Στην ταραγμένη ιστορία των ευρωπαϊκών δυναστειών, λίγες φιγούρες υπήρξαν τόσο τραγικές όσο η πριγκίπισσα Ειρήνη της Ελλάδας, θεία της βασίλισσας Σοφίας. Αν και το 1941 ανακηρύχθηκε επίσημα βασίλισσα του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας, μετά την άνοδο του συζύγου της, πρίγκιπα Αϊμόνε, στον θρόνο ως Τομισλάβ Β΄, η ίδια δεν επισκέφθηκε ποτέ τη χώρα της.
Το στέμμα της ήταν ουσιαστικά ένα «φάντασμα» σε ένα κράτος-μαριονέτα των δυνάμεων του Άξονα, μια πολιτική συνθήκη που η ίδια και ο σύζυγός της αντιμετώπιζαν με έντονη δυσφορία.
Η μοίρα της Ειρήνης, κόρης του βασιλιά Κωνσταντίνου Α’ , ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τις γεωπολιτικές αναταράξεις. Η άρνησή της να συμβιβαστεί με το γερμανικό καθεστώς -φήμες λένε πως αυτός ήταν ο λόγος που ακυρώθηκε ο αρραβώνας της με τον Γερμανό πρίγκιπα Κρίστιαν το 1927- της κόστισε ακριβά.
Όταν η Ιταλία συνθηκολόγησε με τους Συμμάχους το 1943, οι Γερμανοί στράφηκαν με εκδικητική μανία κατά της ιταλικής βασιλικής οικογένειας της οποίας έγινε μέλος μετά τον γάμο της με τον πρίγκιπα Αϊμόνε.
Η σύλληψη από την Γκεστάπο και το δράμα της αιχμαλωσίας
Τον Ιούλιο του 1944, η Ειρήνη συνελήφθη από τις ναζιστικές δυνάμεις. Μαζί με τον ανήλικο γιο της, Αμεδαίο, οδηγήθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό στο ξενοδοχείο Ίφεν στην Αυστρία.
Για σχεδόν έναν χρόνο, η πριγκίπισσα έζησε υπό καθεστώς τρόμου και στερήσεων, την ώρα που άλλα μέλη της οικογένειάς της, όπως η πριγκίπισσα Μαφάλντα, άφηναν την τελευταία τους πνοή στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Απελευθερώθηκε τελικά τον Μάιο του 1945 από τα γαλλικά στρατεύματα, όμως οι κακουχίες και η ψυχολογική πίεση είχαν ήδη κλονίσει ανεπανόρθωτα την υγεία της. Η γυναίκα που κάποτε λάτρευε τον χορό στη Φλωρεντία και τις αποδράσεις στα υψίπεδα της Σκωτίας, βρέθηκε μετά τον πόλεμο εξόριστη στην Ελβετία, καθώς το δημοψήφισμα του 1946 στην Ιταλία κατάργησε τη μοναρχία.
Από την Αθήνα στη Φλωρεντία: Μια ζωή στην εξορία
Η πριγκίπισσα Ειρήνη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1904, όντας το πέμπτο παιδί της βασιλικής οικογένειας. Μεγαλωμένη σε ένα περιβάλλον γεμάτο βασιλείς και αυτοκράτορες -παππούς της ήταν ο Γεώργιος Α’ και γιαγιά της η μεγάλη δούκισσα Όλγα της Ρωσίας- η ζωή της ξεκίνησε με προδιαγραφές απόλυτης πολυτέλειας. Ωστόσο, οι συνεχείς εξορίες της οικογένειας την οδήγησαν να περάσει το μεγαλύτερο μέρος της νεότητάς της στη Φλωρεντία.
Εκεί, μακριά από τα πρωτόκολλα, βρήκε την πραγματική της κλίση. Εκπαιδεύτηκε ως νοσοκόμα και πρόσφερε τις υπηρεσίες της σε τοπικό νοσοκομείο, ενώ κατά τη διάρκεια του πολέμου ηγήθηκε νοσοκομειακού συρμού του Ερυθρού Σταυρού προς τη Ρωσία, συνοδεύοντας τραυματίες στρατιώτες.
Παρά τον γάμο της με τον πρίγκιπα Αϊμόνε το 1939, που θεωρήθηκε ένας από τους τελευταίους μεγάλους βασιλικούς γάμους πριν την καταστροφή, το ζευγάρι έζησε το μεγαλύτερο μέρος της έγγαμης ζωής του σε διάσταση ή χωρισμένο από τα γεγονότα. Μετά τον θάνατο του συζύγου της στην Αργεντινή το 1948, η Ειρήνη επέστρεψε στην Ιταλία, όπου αφιερώθηκε στο κοινωνικό έργο.
Η πριγκίπισσα Ειρήνη έφυγε από τη ζωή στις 15 Απριλίου 1974, στο Φιέζολε, σε ηλικία μόλις 43 ετών, «προδομένη» από μια πολυετή ασθένεια που ρίζωσε στα χρόνια της αιχμαλωσίας της. Ενταφιάστηκε στη βασιλική της Σουπέργκα στο Τορίνο, αφήνοντας πίσω της την ανάμνηση μιας γυναίκας που κράτησε την αξιοπρέπειά της ακόμα και στις πιο σκοτεινές στιγμές της ευρωπαϊκής ιστορίας.
