Η υπόθεση της Νοέλια Καστίγιο, μιας 25χρονης γυναίκας από την Ισπανία που έδωσε πολύμηνη νομική μάχη για το δικαίωμα στην ευθανασία, επανέφερε στο προσκήνιο το ισχύον νομικό πλαίσιο για την υποβοηθούμενη αυτοκτονία στη χώρα. Η νεαρή γυναίκα, η οποία είχε μείνει παραπληγική έπειτα από απόπειρα αυτοκτονίας μετά από σεξουαλική επίθεση, κατέληξε τελικά να βάλει τέλος στη ζωή της με ιατρικά υποβοηθούμενο θάνατο, σύμφωνα με την ισπανική νομοθεσία.

Η Νοέλια Καστίγιο αντιμετώπιζε ψυχιατρικά προβλήματα από την εφηβεία της και τον Οκτώβριο του 2022 επιχείρησε να αυτοκτονήσει, έπειτα από σεξουαλική κακοποίηση. Η απόπειρα αυτή την άφησε σε συνεχή πόνο και καθηλωμένη σε αναπηρικό αμαξίδιο. Δεκαοκτώ μήνες αργότερα, αξιοποίησε τον νόμο περί ευθανασίας που τέθηκε σε ισχύ στην Ισπανία το 2021, προκειμένου να λάβει άδεια να τερματίσει τη ζωή της.

Η διαδικασία δεν ήταν απλή, καθώς ο πατέρας της, με τη στήριξη της υπερσυντηρητικής οργάνωσης «Χριστιανοί Δικηγόροι», αντιτάχθηκε στο αίτημά της, υποστηρίζοντας ότι η ψυχιατρική της κατάσταση δεν της επέτρεπε να λάβει συνειδητή και τεκμηριωμένη απόφαση. Παρά τις αντιδράσεις, και έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια δικαστικών προσφυγών σε περιφερειακά και εθνικά δικαστήρια της Ισπανίας, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων απέρριψε το αίτημα του πατέρα της για αναστολή της ευθανασίας.

Το βράδυ της Πέμπτης, η επιθυμία της πραγματοποιήθηκε και η Νοέλια Καστίγιο κατέληξε σε ιατρική μονάδα στην πόλη Σαν Πέρε ντε Ρίμπες, στην επαρχία της Βαρκελώνης. Η υπόθεσή της συγκίνησε την κοινή γνώμη και επανέφερε τη συζήτηση γύρω από την ευθανασία.

Πότε επιτρέπεται η ευθανασία στην Ισπανία

Η Ισπανία νομιμοποίησε την ευθανασία τον Ιούνιο του 2021. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του υπουργείου Υγείας της χώρας, 1.123 άνθρωποι προχώρησαν σε υποβοηθούμενο θάνατο από την έναρξη ισχύος του νόμου έως το τέλος του 2024.

Βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, δικαίωμα υποβολής αίτησης για ευθανασία έχουν ενήλικοι ασθενείς που πάσχουν από «σοβαρή και ανίατη ασθένεια ή σοβαρή, χρόνια και εξουθενωτική κατάσταση», υπό την προϋπόθεση ότι είναι «ικανοί και έχουν πλήρη συνείδηση» τη στιγμή της αίτησης.

Ο νόμος ορίζει ως σοβαρή και ανίατη ασθένεια εκείνη που «προκαλεί συνεχή και ανυπόφορη σωματική ή ψυχική οδύνη χωρίς δυνατότητα ανακούφισης που να θεωρείται ανεκτή από το άτομο, με περιορισμένο προσδόκιμο ζωής, σε ένα πλαίσιο προοδευτικής επιδείνωσης».

Οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να υποβάλουν δύο γραπτά αιτήματα και να περάσουν από αξιολόγηση από ιατρικούς επαγγελματίες που δεν έχουν προηγούμενη εμπλοκή στην υπόθεση. Η τελική έγκριση δίνεται από περιφερειακή επιτροπή ειδικών.

Ο νόμος προβλέπει δύο τρόπους υποβοηθούμενου θανάτου: είτε μέσω της άμεσης χορήγησης θανατηφόρας ουσίας από εξουσιοδοτημένο υγειονομικό προσωπικό είτε μέσω συνταγογράφησης ή παροχής της ουσίας στον ασθενή, ώστε να τη χορηγήσει ο ίδιος στον εαυτό του.

Οι τελευταίες δηλώσεις της Νοέλια Καστίγιο

Σε τηλεοπτική συνέντευξη που παραχώρησε λίγες ημέρες πριν από τον θάνατό της στο Antena 3, η Νοέλια Καστίγιο υπερασπίστηκε την απόφασή της, τονίζοντας ότι επρόκειτο για προσωπική επιλογή.

«Απλώς θέλω να φύγω ήρεμα τώρα και να σταματήσω να υποφέρω. Αυτό είναι όλο… δεν υπάρχει τίποτα που να θέλω να κάνω. Δεν θέλω να βγω έξω, δεν θέλω να φάω, δεν θέλω να κάνω τίποτα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, περιέγραψε το αίσθημα απομόνωσης που βίωνε: «Πάντα ένιωθα μόνη γιατί ποτέ δεν ένιωσα ότι με καταλαβαίνουν… πριν κάνω αίτηση για ευθανασία, ο κόσμος μου ήταν ένα πολύ σκοτεινό μέρος και προέβλεπα ένα πολύ σκοτεινό τέλος. Δεν είχα στόχους, δεν είχα σκοπούς, τίποτα και ακόμη δεν έχω».

Η ίδια απάντησε και σε επικρίσεις σχετικά με την καθημερινότητά της, λέγοντας: «Έχουν πει ότι απλώς μένω στο κρεβάτι. Αλλά σηκώνομαι από το κρεβάτι και κάνω ντους μόνη μου. Και βάφομαι μόνη μου… κατάφερα επιτέλους να το κάνω».

Στις τελευταίες της δηλώσεις, τόνισε: «Ας δούμε αν μπορώ τώρα να ξεκουραστώ γιατί δεν μπορώ να συνεχίσω. Δεν μπορώ να συνεχίσω με αυτή την οικογένεια, δεν μπορώ να συνεχίσω με τον πόνο και δεν μπορώ να συνεχίσω με όλα αυτά που βασανίζουν το μυαλό μου».

Ξεκαθάρισε επίσης ότι δεν επιθυμεί η απόφασή της να αποτελέσει παράδειγμα για άλλους: «Δεν θέλω κανέναν να ακολουθήσει τα βήματά μου… Απλώς νιώθω ότι η ζωή μου είναι η ζωή μου και ότι δεν είμαι παράδειγμα για κανέναν».

Αντιδράσεις μετά τον θάνατό της

Η οργάνωση «Χριστιανοί Δικηγόροι» πραγματοποίησε συνέντευξη Τύπου έξω από το νοσοκομείο όπου πέθανε η Νοέλια Καστίγιο, επαναλαμβάνοντας την αντίθεσή της στον νόμο περί ευθανασίας και δηλώνοντας ότι προσεύχεται για την ψυχή της και για την οικογένειά της.

Σε ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η οργάνωση ανέφερε: «Η υπόθεση της Νοέλια συγκλόνισε ολόκληρο τον κόσμο. Ο νόμος περί ευθανασίας πρέπει να καταργηθεί. Κάθε ζωή πρέπει να προστατεύεται, όχι να εγκαταλείπεται».