Σαν σήμερα 21 Μαρτίου: Ο Μανώλης Χιώτης και οι χορδές που άλλαξαν την Ελλάδα

Στις 21 Μαρτίου, η ελληνική μουσική θυμάται μία από τις πιο ξεχωριστές μορφές της: τον Μανώλη Χιώτη. Είναι από εκείνες τις σπάνιες περιπτώσεις καλλιτεχνών (όπως και με τον Βασίλη Τσιτσάνη) που η ίδια ημερομηνία σφραγίζει και την είσοδο και την έξοδο από τη ζωή. Ο Μανώλης Χιώτης γεννήθηκε στις 21 Μαρτίου και πέθανε επίσης στις 21 Μαρτίου 1970, σε ηλικία μόλις 49 ετών.

Υπήρξε ένας σπουδαίος δεξιοτέχνης του μπουζουκιού και ένας μουσικός που μετακίνησε ολόκληρο το λαϊκό τραγούδι σε μια νέα εποχή. Με την τεχνική του, τη σκηνική του παρουσία και τη συνθετική του φαντασία, έδωσε στο μπουζούκι άλλη λάμψη, άλλη ταχύτητα, άλλο κύρος. Το όργανό του έπαψε να ακούγεται μόνο ως φωνή του περιθωρίου και μπήκε δυναμικά στα μεγάλα πάλκα, στα κοσμικά κέντρα και στην καρδιά του ευρύτερου κοινού.

Η μεγάλη τομή που συνδέθηκε με το όνομά του ήταν το τετράχορδο μπουζούκι. Ο Χιώτης θεωρείται ο άνθρωπος που καθιέρωσε τη νέα αυτή μορφή του οργάνου τη δεκαετία του ’50, ανοίγοντας δρόμο για διαφορετικά παιξίματα, μεγαλύτερη δεξιοτεχνία και μια μουσική γλώσσα που μπορούσε να συνομιλήσει πιο εύκολα με δυτικά ακούσματα και πιο σύνθετες αρμονίες. Εκεί ακριβώς βρίσκεται και το ιστορικό του αποτύπωμα: δεν διατήρησε απλώς μια παράδοση, αλλά τη μετασχημάτισε.

Το έργο του σφράγισε και το πέρασμα από το ρεμπέτικο στο μεταπολεμικό λαϊκό τραγούδι. Ο Χιώτης κράτησε τη λαϊκή ψυχή του ήχου, αλλά την έντυσε με κοσμοπολίτικο αέρα, ρυθμική ζωντάνια και εντυπωσιακά σόλο που έμοιαζαν να σπάνε τα όρια της εποχής. Γι’ αυτό και έμεινε στη μνήμη όχι μόνο ως μεγάλος συνθέτης, αλλά και ως performer με διεθνές εκτόπισμα, ένας καλλιτέχνης που μπορούσε να σταθεί με την ίδια άνεση μπροστά σε λαϊκό κοινό και σε πιο «κοσμικά» ακροατήρια.

Ξεχωριστό κεφάλαιο στην πορεία του υπήρξε η σύμπραξή του με τη Μαίρη Λίντα. Μαζί συγκρότησαν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και αγαπημένα ντουέτα του ελληνικού τραγουδιού, με εμφανίσεις, ηχογραφήσεις και κινηματογραφική παρουσία που άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στη δεκαετία του ’50 και του ’60. Η χημεία τους βοήθησε ώστε τα τραγούδια του Χιώτη να περάσουν από τη μεγάλη επιτυχία στη συλλογική μνήμη.

Ο αιφνίδιος θάνατός του στις 21 Μαρτίου 1970 έκοψε απότομα μια πορεία που έμοιαζε ακόμη ανοιχτή και δημιουργική. Όμως η απουσία του δεν μείωσε τη δύναμη της επιρροής του. Αντίθετα, όσο περνούν τα χρόνια γίνεται ακόμη πιο καθαρό ότι ο Χιώτης υπήρξε μορφή-κλειδί για την εξέλιξη του ελληνικού αστικού λαϊκού τραγουδιού και για την ίδια την ιστορία του μπουζουκιού.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1556: Στην Οξφόρδη, ο αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπερι Τόμας Κράνμερ οδηγείται στην πυρά και εκτελείται. Υπήρξε μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της Αγγλικής Μεταρρύθμισης και η εκτέλεσή του σφράγισε μια από τις πιο δραματικές στιγμές της θρησκευτικής σύγκρουσης στην Αγγλία του 16ου αιώνα.

1800: Υπογράφεται ανάμεσα στη Ρωσία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία η Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης, με την οποία ιδρύεται η Πολιτεία των Επτά Ενωμένων Νήσων. Θεωρείται το πρώτο αυτόνομο ελληνικό κρατικό μόρφωμα μετά το 1453, με καθεστώς αυτονομίας υπό οθωμανική επικυριαρχία και ισχυρή ρωσική επιρροή.

1821: Οι Έλληνες επαναστάτες καταλαμβάνουν τα Καλάβρυτα, σε ένα από τα πρώτα καθοριστικά επεισόδια της Επανάστασης στην Πελοπόννησο. Σύμφωνα με την τοπική και ευρύτερη ιστορική παράδοση, περίπου 600 ένοπλοι με επικεφαλής προκρίτους και οπλαρχηγούς της περιοχής πολιόρκησαν την πόλη, ενώ οι Οθωμανοί οχυρώθηκαν στους πύργους τους. Έπειτα από αντίσταση ημερών, τα Καλάβρυτα πέρασαν στα χέρια των επαναστατών και το γεγονός συνδέθηκε άμεσα με τις πρώτες πανηγυρικές εκδηλώσεις του Αγώνα στην περιοχή και με τη δοξολογία στην Αγία Λαύρα. Επειδή για τις πολύ πρώιμες πράξεις της Επανάστασης υπάρχουν και διαφορετικές χρονολογήσεις στη βιβλιογραφία, είναι ασφαλέστερο να μείνει έτσι διατυπωμένο και όχι ως η απόλυτα «πρώτη» πολεμική πράξη του Αγώνα.

1925: Υπογράφεται στο Τενεσί ο νόμος «Butler Act», που απαγορεύει τη διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στα δημόσια σχολεία της Πολιτείας. Ο νόμος έμελλε να συνδεθεί άμεσα με τη διάσημη «Δίκη των Πιθήκων» του Σκόουπς και να γίνει σύμβολο της σύγκρουσης ανάμεσα στη θρησκευτική συντήρηση και τη σύγχρονη επιστήμη στις Ηνωμένες Πολιτείες.

1935: Η Περσία μετονομάζεται επισήμως σε Ιράν, έπειτα από απόφαση του Ρεζά Σαχ Παχλαβί, ο οποίος ζητά από τη διεθνή κοινότητα να χρησιμοποιεί το όνομα με το οποίο η χώρα ήταν ήδη γνωστή στο εσωτερικό της. Η αλλαγή τέθηκε σε ισχύ στις 21 Μαρτίου, ημερομηνία που συνέπιπτε και με το περσικό νέο έτος.

1952: Στο Κλίβελαντ του Οχάιο πραγματοποιείται το «Moondog Coronation Ball», το οποίο θεωρείται ευρέως η πρώτη rock ’n’ roll συναυλία στην ιστορία. Η διοργάνωση έμεινε θρυλική όχι μόνο για τον πρωτοποριακό χαρακτήρα της, αλλά και για το χάος που προκλήθηκε από τον υπερβολικό αριθμό θεατών.

1960: Στη Νότια Αφρική διαδραματίζεται η Σφαγή του Σάρπβιλ, όταν η αστυνομία ανοίγει πυρ εναντίον άοπλων διαδηλωτών που διαμαρτύρονταν για τους ρατσιστικούς νόμους των «διαβατηρίων» του απαρτχάιντ. Από την επίθεση σκοτώνονται 69 άνθρωποι και τραυματίζονται περισσότεροι από 180. Η επέτειος του γεγονότος καθιερώθηκε αργότερα από τον ΟΗΕ ως Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων.

1963: Κλείνει η διαβόητη ομοσπονδιακή φυλακή του Αλκατράζ στον κόλπο του Σαν Φρανσίσκο, έπειτα από 29 χρόνια λειτουργίας. Η απόφαση δεν συνδέθηκε μόνο με τις γνωστές αποδράσεις, αλλά κυρίως με το υπερβολικά υψηλό κόστος συντήρησης και λειτουργίας της εγκατάστασης.

1965: Ξεκινά η τρίτη και τελικά επιτυχημένη πορεία από τη Σέλμα προς το Μοντγκόμερι της Αλαμπάμα, με τη συμμετοχή περίπου 3.200 διαδηλωτών και με ηγετική μορφή τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Η πορεία ολοκληρώθηκε στις 25 Μαρτίου, ύστερα από περίπου 5 ημέρες, και αποτέλεσε καθοριστικό σταθμό στον αγώνα για τα πολιτικά δικαιώματα και το δικαίωμα ψήφου των Αφροαμερικανών.

1968: Διεξάγεται η Μάχη του Καράμεχ, όταν Ισραηλινές δυνάμεις επιτίθενται στην Ιορδανία και συγκρούονται με τον Ιορδανικό Στρατό και Παλαιστινιακές δυνάμεις της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Η σύγκρουση απέκτησε μεγάλη πολιτική και συμβολική σημασία στη Μέση Ανατολή, καθώς και οι δύο πλευρές διεκδίκησαν τη νίκη.

1972: Ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος απομακρύνει τον Γεώργιο Ζωιτάκη από τη θέση του αντιβασιλέα και αναλαμβάνει ο ίδιος το αξίωμα, συγκεντρώνοντας ακόμη περισσότερη εξουσία στα χέρια του κατά τη διάρκεια της χούντας.

1980: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ ανακοινώνει επισήμως το αμερικανικό μποϊκοτάζ στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες της Μόσχας, ως αντίδραση στη σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν. Η απόφαση αυτή εξελίχθηκε σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές πολιτικές παρεμβάσεις στην ιστορία του Ολυμπιακού κινήματος.

1997: Ο Κώστας Καραμανλής εκλέγεται πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας από το 4ο συνέδριο του κόμματος, διαδεχόμενος τον Μιλτιάδη Έβερτ. Στην αναμέτρηση συμμετείχαν επίσης ο Γιώργος Σουφλιάς και ο Βύρων Πολύδωρας, με τον Καραμανλή να επικρατεί τελικά και να ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της παράταξης.

1999: Οι Μπέρτραντ Πικάρ και Μπράιαν Τζόουνς γίνονται οι πρώτοι άνθρωποι που ολοκληρώνουν τον γύρο της Γης με αερόστατο χωρίς στάση, γράφοντας μία από τις πιο εντυπωσιακές σελίδες στην ιστορία της αεροπλοΐας. Το επίτευγμά τους θεωρήθηκε σταθμός στην εξερεύνηση και στην ανθρώπινη αντοχή.

2006: Ο Τζακ Ντόρσεϊ στέλνει το πρώτο μήνυμα στην πλατφόρμα που αργότερα θα γίνει γνωστή παγκοσμίως ως Twitter, γράφοντας το ιστορικό «just setting up my twttr».

2021: Η τουρκική λίρα καταγράφει βουτιά περίπου 15%, μετά την αποπομπή του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας Νατζί Αγμπάλ με απόφαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Νέος διοικητής ορίζεται ο Σαχάπ Καβτζίογλου, εξέλιξη που προκαλεί έντονες αναταράξεις στις αγορές και νέα αμφισβήτηση για την οικονομική πολιτική της Άγκυρας.

Γεννήσεις

Θάνατοι

Εορτολόγιο

Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι

Διεθνής Ημέρα του Νορούζ
Παγκόσμια Ημέρα για το Σύνδρομο Down
Παγκόσμια Ημέρα Δασοπονίας
Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ρατσισμού
Παγκόσμια Ημέρα Κουκλοθεάτρου
Παγκόσμια Ημέρα Παγετώνων
Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης
Παγκόσμια Ημέρα Σκίασης
Παγκόσμια Ημέρα Χρωμάτων