Η Ρωσία και η Μαδαγασκάρη έρχονται όλο και πιο κοντά σε μια περίοδο έντονων διεθνών αναταράξεων, με τη Μόσχα να ενισχύει θεαματικά την παρουσία της στο νησιωτικό κράτος της Αφρικής. Στρατιωτική βοήθεια, πολιτικές επαφές υψηλού επιπέδου και αυξανόμενο ενδιαφέρον για στρατηγικές υποδομές και ορυκτό πλούτο συνθέτουν ένα νέο σκηνικό που προκαλεί ανησυχία σε δυτικές πρωτεύουσες.
Η νέα ηγεσία της Μαδαγασκάρης, μετά το πραξικόπημα του Οκτωβρίου, άνοιξε τον δρόμο για βαθύτερη συνεργασία με τη Ρωσία, η οποία έσπευσε να αξιοποιήσει την ευκαιρία. Σε πρόσφατη τελετή κοντά στο βασικό αεροδρόμιο της χώρας, παραδόθηκαν μαχητικά ελικόπτερα, φορτηγά και ρύζι, με τον συνταγματάρχη Μικαέλ Ραντριανιρίνα να ευχαριστεί προσωπικά τον Βλαντίμιρ Πούτιν για τη στήριξη.
Η κίνηση αυτή δεν είναι απλώς μια διμερής προσέγγιση. Αντανακλά την ευρύτερη στρατηγική της Ρωσίας να επεκτείνει την επιρροή της στην Αφρική, εκμεταλλευόμενη τη γεωπολιτική αστάθεια, την απόσπαση της προσοχής της Δύσης και τη σημασία περιοχών που συνδέονται με κρίσιμες ενεργειακές και εμπορικές οδούς.
Ρωσία και Μαδαγασκάρη στο επίκεντρο νέας στρατηγικής
Η Μαδαγασκάρη έχει ιδιαίτερη γεωστρατηγική βαρύτητα για τη Ρωσία. Το λιμάνι Τοαμασίνα βρίσκεται κοντά σε θαλάσσιο πέρασμα του Ινδικού Ωκεανού δίπλα στο πλούσιο σε φυσικό αέριο Μοζαμβίκη, ενώ από το κανάλι της Μοζαμβίκης περνά σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου. Παράλληλα, η παλιά ναυτική βάση στο Αντσιρανάνα, γνωστή παλαιότερα ως Ντιέγκο Σουάρες, θεωρείται ένα ακόμη στρατηγικό σημείο με προοπτική επαναλειτουργίας.
Για τη Ρωσία, η αξία της Μαδαγασκάρης δεν περιορίζεται στη γεωγραφία. Η χώρα διαθέτει σημαντικά αποθέματα μετάλλων και ορυκτών, σε μια εποχή που ο ανταγωνισμός για πρώτες ύλες, κρίσιμες για μπαταρίες και νέες τεχνολογίες, εντείνεται διαρκώς. Η Μαδαγασκάρη είναι η τέταρτη μεγαλύτερη παραγωγός κοβαλτίου στον κόσμο, ενώ καταγράφει από τις υψηλότερες επιδόσεις στην παραγωγή γραφίτη. Επιπλέον, διαθέτει και από τα μεγαλύτερα αποθέματα σπάνιων γαιών παγκοσμίως.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η εμβάθυνση των σχέσεων Ρωσίας και Μαδαγασκάρης αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία από μια απλή διπλωματική επαφή. Πρόκειται για μια επένδυση επιρροής με ισχυρό στρατηγικό, ενεργειακό και οικονομικό αποτύπωμα.
Μαδαγασκάρη και Ρωσία: Όπλα, πολιτική στήριξη και νέες ισορροπίες
Η Ρωσία κινήθηκε γρήγορα μετά την αλλαγή εξουσίας στη Μαδαγασκάρη. Αρχικά, απέστειλε στρατιώτες και κιβώτια με όπλα για την προστασία της νέας ηγεσίας. Στη συνέχεια ακολούθησαν επαφές για ενίσχυση του εμπορίου, ενώ ήρθαν νέες αποστολές στρατιωτικού εξοπλισμού με τεθωρακισμένα οχήματα, ελαφρύ οπλισμό, πυρομαχικά και στολές. Στο πακέτο περιλαμβάνεται και εκπαίδευση ανώτερων αξιωματικών της Μαδαγασκάρης τόσο εντός της χώρας όσο και στη Ρωσία.
Παράλληλα, η νέα πολιτική πραγματικότητα στη Μαδαγασκάρη δείχνει να ευνοεί τη ρωσική επιρροή. Ιδρύθηκε νέο φιλορωσικό πολιτικό κόμμα, ως πολιτικός βραχίονας οργάνωσης που προωθεί στενότερες σχέσεις με τη Ρωσία και τους BRICS. Την ίδια ώρα, η πρώτη επίσημη επίσκεψη του νέου προέδρου στο εξωτερικό δεν έγινε στη Γαλλία, όπως συνέβαινε επί δεκαετίες, αλλά στη Μόσχα, όπου συναντήθηκε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η Μαδαγασκάρη φαίνεται να χρησιμοποιεί τη Ρωσία και ως μοχλό εξισορρόπησης απέναντι στη Γαλλία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αναλυτές εκτιμούν ότι η νέα ηγεσία αναζητά πολιτική ασπίδα απέναντι στις πιέσεις για αποκατάσταση της δημοκρατικής ομαλότητας, καθώς έχει θέσει διετές χρονοδιάγραμμα για εκλογές μετά το πραξικόπημα.
Ρωσία, Μαδαγασκάρη και η μάχη για επιρροή στην Αφρική
Η προσέγγιση Ρωσίας και Μαδαγασκάρης εντάσσεται σε μια ευρύτερη αφρικανική στρατηγική του Κρεμλίνου. Χωρίς τους οικονομικούς πόρους της Κίνας ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Μόσχα έχει επιλέξει να επενδύει κυρίως σε πιο εύθραυστα κράτη, προσφέροντας στρατιωτική υποστήριξη, εξοπλισμό και πρόσβαση σε συνεργασίες που συχνά συνδέονται με ορυκτό πλούτο και ενεργειακά συμφέροντα.
Η Μαδαγασκάρη αποτελεί ελκυστικό στόχο ακριβώς επειδή συνδυάζει πολιτική ρευστότητα, στρατηγική θέση και φυσικούς πόρους. Το νησί έχει ιστορικό πραξικοπημάτων και ξαφνικών αλλαγών εξουσίας, ενώ ακόμη και πρόσφατα αποκαλύφθηκε, σύμφωνα με το άρθρο, ότι αποτράπηκε σχέδιο δολοφονίας του προέδρου. Αυτή η αστάθεια δημιουργεί περιβάλλον στο οποίο η Ρωσία μπορεί να προσφέρει «ασφάλεια έναντι πολιτικής στήριξης» και να διεκδικήσει ανταλλάγματα.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ρωσία επιχειρεί να εδραιωθεί στη Μαδαγασκάρη. Είχε δοκιμάσει ξανά να αποκτήσει ισχυρή παρουσία στις εκλογές του 2018, χωρίς μόνιμη επιτυχία. Αυτή τη φορά, όμως, οι συνθήκες μοιάζουν πιο ευνοϊκές. Η νέα εξουσία αναζητά συμμάχους, η Δύση έχει στραμμένη την προσοχή αλλού και η γεωπολιτική αξία του νησιού ενισχύεται ακόμη περισσότερο λόγω των αναταράξεων στις θαλάσσιες μεταφορές και την ενέργεια.
Η υπόθεση Ρωσία – Μαδαγασκάρη δεν είναι ένα περιφερειακό επεισόδιο χαμηλής έντασης. Είναι μια εξέλιξη που μπορεί να επηρεάσει ευρύτερες ισορροπίες στην Αφρική, στον Ινδικό Ωκεανό και στις διεθνείς ενεργειακές διαδρομές, την ώρα που ο παγκόσμιος ανταγωνισμός για επιρροή γίνεται ολοένα πιο σκληρός.
