Το Ισραήλ έχει εξαπολύσει μια κλιμακούμενη εκστρατεία «αποκεφαλισμού» κατά της ηγεσίας και των μηχανισμών εσωτερικής ασφάλειας του Ιράν, συνδυάζοντας μαζικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς, στοχευμένες δολοφονίες και επιχειρήσεις πληροφοριών μέσα στην ιρανική κοινωνία. Παρά τα σοβαρά πλήγματα, το ιρανικό καθεστώς διατηρεί ακόμη τον έλεγχο στους δρόμους και η τελική του πτώση παραμένει αβέβαιη.

Στα πρώτα 24ωρα του πολέμου, το Ισραήλ σε συνεργασία με τις ΗΠΑ έπληξε την «καρδιά» του ιρανικού καθεστώτος, σκοτώνοντας τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ στο συγκρότημά του στην Τεχεράνη και καταστρέφοντας μεγάλο μέρος των πυραυλικών εκτοξευτών και της αεράμυνας της χώρας. Στη συνέχεια μοιράστηκαν ρόλοι: η Ουάσιγκτον ανέλαβε κυρίως τις στρατιωτικές και βιομηχανικές δυνατότητες του Ιράν, ενώ το Ισραήλ συγκέντρωσε τα πυρά του στις δομές εσωτερικού ελέγχου και καταστολής.

Με βάση έγγραφα-στόχων και αναφορές ζημιών, το Ισραήλ έχει ρίξει περίπου 10.000 πυρομαχικά σε χιλιάδες στόχους, εκ των οποίων πάνω από 2.200 συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, τη πολιτοφυλακή Μπασίτζ και άλλα όργανα εσωτερικής ασφάλειας. Ο στόχος δεν είναι μόνο η φυσική εξόντωση στελεχών, αλλά η διάλυση της διοίκησης και του ηθικού των δυνάμεων που στηρίζουν το καθεστώς στους δρόμους.

Ισραήλ–Ιράν: Πόλεμος από τον αέρα και από μέσα

Η δολοφονία του ισχυρού αξιωματούχου ασφαλείας Αλί Λαριτζανί σε κρησφύγετο στην περιφέρεια της Τεχεράνης, λίγες μόλις ημέρες μετά την δημόσια εμφάνισή του σε φιλοκαθεστωτικό συλλαλητήριο, θεωρείται κομβικό πλήγμα. Την ίδια νύχτα, πληροφορίες από «απλούς Ιρανούς», όπως αναφέρουν ισραηλινές πηγές, οδήγησαν στον εντοπισμό και στην εξόντωση του διοικητή της Μπασίτζ Γκολαμρεζά Σολεϊμανί, ο οποίος κρυβόταν σε σκηνή σε δασώδη περιοχή της Τεχεράνης μαζί με επιτελείς του.

Ακολούθησε η ανακοίνωση ότι ο Ιρανός υπουργός Πληροφοριών Εσμαΐλ Χατίμπ σκοτώθηκε επίσης από ισραηλινό πλήγμα, ενισχύοντας την εικόνα μιας σταδιακής «αποψίλωσης» της κορυφής του μηχανισμού ασφαλείας. Συνολικά, χιλιάδες μέλη του καθεστώτος –από ανώτατα στελέχη μέχρι «πεζούς» στους δρόμους– φέρεται να έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί, δημιουργώντας αίσθηση αταξίας και πίεσης μέσα στο σύστημα.

Ισραήλ, Ιράν και η μάχη για τους δρόμους

Το Ισραήλ χτυπά συστηματικά αρχηγεία και κέντρα διοίκησης της Επαναστατικής Φρουράς, της Μπασίτζ και ειδικών αστυνομικών δυνάμεων, από το επιτελείο «Θαραλλάχ» που προστατεύει την πρωτεύουσα μέχρι συνοικιακά αστυνομικά τμήματα στην Τεχεράνη. Όταν η Τεχεράνη προσπάθησε να ενεργοποιήσει εναλλακτικό σχέδιο συγκεντρώνοντας δυνάμεις ασφαλείας σε αθλητικά κέντρα, τα στάδια όπως το εμβληματικό «Αζαντί» μετατράπηκαν σε θανατηφόρους στόχους, με εκατοντάδες νεκρούς στρατιωτικούς και στελέχη ασφαλείας σύμφωνα με εκτιμήσεις ζημιών.

Οι επιθέσεις συνοδεύονται από πρωτοφανή ψυχολογική πίεση: στελέχη της Μοσάντ τηλεφωνούν σε διοικητές της ιρανικής αστυνομίας, μιλώντας τους στα φαρσί, τους κατονομάζουν και απειλούν ότι θα έχουν την «τύχη του ηγέτη» αν δεν σταθούν «με τον λαό» σε περίπτωση εξέγερσης. Σε μια καταγεγραμμένη συνομιλία, Ιρανός αξιωματικός απαντά ότι είναι ήδη «νεκρός άνθρωπος» και ικετεύει «να έρθετε να μας βοηθήσετε», αναδεικνύοντας το βάθος της κρίσης ηθικού.

Παράλληλα, το Ισραήλ πλήττει αποθήκες της αστυνομίας, καταστρέφοντας υπολογιστικά συστήματα, οχήματα, μοτοσικλέτες και εξοπλισμό μονάδων ταχείας καταστολής που είχαν πρωταγωνιστήσει σε προηγούμενα κύματα διαδηλώσεων. Σε επαρχίες όπως το Ιλάμ, κοντά στα ιρακινά σύνορα και με σημαντικό κουρδικό πληθυσμό, χτυπήθηκαν δεκάδες εγκαταστάσεις εσωτερικής ασφάλειας, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αρχικά εξέφρασε στήριξη σε ένοπλη κουρδική επίθεση στο Ιράν, πριν αναδιπλωθεί δημοσίως.

Ισραήλ–Ιράν: Drones, μπλόκα και φόβος εξέγερσης

Σε πιο πρόσφατη φάση, η ισραηλινή αεροπορία ανέπτυξε «λοίτερ» drones πάνω από την Τεχεράνη και άλλες περιοχές, μεταφέροντας το κέντρο βάρους από μεγάλα κέντρα διοίκησης σε μικρά σημεία ελέγχου της Μπασίτζ και οδοφράγματα. Τα drones χτυπούν δεκάδες στόχους, σκοτώνοντας λίγους αστυνομικούς ή παραστρατιωτικούς κάθε φορά, με επιθέσεις που συχνά καθοδηγούνται από πληροφορίες που στέλνουν απλοί πολίτες μέσω καναλιών που παραμένουν ανοιχτά παρά τις διακοπές του διαδικτύου από το καθεστώς.

Στην Τεχεράνη, επιθέσεις καταγράφηκαν σε σημεία όπως η λεωφόρος Ιμάμ Ρεζά, η οδός Σαχέντ και οι πλατείες Ενγκελαμπ και Αζαντί, με βίντεο να δείχνουν φλεγόμενες μοτοσικλέτες της Μπασίτζ και τραυματίες που απομακρύνονται από τους γύρω. Την ίδια ώρα, η ιρανική πλευρά έχει κατεβάσει το διαδίκτυο, ελέγχει ασφυκτικά τη ροή πληροφοριών και συλλαμβάνει όσους διαμοιράζουν εικόνες καταστροφής, καθιστώντας δύσκολη την ανεξάρτητη αποτίμηση της πραγματικής έκτασης των ισραηλινών επιτυχιών.

Στην καθημερινότητα, γιατροί και κάτοικοι της Τεχεράνης περιγράφουν δυνάμεις ασφαλείας που «τρέχουν να βρουν καταφύγιο», μεταφέροντας μπλόκα κάτω από γέφυρες, κοιμώμενοι σε κλιμακοστάσια πολυκατοικιών, σε τζαμιά, λεωφορεία ή αθλητικές εγκαταστάσεις. Πολλοί ένοικοι εγκαταλείπουν τις πολυκατοικίες τους όταν εγκαθίστανται εκεί ένστολοι, φοβούμενοι ότι θα γίνουν στόχοι ισραηλινών χτυπημάτων, ενώ ακόμη και απλές αστυνομικές υποθέσεις, όπως η απόδοση κλεμμένων αυτοκινήτων στους ιδιοκτήτες, έχουν παραλύσει.

Παρά το «ξήλωμα» κρίσιμων δομών, οι δυνάμεις ασφαλείας του Ιράν εξακολουθούν να κρατούν τους δρόμους και να αποτρέπουν μαζικές εξεγέρσεις με απειλές ότι θα πυροβολήσουν για να σκοτώσουν, σύμφωνα με μαρτυρίες πολιτών. Πολλοί Ιρανοί φοβούνται ότι αν ξεσηκωθούν τώρα θα είναι αυτοκτονία και ότι στο τέλος το Ισραήλ και οι ΗΠΑ θα αφήσουν το καθεστώς όρθιο αλλά ακόμη πιο εξαγριωμένο, τροφοδοτώντας αίσθημα προδοσίας, ιδίως σε όσους είχαν πιστέψει σε υπόσχεση «αλλαγής καθεστώτος».

Ισραήλ–Ιράν: κατάρρευση ή επιστροφή του καθεστώτος;

Στην ισραηλινή πλευρά, η εκτίμηση ασφαλείας είναι ότι η καταρρέουσα οικονομία του Ιράν και η κοινωνική οργή έχουν βάλει το καθεστώς σε «μη αναστρέψιμη πορεία» προς την πτώση, είτε αυτό συμβεί μέσα στον πόλεμο είτε αργότερα. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι η ιστορική εμπειρία δείχνει πόσο δύσκολο είναι να ανατραπεί μια κυβέρνηση μόνο από αέρος και ότι, αν επιβιώσει, η Τεχεράνη μπορεί να βγει πιο σκληραγωγημένη και επικίνδυνη, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.

Τελικά, η ευθύνη για το αν θα αλλάξει το καθεστώς μετατίθεται στους ίδιους τους Ιρανούς, την ώρα που βλέπουν, όπως σημειώνει ειδικός σε θέματα Ιράν, ένα «σύστημα που σαπίζει μπροστά στα μάτια τους» αλλά απαιτείται «πολύ περισσότερη πίεση» για να γυρίσει οριστικά το τραπέζι. Στο μεταξύ, η σύγκρουση Ισραήλ–Ιράν αποκτά όλο και πιο υπαρξιακό χαρακτήρα, με τη μάχη να δίνεται όχι μόνο στο μέτωπο των πυραύλων και των drones, αλλά και στο εσωτερικό της ιρανικής κοινωνίας, όπου ο φόβος, η κούραση και η προσδοκία αλλαγής συγκρούονται καθημερινά.