA προπαγάνδα» που παρεμβαίνει βάναυσα στις εσωτερικές υποθέσεις των συμμάχων, η Ρότζερς πατάει σε υπαρκτή κοινωνική δυσαρέσκεια. Δημοσκοπήσεις της ΕΕ δείχνουν ότι περίπου τα δύο τρίτα των Ευρωπαίων δηλώνουν πολύ ανήσυχοι για τις απειλές στην ελευθερία του λόγου, ενώ αντίστοιχα υψηλά ποσοστά εκφράζουν φόβους για την online ρητορική μίσους, την παραπληροφόρηση και την ασύδοτη ισχύ των μεγάλων πλατφορμών. Στο ίδιο κλίμα, κόμματα που στηρίζονται σε αντι-μεταναστευτική και «pro free speech» ατζέντα – από το Reform UK μέχρι την άκρα δεξιά σε Γαλλία και Γερμανία – καταγράφουν υψηλές επιδόσεις στις κάλπες.
Ο Τραμπ επιχειρεί να μετατρέψει αυτή τη δυσαρέσκεια σε γεωπολιτική επιρροή, με την Ρότζερς να λειτουργεί ως «πολιτικός πολλαπλασιαστής» ενός σκληρού αμερικανικού αφηγήματος περί απόλυτης ελευθερίας της έκφρασης. Η υποψηφιότητά της για την ηγεσία του οργανισμού που επιβλέπει το Voice of America, σε συνδυασμό με τη θέση της στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, της δίνει τη δυνατότητα να διαμορφώσει περιεχόμενο που απευθύνεται απευθείας στο ευρωπαϊκό κοινό, προβάλλοντας ένα ξεκάθαρα τραμπικό μιντιακό μείγμα.
Ωστόσο, αυτή η επιθετική τακτική έχει ήδη πυροδοτήσει αντίδραση. Ευρωπαίοι ηγέτες προειδοποιούν ότι η δημόσια «καταγγελία» συμμάχων τους από Αμερικανούς αξιωματούχους απειλεί να διαρρήξει παραδοσιακούς δεσμούς συνεργασίας, την ώρα που ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο και οι πιέσεις της Ουάσιγκτον για στρατιωτική στήριξη τροφοδοτούν αντι-αμερικανικά αντανακλαστικά. Στο ίδιο πλαίσιο, ακόμη και κόμματα που ιδεολογικά συγγενεύουν με τον Τραμπ, όπως η AfD, κρατούν πλέον αποστάσεις, ενώ η ήττα Όρμπαν στις τελευταία εκλογική αναμέτρηση, παρά την ανοιχτή στήριξη Τραμπ και Βανς, δείχνει ότι η «σφραγίδα Τραμπ» δεν εγγυάται εκλογικές νίκες στην Ευρώπη.
