«Οάσεις δροσιάς» μέσα στο κέντρο της Αθήνας φιλοδοξεί να χαρτογραφήσει η πρωτοβουλία #CoolRoutes, μια ιδέα που αναδείχθηκε νικήτρια στο «αφηγηματικό» hackathon «Επανεφευρίσκοντας τη ζέστη, η περίπτωση της Αθήνας», στο πλαίσιο του Project Heatwave.
Αξιοποιώντας εργαλεία όπως το Google Maps και τα social media, οι πολίτες θα μπορούν να εντοπίζουν αλλά και να μοιράζονται δροσερά σημεία της πόλης μέσω “καρφιτσωμένων” τοποθεσιών, ώστε οι μετακινήσεις κατά τη διάρκεια καύσωνα να γίνουν πιο υποφερτές.
Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ειδική επικοινωνίας και μέλος της ομάδας #CoolRoutes, Μάρθα Γατσίνου, βασικός στόχος ήταν να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και αντιμετωπίζουμε τους καύσωνες.
«Εμείς ουσιαστικά είχαμε αναλάβει την πρόκληση, να δημιουργηθεί μία επικοινωνιακή καμπάνια, η οποία έχει να κάνει με το πώς θα περάσουμε από το νιώθω αβοήθητος, υποφέρω μόνος μου, μέσα στην πόλη τις μέρες του καύσωνα, στο πώς μπορούμε να έχουμε περισσότερη συλλογική δράση και αλληλοβοήθεια. Ήμασταν μία ομάδα από πέντε άτομα, όπου είχαμε ανθρώπους που ήταν στον χώρο του marketing και της επικοινωνίας, στον χώρο του εθελοντισμού, στον χώρο των δημοσίων σχέσεων, στον χώρο της συνηγορίας για την κλιματική αλλαγή», αναφέρει.
Πιλοτική εφαρμογή από τον Ιούνιο
Η πρωτοβουλία αναμένεται να εφαρμοστεί πιλοτικά από τον φετινό Ιούνιο και θα απευθύνεται κυρίως σε πολίτες που είναι υποχρεωμένοι να κινούνται στο κέντρο της Αθήνας κατά τις ημέρες ακραίας ζέστης.
Στόχος είναι η δημιουργία μιας ψηφιακής κοινότητας που θα βοηθά τους πολίτες να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα που δημιουργούν οι καύσωνες στην καθημερινή μετακίνηση.
Η κοινότητα αυτή θα ενεργοποιείται κυρίως σε περιόδους ακραίων θερμοκρασιών και θα βοηθά τους χρήστες να επιλέγουν διαδρομές όχι μόνο με βάση την απόσταση ή τη θερμοκρασία, αλλά κυρίως με γνώμονα τη θερμική άνεση.
«Ο κάθε πολίτης δηλαδή να έχει τη δυνατότητα να χαράξει μία διαδρομή, η οποία να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τη σκιά, τη δροσιά, το αν υπάρχουν βρύσες κοντά κτλ. Πρώτο στάδιο λοιπόν θα είναι ένας χάρτης της πόλης με δροσερά pins (καρφιτσωμένες τοποθεσίες) που θα λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τη θερμική άνεση», σημειώνει η κ. Γατσίνου.
Παράλληλα, στόχος είναι να υπάρχει και δυνατότητα live reporting για προβλήματα που συναντούν οι πολίτες στον δρόμο, όπως βρύσες που δεν λειτουργούν ή σημεία χωρίς σκιά, κάτι που θα μπορούσε να λειτουργήσει και ως εργαλείο πίεσης προς τους αρμόδιους φορείς.
Δροσερές διαδρομές μέσα στην πόλη
Η πρωτοβουλία στοχεύει κυρίως σε εργαζόμενους που δεν έχουν τη δυνατότητα να παραμένουν σπίτι κατά τη διάρκεια καύσωνα.
«Στοχεύουμε στους ανθρώπους οι οποίοι τις μέρες του καύσωνα είναι υποχρεωμένοι να κινηθούν στο κέντρο της Αθήνας. Πρόκειται για ανθρώπους οι οποίοι πάνε στο γραφείο τους, δουλεύουν δια ζώσης, σε καταστήματα, στον τουρισμό, σε νοσοκομεία. Είναι φροντιστές παιδιών, υπερηλίκων, προωθητές, πωλητές της “Σχεδίας” κλπ.», τονίζει η κ. Γατσίνου.
Οι χρήστες θα μπορούν μέσω Google Maps να βλέπουν ειδικά “cool pins” που θα τους καθοδηγούν προς πιο δροσερά σημεία της πόλης, όπως στοές, μικρά πάρκα, δρόμους με περισσότερο πράσινο ή σημεία με καλό αερισμό.
Παράλληλα, κάθε σημείο θα συνοδεύεται από πληροφορίες σχετικά με τη σκίαση, τον αερισμό ή την ύπαρξη δέντρων και νερού.
Η σημασία της συλλογικής συμμετοχής
Η ομάδα πίσω από το #CoolRoutes θεωρεί καθοριστική τη διαδραστικότητα της εφαρμογής.
«Πιστεύουμε ότι αυτό θα είναι πολύ χρήσιμο και φυσικά ένα βασικό ζητούμενο από τη δικιά μας την πλευρά είναι να είναι διαδραστικό, κι όλα αυτά τα σημεία να ανανεώνονται, να βαθμολογούνται, να αναπτυχθεί δηλαδή μια πιο συλλογική επιβεβαίωση για το κατά πόσο είναι δροσερό το συγκεκριμένο σημείο», επισημαίνει η κ. Γατσίνου.
Η ίδια τονίζει πως το σημαντικότερο ίσως στοιχείο είναι ότι οι πολίτες θα αντιλαμβάνονται ότι δεν βιώνουν μόνοι τους την ίδια κατάσταση.
«Το να βρίσκεις ανθρώπους οι οποίοι περνούν το ίδιο με σένα και μοιράζονται μια πληροφορία, πολλές φορές είναι πολύ ενδυναμωτικό», υπογραμμίζει.
Το Heatwave Project και η αλλαγή νοοτροπίας
Όπως εξηγούν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ιάσονας Κάντας, Heatwave Project Communication Lead, και η Αλεξάνδρα Γκαράνη, Heatwave Project Engagement Lead, το Heatwave Project ξεκίνησε στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 2025 με βασικό στόχο να αλλάξει το αφήγημα γύρω από τους καύσωνες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
«Θέλουμε να μιλάμε διαφορετικά για τους καύσωνες προς τους πολίτες, με έναν τρόπο που θα τους κάνει να αισθανθούν ότι μπορούν να δράσουν συλλογικά για να προσαρμοστούν σε αυτά τα φαινόμενα και όχι να απομονώνονται ή να νιώθουν ανημπόρια», σημειώνει ο κ. Κάντας.
Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο στην Αθήνα, στο Impact Hub Athens, το hackathon «Επανεφευρίσκοντας τη ζέστη, η περίπτωση της Αθήνας», με τη συμμετοχή περίπου 40 ατόμων από διαφορετικούς επαγγελματικούς και κοινωνικούς χώρους.
Η ιδέα των #CoolRoutes κέρδισε την πρώτη θέση και ήδη βρίσκεται στη φάση υλοποίησης, έχοντας εξασφαλίσει χρηματοδότηση ύψους 2.000 ευρώ για την πιλοτική εφαρμογή της το καλοκαίρι του 2026.
Τι έδειξε η έρευνα για τους καύσωνες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα αποτελέσματα της έρευνας του Heatwave Project της Mindworks Lab.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, περισσότεροι από τους μισούς Έλληνες δηλώνουν ότι επηρεάζονται έντονα από τους καύσωνες, ενώ η συντριπτική πλειονότητα θεωρεί τα ακραία καιρικά φαινόμενα σοβαρή απειλή για το μέλλον.
Όπως αναφέρει ο κ. Κάντας, έξι στους δέκα πολίτες θεωρούν ότι οι ίδιες οι κοινότητες και οι γειτονιές πρέπει να αναλάβουν δράση όταν η Πολιτεία δεν μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά τους πολίτες.
Ωστόσο, μόνο ένας στους τέσσερις πιστεύει ότι οι πολίτες μπορούν πραγματικά να δράσουν συλλογικά.
Παράλληλα, η έρευνα έδειξε ότι οι γυναίκες και οι νέοι της Generation Z επηρεάζονται περισσότερο από τους καύσωνες. Συγκεκριμένα, το 61% των γυναικών δηλώνει ότι επηρεάζεται έντονα, έναντι 44% των ανδρών, ενώ στους νέους της Generation Z το ποσοστό φτάνει το 67%.
Νέες ιδέες για πιο ανθεκτικές πόλεις
Εκτός από τα #CoolRoutes, το Heatwave Project στηρίζει και άλλες ιδέες που διακρίθηκαν στο hackathon.
Ανάμεσά τους βρίσκεται η πρωτοβουλία «Χούφτα-λα & μαμούνια», μια διαγενεακή δράση φύτευσης σε γειτονιές για την ενίσχυση των μικροκλιμάτων και της βιοποικιλότητας.
Η τρίτη βραβευμένη πρόταση, με τίτλο «Το άλλο 112», προτείνει τη δημιουργία μικρο-δικτύων γυναικών για ενημέρωση, αλληλοβοήθεια και υποστήριξη κατά τη διάρκεια καυσώνων.
«Οι καύσωνες ήρθαν για να μείνουν»
Σύμφωνα με την κ. Γατσίνου, βασικός στόχος είναι να δοθεί ένα πιο θετικό και ενεργητικό πρόσημο γύρω από το ζήτημα των καυσώνων.
«Το αφήγημα γύρω από τον καύσωνα είναι πολύ συγκεκριμένο. Είναι κάτι σαν αναγκαίο κακό, σαν θεομηνία. Η αλήθεια είναι ότι η μετακίνηση στην πόλη δεν είναι απλά δυσβάσταχτη· για κάποιους ανθρώπους μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνη», σημειώνει.
Όπως τονίζει, η πρωτοβουλία επιχειρεί να αναδείξει ότι τα προβλήματα δεν είναι «θεόσταλτα», αλλά συνδέονται με το υπερβολικό τσιμέντο, την έλλειψη πρασίνου και την απουσία δροσερών σημείων μέσα στις πόλεις.
«Οι καύσωνες είναι εδώ και θα μείνουν. Το θέμα είναι πώς μπορούμε να προωθήσουμε λύσεις, πώς μπορούμε να προωθήσουμε αλληλοβοήθεια, πώς μπορούμε να βρούμε κουράγιο ο ένας από τον άλλον», υπογραμμίζει.
