Ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια του συριακού πολέμου έκλεισε οριστικά. Οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), ο κουρδικός στρατιωτικός σχηματισμός που αποτέλεσε για χρόνια τον βασικό σύμμαχο των ΗΠΑ στη μάχη κατά του ISIS, ανακοίνωσαν τη διάλυσή τους και την πλήρη ενσωμάτωσή τους στις κρατικές δομές της Συρίας. Η εξέλιξη ενισχύει αποφασιστικά τον πρόεδρο Αχμέντ αλ Σαράα και αποτελεί μεγάλη στρατηγική επιτυχία για την Τουρκία, η οποία επί χρόνια απαιτούσε τον τερματισμό της κουρδικής στρατιωτικής αυτονομίας στη βόρεια Συρία.
Ο διοικητής των SDF Μαζλούμ Αμπντί – γνωστός και ως Μαζλούμ Κομπάνι, από τη θρυλική πλέον μάχη των Κούρδων Πεσμεργκά εναντίον του Ισλαμικού Κράτους στην πόλη Κομπάνι – εμφανίστηκε στο Προεδρικό Μέγαρο της Δαμασκού και ανακοίνωσε το τέλος της δύναμης που για περισσότερο από μία δεκαετία έλεγχε μεγάλο τμήμα της βορειοανατολικής Συρίας.
«Ανακοινώνουμε το τέλος της αποστολής των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων και τη διάλυσή τους ως ανεξάρτητης στρατιωτικής δύναμης», δήλωσε, επισημοποιώντας την ολοκλήρωση της συμφωνίας ενσωμάτωσης με την κυβέρνηση του Αχμέντ αλ Σαράα.
Από σύμμαχος των ΗΠΑ στην ενσωμάτωση στη Δαμασκό
Οι SDF δημιουργήθηκαν το 2015 με ισχυρή αμερικανική υποστήριξη και αποτέλεσαν την αιχμή του δόρατος στις επιχειρήσεις εναντίον του ISIS.
Στην ακμή τους έλεγχαν ένα τεράστιο τμήμα της βόρειας και ανατολικής Συρίας, μαζί με σημαντικές πετρελαιοπηγές, αγροτικές εκτάσεις και συνοριακά περάσματα.
Για τους Κούρδους της Συρίας, η περιοχή αυτή εξελίχθηκε σε ένα de facto καθεστώς αυτοδιοίκησης και γέννησε την ελπίδα ότι μετά τον πόλεμο θα μπορούσαν να κατοχυρώσουν ένα μοντέλο αυτονομίας αντίστοιχο, έστω σε μικρότερο βαθμό, με αυτό του ιρακινού Κουρδιστάν.
Η ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024 άλλαξε όμως ριζικά τους συσχετισμούς.
Η Ουάσιγκτον προσέγγισε τη νέα κυβέρνηση του Αχμέντ αλ Σαράα, ενώ οι δυνάμεις της Δαμασκού ανέκτησαν στις αρχές του 2026 μεγάλες περιοχές που βρίσκονταν υπό κουρδικό έλεγχο. Η στρατηγική απομόνωση των SDF έγινε ακόμη μεγαλύτερη μετά την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τη βορειοανατολική Συρία.
Τι παίρνουν οι Κούρδοι
Η διάλυση των SDF δεν έγινε χωρίς ανταλλάγματα.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδει το Al-Monitor, το πακέτο συμφωνίας προβλέπει ότι ο Μαζλούμ Κομπάνι θα αναλάβει ρόλο συμβούλου του Σύρου προέδρου για κουρδικά ζητήματα, ενώ η Ιλχάμ Αχμέντ, ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά στελέχη της κουρδικής διοίκησης, αναμένεται να αποκτήσει θέση στο συριακό Κοινοβούλιο και να συμμετάσχει σε διαδικασίες που αφορούν τη νέα συνταγματική τάξη.
Στις κουρδικές περιοχές αναμένεται επίσης να θεσπιστεί διδασκαλία της κουρδικής γλώσσας στα δημόσια σχολεία, ενώ οι γυναικείες μονάδες των Κούρδων προβλέπεται να ενταχθούν στο υπουργείο Εσωτερικών σε ρόλους αντιτρομοκρατίας.
Ήδη από τον Ιανουάριο ο Σαράα είχε αναγνωρίσει τους Κούρδους ως «ουσιαστικό και αυθεντικό» τμήμα του συριακού λαού, ενώ δόθηκε υπηκοότητα σε Κούρδους που είχαν μείνει χωρίς ιθαγένεια επί καθεστώτος Μπάαθ.
Από στρατιωτικής πλευράς, χιλιάδες πρώην μαχητές των SDF έχουν ενταχθεί σε ταξιαρχίες του συριακού στρατού.
Η μεγάλη νίκη της Άγκυρας
Για την Τουρκία, όμως, η σημαντικότερη εξέλιξη είναι άλλη: οι SDF έπαψαν να υπάρχουν ως ανεξάρτητος στρατός.
Η Άγκυρα θεωρεί εδώ και χρόνια τον πυρήνα των SDF, τις κουρδικές YPG, ως παρακλάδι του PKK και είχε καταστήσει σαφές ότι δεν θα αποδεχόταν ένα αυτόνομο κουρδικό στρατιωτικό μόρφωμα κατά μήκος των νότιων συνόρων της.
Η τουρκική κυβέρνηση χαιρέτισε άμεσα τη διάλυση των SDF, κάνοντας λόγο για «σημαντικό κατώφλι» προς την ενίσχυση της ενότητας και της κρατικής εξουσίας στη Συρία.
Η εξέλιξη έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή συμπίπτει με τη διαδικασία αφοπλισμού και διάλυσης του PKK στην Τουρκία.
Το PKK ανακοίνωσε τον Μάιο του 2025 τη διάλυση της οργανωτικής του δομής και τον τερματισμό του ένοπλου αγώνα, μετά την ιστορική έκκληση του φυλακισμένου ηγέτη του Αμπντουλάχ Οτσαλάν.
Για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επομένως, η διάλυση των SDF λύνει έναν από τους δυσκολότερους γρίφους της κουρδικής εξίσωσης: μπορεί πλέον να παρουσιάσει στο εσωτερικό της Τουρκίας τυχόν παραχωρήσεις προς τους Κούρδους ως μέρος μιας διαδικασίας στην οποία τόσο το PKK όσο και η αυτόνομη κουρδική στρατιωτική δύναμη στη Συρία έχουν πάψει να υφίστανται στην προηγούμενη μορφή τους.
Κερδισμένος και ο Σαράα
Ακόμη μεγαλύτερη είναι ίσως η νίκη του Αχμέντ αλ Σαράα.
Η Δαμασκός κατορθώνει να επαναφέρει κάτω από την κεντρική κρατική διοίκηση εδάφη, στρατιωτικές δυνάμεις, πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και διοικητικές δομές που είχαν λειτουργήσει για περισσότερα από δέκα χρόνια σχεδόν ανεξάρτητα.
Η Τουρκία είχε άλλωστε ξεκαθαρίσει από την προηγούμενη χρονιά ότι απορρίπτει οποιοδήποτε μοντέλο αποκέντρωσης ή κουρδικής αυτονομίας που θα αποδυνάμωνε την κεντρική κυβέρνηση της Συρίας.
Με τη διάλυση των SDF, ο Σαράα βγαίνει ενισχυμένος τόσο απέναντι στους Κούρδους όσο και απέναντι σε άλλες μειονότητες που εξακολουθούν να αμφισβητούν τον πλήρη έλεγχο της Δαμασκού.
Το τέλος της κουρδικής αυτονομίας;
Για πολλούς Κούρδους, ωστόσο, η εικόνα είναι πολύ διαφορετική.
Μετά από περίπου 14 χρόνια de facto αυτοδιοίκησης, το όνειρο μιας θεσμοθετημένης κουρδικής αυτόνομης περιοχής στη Συρία φαίνεται να έχει δεχθεί καθοριστικό πλήγμα.
Οι SDF διαλύθηκαν, τα στρατεύματά τους εντάχθηκαν στον συριακό στρατό και οι αυτόνομες διοικητικές δομές περνούν υπό τον έλεγχο της Δαμασκού.
Οι Κούρδοι κέρδισαν σημαντικές πολιτιστικές και πολιτικές παραχωρήσεις που θα ήταν αδιανόητες επί καθεστώτος Άσαντ. Δεν απέκτησαν όμως αυτό που αποτελούσε τον στρατηγικό τους στόχο: θεσμοθετημένη αυτονομία και δική τους ανεξάρτητη στρατιωτική δομή.
Και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η ίδια συμφωνία μπορεί να παρουσιάζεται στη Δαμασκό και στην Άγκυρα ως ιστορική νίκη, ενώ για μεγάλο μέρος του κουρδικού πληθυσμού μοιάζει περισσότερο με αναγκαστικό συμβιβασμό.
Το τέλος των SDF δεν σημαίνει απαραίτητα και το τέλος του κουρδικού ζητήματος στη Συρία.
Σημαίνει όμως ότι από εδώ και πέρα η μάχη των Κούρδων δεν θα δίνεται με έναν δικό τους στρατό και μια αυτόνομη διοίκηση, αλλά μέσα στους θεσμούς του νέου συριακού κράτους.
Και αυτό είναι μια τεράστια αλλαγή για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
