Οι νέες αμερικανικές κυρώσεις στο Κιγκάλι ανοίγουν ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό μέτωπο, καθώς η Ρουάντα απειλεί να αποσύρει τις δυνάμεις της από τη βόρεια Μοζαμβίκη, εκεί όπου κρατά εδώ και πέντε χρόνια σε απόσταση τους τζιχαντιστές του ISIS και προστατεύει ένα κολοσσιαίο ενεργειακό project της ExxonMobil.
Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο την ασφάλεια στην Αφρική, αλλά και το πώς οι οικονομικές πιέσεις, οι «δασμοί» και οι χρηματοπιστωτικές κυρώσεις μετατρέπονται σε εργαλείο σκληρής διαπραγμάτευσης σε έναν πόλεμο σκιών με το Ισλαμικό Κράτος.
Ρουάντα, δασμοί και ISIS σε ενεργειακό πεδίο μάχης
Η Ουάσινγκτον επέβαλε χρηματοπιστωτικές κυρώσεις –ένα είδος πολιτικοστρατιωτικών «δασμών» στο ρουαντικό καθεστώς– κατηγορώντας τον στρατό της Ρουάντας ότι στηρίζει τους αντάρτες M23 στο Κονγκό, την ώρα που οι ίδιοι Rwandan Defense Forces αποτελούν τη βασική δύναμη ανάσχεσης του ISIS στη βόρεια Μοζαμβίκη.
Η κυβέρνηση της Ρουάντας απαντά με ωμό εκβιασμό: αν δεν εξασφαλιστεί «βιώσιμη χρηματοδότηση» για τις επιχειρήσεις στην επαρχία Κάμπο Ντελγκάδο, θα αποσύρει τα στρατεύματα, αφήνοντας εκτεθειμένο όχι μόνο τον τοπικό πληθυσμό αλλά και τις εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου της ExxonMobil και της TotalEnergies.
Η παρουσία της Ρουάντας στην περιοχή ξεκίνησε το 2021, όταν ο στρατός της Μοζαμβίκης βρισκόταν σε υποχώρηση και οι μαχητές της λεγόμενης Επαρχίας Κεντρικής Αφρικής του ISIS απειλούσαν κατευθείαν τα ενεργειακά έργα. Σύμφωνα με εξειδικευμένα monitoring groups, οι τζιχαντιστικές επιθέσεις από το 2017 έχουν κοστίσει περίπου 6.400 ζωές και έχουν εκτοπίσει πάνω από 800.000 ανθρώπους, πριν η ρουαντική επέμβαση σταθεροποιήσει το μέτωπο.
Δασμοί, ISIS και ο εκβιασμός της Ρουάντας
Η απειλή αποχώρησης δεν εκτοξεύθηκε τυχαία: ανώτατοι πολιτικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι στο Κιγκάλι χαρτογράφησαν τα σημεία ευαλωτότητας της Ουάσινγκτον και κατέληξαν ότι η επιτυχία κατά του ISIS στη Μοζαμβίκη είναι η μεγαλύτερη «αχίλλειος πτέρνα» της αμερικανικής πολιτικής ασφαλείας, την οποία μπορούν να μετατρέψουν σε μοχλό πίεσης για άρση των κυρώσεων – αυτών των άτυπων «δασμών» στο ρουαντικό στρατιωτικό κατεστημένο. Ρουανδοί διπλωμάτες μετέφεραν το μήνυμα πρόσωπο με πρόσωπο στην Ουάσινγκτον, προειδοποιώντας ότι οι αμερικανικές χρηματοπιστωτικές ποινές δυσκολεύουν την αποστολή ανεφοδιασμού των στρατευμάτων στο πεδίο, άρα και τη συνέχιση του πολέμου κατά του ISIS.
Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση –ενοχλημένη επίσης από τον ρόλο της Ρουάντας στο Κονγκό– απειλεί να κόψει τη χρηματοδότηση των ρουαντικών επιχειρήσεων στη Μοζαμβίκη, γεγονός που σφίγγει ακόμη περισσότερο τη θηλιά γύρω από ένα ήδη περίπλοκο πλέγμα γεωπολιτικών «δασμών» και αντικρουόμενων συμφερόντων. Αναλυτές προειδοποιούν ότι αν η Ρουάντα κάνει πράξη την απειλή, ο ISIS μπορεί να ανασυνταχθεί, να ανακτήσει εδάφη και να ξαναφέρει την τρομοκρατία κυριολεκτικά πάνω από τις δεξαμενές LNG, με παγκόσμιες συνέπειες για την ενεργειακή ασφάλεια και τις τιμές.
Όταν οι δασμοί γυρίζουν μπούμερανγκ απέναντι στο ISIS
Η Ουάσινγκτον επιμένει πως θα εξετάσει την άρση των κυρώσεων μόνο αν η Ρουάντα αποδείξει ότι σταμάτησε κάθε υποστήριξη προς το M23, που έχει καταλάβει κρίσιμες περιοχές πλούσιες σε ορυκτά, όπως η Ρουμπάγια, επιβάλλοντας «φόρους» εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων τον μήνα στη διακίνηση κολλτάν – ενός μετάλλου κλειδιού για smartphones, δορυφόρους και κινητήρες jet. Στην πράξη, οι αμερικανικοί «δασμοί» και οι ευρωπαϊκές απειλές δημιουργούν ένα παράδοξο: με στόχο να τιμωρήσουν την «περιφερειακή τυχοδιωκτική» πολιτική της Ρουάντας στο Κονγκό, κινδυνεύουν να αποδυναμώσουν τη μοναδική αφρικανική δύναμη που έχει αποδειχθεί πρόθυμη και ικανή να κρατήσει το ISIS μακριά από ένα στρατηγικό ενεργειακό κόμβο, σύμφωνα με τους Financial Times.
Το παιχνίδι κυρώσεων, «δασμών» και αντικυρώσεων μετατρέπει τη Ρουάντα σε περιφερειακό «ισχυρό άνδρα» που διαπραγματεύεται ταυτόχρονα με ΗΠΑ, ΕΕ, Μοζαμβίκη και Κονγκό, χρησιμοποιώντας τον πόλεμο κατά του ISIS ως χαρτί σε μια παρτίδα γεωπολιτικού πόκερ με παγκόσμιες ενεργειακές και οικονομικές προεκτάσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, ο επόμενος γύρος αποφάσεων σε Ουάσινγκτον, Βρυξέλλες και Κιγκάλι θα κρίνει όχι μόνο την τύχη των κυρώσεων και των «δασμών», αλλά και το αν το Ισλαμικό Κράτος θα βρει ξανά χώρο να αναπνεύσει στη νοτιοανατολική Αφρική.
