South by Southeast: Είδαμε την έκθεση στο ΕΜΣΤ, όπου η Ελλάδα κοιτάζει κατάματα την ανατολική γειτονιά της

Πρόσθεσε το Newsbeast στις προτεινόμενες πηγές σου στη Google

Τι συμβαίνει όταν ένα μουσείο «αλλάζει» τον προσανατολισμό μιας ολόκληρης χώρας; Αυτό το ερώτημα μάς γεννήθηκε πριν επισκεφτούμε την έκθεση «South by Southeast» στο ΕΜΣΤ, που είναι ανοιχτή για το κοινό από τις 11 Ιουνίου, σε επιμέλεια Κατερίνας Γρέγου. Περπατώντας στους χώρους του Μουσείου, στον 2ο όροφο, νιώθεις γρήγορα ότι πράγματι αυτή η έκθεση δεν μοιάζει με τις άλλες.

Γιατί σε αναγκάζει να αλλάξεις θέση μέσα στο δωμάτιο, αλλά και μέσα στον χάρτη. Η Ελλάδα παύει να κοιτάζει επίμονα προς τη Δύση. Γυρίζει το βλέμμα της και κοιτάζει κατάματα τα Βαλκάνια, την Τουρκία, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική – εξού και ο τίτλος «South by Southeast». Μέσα από τα μάτια των καλλιτεχνών – η έκθεση συμπεριλαμβάνει πάνω από 100 έργα 50 καλλιτεχνών, από 20 και πλέον χώρες -η Ελλάδα παύει να θεωρείται το τελευταίο σύνορο της Ευρώπης. Αντίθετα, αναδεικνύεται σε μια ζωντανή γέφυρα, σε έναν κεντρικό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μέσης ή «Εγγύς» Ανατολής, μιας περιοχής που διατρέχεται και συνέχεται από ένα πλέγμα ιστορικών δεσμών διαμορφωμένων από την κινητικότητα, τις ανταλλαγές, τις συγκρούσεις, την πολυγλωσσία και τις πολυεπίπεδες ταυτότητες.

Η έκθεση, άλλωστε, σηματοδοτεί μια καθοριστική στιγμή στην εξέλιξη της συλλογής του ΕΜΣΤ και του προσανατολισμού της. Περιλαμβάνοντας πρόσφατα αποκτήματα και δωρεές, μια βασική ομάδα έργων που ήδη υπήρχαν στη συλλογή από καλλιτέχνες της Μέσης Ανατολής, έργα Ελλήνων καλλιτεχνών διαφορετικών γενεών και επιλεγμένους δανεισμούς, αναδεικνύει τη νέα συλλεκτική πολιτική, που ξεκίνησε το 2021.

Ο τίτλος «South by Southeast» αποτελεί ένα σκόπιμο λογοπαίγνιο πάνω σε αυτόν της ταινίας του Alfred Hitchcock, North by Northwest, σηματοδοτώντας έναν συμβολικό αναπροσανατολισμό πέρα από τη μακροχρόνια προσκόλληση στα αγγλοσαξονικά και δυτικοευρωπαϊκά πολιτισμικά πρότυπα, που χαρακτήρισε την ελληνική νεωτερικότητα από την ανεξαρτησία και μετά. Αντίθετα, η έκθεση South by Southeast επιμένει σε μια πιο σύνθετη, πλουραλιστική χαρτογράφηση, η οποία αναγνωρίζει τη στρατηγική γεωγραφική θέση της Ελλάδας στο σταυροδρόμι ηπείρων, αυτοκρατοριών και συστημάτων πίστης, καθώς και τις βαθιές ιστορικές συγγένειές της με την περιοχή που κάποτε ήταν γνωστή ως Λεβάντε.

Η συλλεκτική πολιτική του ΕΜΣΤ αποκαλύπτει άγνωστες ιστορίες, συνδέσεις και κοινά παρελθόντα με τους γείτονες στον βορρά, τον νότο και την ανατολή. Εξάλλου, η έκθεση South by Southeast είναι πλούσια σε αφηγήσεις που έχουν τις ρίζες τους στις πολυπολιτισμικές, κοινωνικοπολιτικές και ιστορικές δυναμικές του κόσμου της Μεσογείου, των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Κι εντέλει, δεν αποτελεί απλώς μια παρουσίαση πρόσφατων αποκτημάτων και δωρεών· είναι μια πρόταση για το πώς μπορούμε να οικοδομήσουμε μια συλλογή με ιδιαίτερο, αναγνωρίσιμο στίγμα.

Και όπως μας τόνισε η Κατερίνα Γρέγου: «Προσκαλεί τους επισκέπτες να επανεξετάσουν τη θέση της Ελλάδας – ιστορικά, γεωπολιτικά και πολιτισμικά – και να αναγνωρίσουν το δημιουργικό και κριτικό δυναμικό που προκύπτει από τον εναγκαλισμό του νοτιοανατολικού προσανατολισμού της χώρας ως πηγής έμπνευσης και ανανεωμένου κοσμοπολιτισμού».

Τρεις λόγοι για να επισκεφτείς την έκθεση

Αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε την Ελλάδα

Η έκθεση δεν παρουσιάζει την Ελλάδα ως την άκρη της Δυτικής Ευρώπης, αλλά την τοποθετεί στο κέντρο μιας μεγάλης και ζωντανής γειτονιάς. Μέσα από αυτή τη νέα ματιά, ο ελληνικός πολιτισμός συνδέεται άμεσα με τα Βαλκάνια, τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Αυτή η προσέγγιση μάς βοηθά να καταλάβουμε την ιστορία και την ταυτότητά μας με έναν διαφορετικό τρόπο, μέσα από ένα νέο, ανατολικό βλέμμα που ξεφεύγει από τα συνηθισμένα στερεότυπα.

Θα σε φέρει σε επαφή με σπουδαία έργα, εξαιρετικών καλλιτεχνών

Η «South by Southeast» συμπεριλαμβάνει πάνω από 100 έργα 50 καλλιτεχνών, από 20 και πλέον χώρες. Και ειλικρινά έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον να την επισκεφτείς από κοντά, καθώς θα έχεις την ευκαιρία να δεις έργα σπουδαίων καλλιτεχνών, όπως οι Lawrence Abu Hamdan, Γιάννης Κουνέλλης, Ειρήνη Βουρλούμη, Κώστας Τσόκλης κ.α. Όμως, αυτό που κάνει πιο συναρπαστική την εμπειρία αυτή, είναι η γλυκιά μελαγχολία αλλά συγκίνηση που νιώθεις καθώς διασχίζεις τον χώρο και «βλέπεις» τις ανθρώπινες ιστορίες που κρύβονται πίσω από τα έργα, τα οποία είναι σαν να αποπνέουν μια ζεστασιά που αγγίζει την καρδιά σου.

Μιλάει για θέματα που μας αφορούν όλους σήμερα

Τα έργα της θίγουν πολύ δυνατά κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα. Οι δημιουργοί μιλούν για την προσωπική μνήμη, τα συλλογικά τραύματα της ιστορίας και τον ξεριζωμό, ενώ δείχνουν πώς το παρελθόν επηρεάζει τη ζωή μας στο παρόν, χρησιμοποιώντας καθημερινά και απλά υλικά που συγκινούν βαθιά κάθε επισκέπτη.

Καλλιτέχνες: Lawrence Abu Hamdan, Diana Al-Hadid, Monira Al Qadiri, Αθανάσιος Αργιανάς, Lynda Benglis, Κωστής Βελώνης, Βαγγέλης Βλάχος, Ειρήνη Βουρλούμη, Απόστολος Γεωργίου, Pier Paolo Calzolari, Chryssa, Navine G. Dossos, Ειρήνη Ευσταθίου, Λίνα Θεοδώρου, Ivan Grubanov, Artan Hajrullahu, Mona Hatoum, Γιώργος Ιωάννου, Emily Jacir, Sven Johne, Διονύσης Καβαλλιεράτος, Κωνσταντίνος Κακανιάς, Bouchra Khalili, Πάνος Κοκκινιάς, Γιάννης Κουνέλλης, Ange Leccia, Nate Lowman, Rabih Mroué, Ελένη Μυλωνά, Jennifer Nelson, Μπία Ντάβου, Gabriel Orozco, George Osodi, Adrian Paci, Μαλβίνα Παναγιωτίδη, Μαρία Παπαδημητρίου, Λήδα Παπακωνσταντίνου, Ρένα Παπασπύρου, Αντώνης Πίττας, Walid Raad-The Atlas Group, Thomias Radin / Alexander Brack / Matthias Meisen, Michael Rakowitz, Șerban Savu, Nedko Solakov, Sphinxes, Thomas Struth, Κώστας Τσόκλης, Στέλιος Φαϊτάκης, Vangjush Vellahu, Akram Zaatari

SOUTH BY SOUTHEAST
Προς-Ανατολίζοντας τη Συλλογή
Επιμέλεια: Kατερίνα Γρέγου
Όροφος 2
Λεωφ. Καλλιρρόης & Αμβρ. Φραντζή, Αθήνα