Η πριγκίπισσα Ειρήνη, αδελφή της βασίλισσας Σοφίας της Ισπανίας και του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου Β’ της Ελλάδας, έζησε μια πολυτάραχη και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ζωή. Παρά τους δεσμούς της με τις σημαντικότερες βασιλικές οικογένειες της Ευρώπης, η πριγκίπισσα Ειρήνη προτιμούσε πάντα να κρατά χαμηλό προφίλ. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της τα έζησε δίπλα στην πολυαγαπημένη της αδερφή, βασίλισσα Σοφία, η οποία είχε αναλάβει τη φροντίδα της, αφού αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας.
Γέννηση στην εξορία
Η πριγκίπισσα Ειρήνη γεννήθηκε στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής στις 11 Μαΐου 1942, κατά τη διάρκεια της εξορίας των γονέων της, του τότε διαδόχου Παύλου και της πριγκίπισσας Φρειδερίκης, λόγω της ιταλικής εισβολής και της ναζιστικής κατοχής στην Ελλάδα κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ήταν το νεότερο από τρία παιδιά. Η οικογένεια επέστρεψε στην Ελλάδα το 1946, όταν η πριγκίπισσα Ειρήνη ήταν τεσσάρων ετών. Το 1947, την 1η Απριλίου, ο πατέρας της γίνεται ο βασιλιάς της Ελλάδας. Διαδέχθηκε τον αδελφό του, Γεώργιο Β’, ο οποίος απεβίωσε αιφνιδίως την ίδια ημέρα.
Μεγαλώνοντας, η πριγκίπισσα Ειρήνη αναδείχθηκε σε εξαιρετική μουσικό. Διδάχτηκε πιάνο από την περίφημη κοντσερτίστα, Τζίνα Μπαχάουερ, και για ένα διάστημα ακολούθησε επαγγελματική καριέρα ως πιανίστα.
Το 1969, έκανε το βρετανικό της ντεμπούτο στο Royal Festival Hall, ερμηνεύοντας το Κοντσέρτο αρ. 2 του Μπαχ, αποσπώντας τρίλεπτο χειροκρότημα.
Στο κοινό βρισκόταν ο αδελφός της, ο τότε πρίγκιπας της Ουαλίας (νυν Βασιλιάς Κάρολος) και η βασιλική πριγκίπισσα Άννα.
Οι εφημερίδες της εποχής σχολίαζαν: «Πριγκίπισσα ή όχι, είναι κάτι παραπάνω από επαρκής μουσικός».
Η δεύτερη εξορία και η στροφή στην Ανατολική Φιλοσοφία
Το 1964, ο πατέρας της, βασιλιάς Παύλος, απεβίωσε σε ηλικία 62 ετών. Ο αδελφός της, Κωνσταντίνος, ανέβηκε στον θρόνο σε ηλικία 23 ετών. Εκθρονίστηκε το 1967 μετά από στρατιωτικό πραξικόπημα και μια ανεπιτυχή αντεπίθεση. Μετά από αυτό, κατέφυγε στη Ρώμη, όπου πέρασε τα πρώτα πέντε χρόνια της εξορίας του. Η ελληνική μοναρχία καταργήθηκε το 1973, και η πριγκίπισσα Ειρήνη μετακόμισε στην Ινδία με τη μητέρα της.
Τόσο η Φρειδερίκη όσο και η πριγκίπισσα Ειρήνη ενδιαφέρθηκαν για την ινδουιστική φιλοσοφία και δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η πριγκίπισσα Ειρήνη έχει ασπαστεί τον ινδουισμό, αν και δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς και αν συνέβη αυτό.
Δημοσιεύματα της εποχής την ήθελαν ως «ένθερμη λάτρη του Σανκαρατσάρια», ενός Ινδού Βεδικού σοφού και δασκάλου του 8ου αιώνα, και έχει επαινέσει τις ιερές ινδουιστικές γραφές, γνωστές ως Βέδες.
«Οι Βέδες και η ινδική φιλοσοφία και μόνο θα μπορούσαν να δείξουν ένα μονοπάτι ειρήνης στον κόσμο… Η βεδική ζωή ήταν πάνω από κάστα, περιοχή, θρησκεία και χώρα. Η παγκόσμια ειρήνη μπορεί να επιτευχθεί ακολουθώντας τη βεδική ζωή», φέρεται να έχει δηλώσει στο παρελθόν.
Η ζωή στη Μαδρίτη, οι προσπάθειες για γάμο και το φιλανθρωπικό έργο
Μετά τον θάνατο της μητέρας της, Φρειδερίκης, το 1981, η πριγκίπισσα Ειρήνη μετακόμισε στη Μαδρίτη για να ζήσει με την αδελφή της, τότε βασίλισσα Σοφία της Ισπανίας, σε διαμέρισμα στο Παλάτι της Θαρθουέλα, τη βασιλική κατοικία του βασιλιά και της βασίλισσας της Ισπανίας και έζησε εκεί μέχρι και τον θάνατό της.
Η πριγκίπισσα Ειρήνη δεν παντρεύτηκε ποτέ, αν και σκανδαλοθηρικά περιοδικά της είχαν προσάψει ότι είχε μια μακροχρόνια σχέση με έναν παντρεμένο Έλληνα.
Φήμες ήθελαν τον αείμνηστο βασιλιά Όλαφ Ε της Νορβηγίας να ελπίζει ότι ο γιος του, νυν βασιλιάς Χάραλντ Ε, θα παντρευόταν την πριγκίπισσα Ειρήνη και θα την έκανε βασίλισσα της Νορβηγίας – αλλά ο Χάραλντ παντρεύτηκε τη Σόνια Χάραλντσεν το 1986. Λέγεται ότι η πριγκίπισσα Ειρήνη έμαθε να μιλά άπταιστα νορβηγικά ως προετοιμασία για τον ρόλο της, αν και δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση για αυτό.
Η πριγκίπισσα Ειρήνη ήταν επίσης απόφοιτος του Salem στη Γερμανία και, πέραν της μουσικής της καριέρας, ολοκλήρωσε τις σπουδές της στην αρχαιολογία υπό την καθοδήγηση της Θεοφανούς Αρβανιτοπούλου. Το 1960, μαζί με την αδελφή της Σοφία και τη Θεοφανώ Αρβανιτοπούλου, συνέγραψε το έργο «Αρχαιολογική Επιτομή». Ήταν διάδοχος του ελληνικού θρόνου από τις 6 Μαρτίου 1964, έως τις 10 Ιουλίου 1965 (ημερομηνία γέννησης της ανιψιάς της πριγκίπισσας Αλεξίας). Ήταν επίσης Επικεφαλής του Σώματος Ελληνίδων Οδηγών.
«Εγώ είμαι επαναστάτρια»
Όπως εξομολογήθηκε στο Mega και στον Σταύρο Θεοδωράκη το 2007, κανείς δεν θα μπορούσε να την αντέξει ως σύζυγο:
«Δεν διαμαρτύρομαι που δεν έκανα παιδιά. Εγώ είμαι επαναστάτρια και ενδιαφερόμουν πάντοτε για πολλά πράγματα. Αν είχα κάνει παιδί, θα τα είχα αφήσει όλα. Επιπλέον, για να είχα γνωρίσει έναν σύζυγο, θα έπρεπε να είναι “Άγιος”, κανείς δεν θα μπορούσε να με αντέξει»
Το 1984, στα 42 της χρόνια σε ένα ταξίδι στην Ινδία, οι εικόνες που βλέπει γυρίζουν μέσα της έναν διακόπτη. Η προσφορά και η μάχη ενάντια στη φτώχεια δεν γίνεται απλά προτεραιότητα αλλά σκοπός της ζωής της.
Μεταφέρει αγελάδες από τη Γερμανία, την Ισπανία και την Ολλανδία. Σώζει ζωές και βραβεύεται. Με τη φιλανθρωπική της δράση να επεκτείνεται στην Αλβανία και τη Νότια Αφρική που είχε γεννηθεί το μακρινό 1942. Όταν οι γονείς της βρίσκονταν μακριά από την κατεχόμενη Ελλάδα.
«Το να ανήκεις σε βασιλική οικογένεια δεν σημαίνει ότι είσαι ψηλότερα ή χαμηλότερα από κανέναν, είναι ένα επάγγελμα, όπως είναι του μουσικού ή του γιατρού, είναι η δουλειά μας. Ανήκω σε μια οικογένεια βασιλέων, όπως κάποιος μπορεί να ανήκει σε μια οικογένεια μουσικών. Εγώ είμαι πριγκίπισσα, αυτό όμως δεν με εμποδίζει να καθαρίσω ένα μπάνιο», είχε πει στην ίδια εκπομπή.
Η μάχη με τον καρκίνο
Η πριγκίπισσα Ειρήνη, μια προσωπικότητα που δεν περνούσε απαρατήρητη λόγω της φυσικής της ομορφιάς και του δυναμικού της χαρακτήρα, βίωσε μια περίοδο μετάβασης από τη δημοσιότητα στη σιωπή. Εκείνη η εποχή, που την έβρισκε στα πρωτοσέλιδα και στα εξώφυλλα των περιοδικών, έδωσε τη θέση της σε χρόνια πιο διακριτικά, σημαδεμένα από μια δύσκολη μάχη με τον καρκίνο.
Το 2002 διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού. Η αναμέτρησή της με την ασθένεια, η οποία περιλάμβανε έξι κύκλους χημειοθεραπείας, αντιμετωπίστηκε με την απόλυτη διακριτικότητα που πάντοτε χαρακτήριζε την προσωπικότητά της.
Παρόλες τις δυσκολίες της θεραπείας –μια διαδικασία που η ίδια παραδέχτηκε ότι ήταν ιδιαίτερα επίπονη– η πριγκίπισσα Ειρήνη ανάρρωσε πλήρως. Σε αυτή την επιτυχή έκβαση συνέβαλε καθοριστικά η αδιάκοπη υποστήριξη της αδελφής της, βασίλισσας Σοφίας, η οποία παρέμεινε στο πλευρό της καθ’ όλη τη διάρκεια της δοκιμασίας.
«Φοβόμουν ότι θα γινόμουν φαλακρή. Βρήκα κάποιες καταπληκτικές σκόνες για ανθρώπους που έχουν φαλάκρα, τις βάζεις και καλύπτεις τα σημεία στα οποία δεν υπάρχουν μαλλιά. Ορισμένες φορές φορούσα έναν κότσο ψεύτικο, στερεωμένο με τσιμπιδάκια, ένα καλοκαίρι στην Πάλμα όμως έφυγε από τη θέση του και έπεσε και δεν μπορούσα πλέον να τον χρησιμοποιώ. Έτσι αποφάσισα να κουρέψω κοντά τα μαλλιά μου», είχε πει για εκείνη τη δύσκολη περίοδο.
Το τελευταίο κεφάλαιο της ζωής της
Η πριγκίπισσα Ειρήνη αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα υγείας τα τελευταία χρόνια της ζωής της. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του ισπανικού Τύπου, η 82χρονη πριγκίπισσα έπασχε από γνωστική παρακμή, με την κατάστασή της να επιδεινώνεται μετά την κηδεία του αδελφού της στην Αθήνα, στις 16 Ιανουαρίου του 2023.
Ο ισπανικός Τύπος έκανε λόγο για γνωστική παρακμή ή ακόμα και Αλτσχάιμερ.
Δημοσιεύματα ανέφεραν πως η κατάσταση της πριγκίπισσας Ειρήνης ήταν εμφανώς δύσκολη, καθώς φαινόταν να μην μπορεί να αναγνωρίσει κάποια πρόσωπα.
Οι τελευταίες δημόσιες εμφανίσεις
Τον τελευταίο καιρό, η υγεία της πριγκίπισσας Ειρήνης φάνηκε να επιβαρύνεται σημαντικά. Σε όλες της τις δημόσιες εμφανίσεις στην Ελλάδα -το καλοκαίρι του 2023 στην Κρήτη, τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους στον γάμο της ανιψιάς της Θεοδώρας, αλλά και το 2024 στον γάμο του Νικόλαου Ντε Γκρες- εμφανίστηκε σε αναπηρικό καροτσάκι, γεγονός που μαρτυρούσε την επιδείνωση της κατάστασής της.
Το τέλος μιας εποχής: Η κληρονομιά του «Mundo en Armonía»
Η πριγκίπισσα Ειρήνη, γνωστή για την ακλόνητη αφοσίωσή της στον ανθρωπισμό, ολοκλήρωσε μια αξιοσημείωτη 37χρονη διαδρομή προσφοράς λίγο πριν τα προβλήματα υγείας την αναγκάσουν να αποσυρθεί πλήρως από τις δραστηριότητές της.
Τον Νοέμβριο του 2023, η πριγκίπισσα έλαβε τη δύσκολη απόφαση να τερματίσει τη λειτουργία του ιδρύματός της, «Mundo en Armonía» (Κόσμος σε Αρμονία). Η οργάνωση αυτή, για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, είχε αφιερωθεί στην προώθηση της ηθικής, πνευματικής και υλικής ευημερίας όλων των ανθρώπων, ανεξαρτήτως εθνικότητας, θρησκείας ή πολιτικών πεποιθήσεων.
Η ίδια η πριγκίπισσα Ειρήνη ανακοίνωσε το κλείσιμο του ιδρύματος μέσω ενός συγκινητικού μηνύματος, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη της για τη στήριξη και τη φιλία που έλαβε όλα αυτά τα χρόνια.
«Μετά από 37 χρόνια, οι δραστηριότητες του Mundo en Armonía θα σταματήσουν στο τέλος του 2023. Σας ευχαριστούμε για την αλληλεγγύη και την υποστήριξή σας και για όλα αυτά τα χρόνια φιλίας και συνεργασίας. Πάντα θα είμαστε ευγνώμονες. Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το νέο έτος 2024», έγραψε στο τελευταίο της μήνυμα, κλείνοντας ένα σημαντικό κεφάλαιο μιας ζωής αφιερωμένης στην προσφορά.
Κοινωνική προσφορά και φιλανθρωπικό έργο στην Ελλάδα
Μέσω του Ιδρύματός της «World In Harmony – Mundo En Armonia», η πριγκίπισσα Ειρήνη είχε αναπτύξει σημαντική κοινωφελή δράση στην Ελλάδα από το 2003, οπότε και η τέως ελληνική βασιλική οικογένεια επέστρεψε στη χώρα. Έχει υποστηρίξει πολυάριθμες και διαφορετικές κοινωνικές ομάδες.
Υποτροφίες «Τζίνα Μπαχάουερ»: Σε συνεργασία με το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, το Ίδρυμα «Mundo En Armonia», με τη βοήθεια του Συλλόγου Φίλων της Μουσικής, πρόσφερε υποτροφίες σε νέους μουσικούς, προωθώντας την καριέρα τους.
Κοινωνικά συσσίτια και άπορες οικογένειες: Σε συνεργασία με το Ίδρυμα «Γαλήνη» και το Ίδρυμα Μποδοσάκη, το Ίδρυμα «Mundo En Armonia» διένειμε καθημερινά τρόφιμα σε περίπου 400 άτομα στο κέντρο της Αθήνας μέσω του κοινωνικού του συσσιτίου. Συμμετείχε επίσης σε πρόγραμμα σίτισης που κάλυπτε τις ανάγκες 60 παιδιών κάθε Σαββατοκύριακο και πρόσφερε τρόφιμα σε διάφορα σχολεία της Αθήνας.
Κοινότητα Ρομά: Σε συνεργασία με την Coca-Cola Τρία Έψιλον, το Ίδρυμα βοήθησε παιδιά της κοινότητας Ρομά, προσφέροντας σάντουιτς και χυμούς στο 12ο & 7ο Δημοτικό Σχολείο Ασπροπύργου, καθώς και μαθήματα χορού ως εξωσχολική δραστηριότητα.
Φλώρινα και Έλληνες πρόσφυγες: Το Ίδρυμα συνεργάστηκε με την Ιερά Μητρόπολη Φλώρινας για την ανακατασκευή μαθητικής εστίας και Κέντρου Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων και πρόσφερε σχολικά είδη στα παιδιά της παιδικής χαράς της Μητρόπολης. Έχει επίσης βοηθήσει Έλληνες πρόσφυγες που επαναπατρίστηκαν από τη Ρωσία, πρόσφερε οικονομική βοήθεια στο σχολείο για παιδιά με αναπηρίες στη Βέροια και, σε συνεργασία με την Αρχιεπισκοπή Αθηνών, παρείχε οικονομική βοήθεια και ανακούφιση στα θύματα του σεισμού της 7ης Σεπτεμβρίου.
Σε συνέντευξή της στον Σταύρο Θεοδωράκη στην εκπομπή «Πρωταγωνιστές» το 2010, η πριγκίπισσα Ειρήνη δήλωσε ότι το μερίδιό της από τις αποζημιώσεις που καταβλήθηκαν από το ελληνικό κράτος για την κατάσχεση της βασιλικής περιουσίας διατέθηκε στα ελληνικά προγράμματα βοήθειας, επειδή «μπορούμε να υπηρετούμε τον κόσμο και έτσι εξελίσσεται η Ιστορία, αλλά με άλλο τρόπο, ιδιωτικά».
