Η συριακή κυβέρνηση και οι κουρδικές δυνάμεις ανακοίνωσαν την Παρασκευή κατάπαυση του πυρός και συμφωνία σταδιακής ενσωμάτωσης των Κούρδων μαχητών στις κρατικές δομές, αποτρέποντας μια αιματηρή σύγκρουση στη βορειοανατολική Συρία.
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ χαιρέτισε τη συμφωνία ως «ιστορικό ορόσημο» στον δρόμο προς την εθνική συμφιλίωση και την ενότητα της χώρας.
Κούρδοι και Δαμασκός: νέα σελίδα μετά τον πόλεμο
Η συμφωνία ανακοινώθηκε λίγες εβδομάδες μετά την προέλαση των κυβερνητικών δυνάμεων του προέδρου Άχμεντ αλ-Σαράα, που κατέλαβαν εκτεταμένες περιοχές στη βόρεια και ανατολική Συρία από τις κουρδοαραβικές Μονάδες των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), αναγκάζοντας τους Κούρδους σε υποχώρηση σε ένα μικρότερο θύλακα στα βορειοανατολικά. Η τύχη των SDF, που είχαν υπό τον έλεγχό τους πάνω από το ένα τέταρτο της χώρας κατά τη διάρκεια του πολέμου 2011-2024, αποτελούσε ένα από τα μεγαλύτερα ανοιχτά ερωτήματα μετά την ανατροπή του Μπασάαρ αλ-Άσαντ πριν από 14 μήνες από ισλαμιστές αντάρτες υπό τον Σαράα.
Ο Αμερικανός απεσταλμένος Τομ Μπάρακ, που διαμεσολαβεί στενά μεταξύ των δύο πλευρών, χαρακτήρισε τη συμφωνία «βαθύ και ιστορικό ορόσημο» για τη Συρία, υποστηρίζοντας ότι ανοίγει τον δρόμο για εθνική συμφιλίωση, πολιτική ενότητα και πιο σταθερό μέλλον. Οι SDF υπήρξαν στο παρελθόν ο βασικός σύμμαχος της Ουάσινγκτον στο έδαφος στη μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους, όμως η θέση τους αποδυναμώθηκε όσο ο Ντόναλντ Τραμπ οικοδομούσε στενές σχέσεις με τον Σαράα, πρώην διοικητή της αλ Κάιντα, που πλέον έχει επαναφέρει σχεδόν ολόκληρη τη χώρα στον έλεγχο της Δαμασκού.
Στο πεδίο, η συμφωνία προβλέπει αποχώρηση των μαχόμενων δυνάμεων από τις γραμμές αντιπαράθεσης στον βορρά και ανάπτυξη δυνάμεων του υπουργείου Εσωτερικών στα κέντρα των πόλεων Χασάκα και Καμισλί, που σήμερα ελέγχονται από τους Κούρδους. Δημιουργείται νέα στρατιωτική μεραρχία που θα περιλαμβάνει τρεις ταξιαρχίες των SDF, καθώς και ειδική ταξιαρχία για την κουρδική πόλη Κομπάνι (Άιν αλ-Αράμπ), η οποία θα υπάγεται διοικητικά στην περιφέρεια του Χαλεπίου.
Παράλληλα, τα αυτοδιοικητικά όργανα που είχαν συγκροτήσει οι κουρδικές αρχές στη βορειοανατολική Συρία θα συγχωνευθούν με τις κρατικές δομές, διατηρώντας όμως το σύστημα των δύο ισότιμων συμπροέδρων – έναν άνδρα και μία γυναίκα – που αποτελεί σήμα κατατεθέν του κουρδικού αυτόνομου εγχειρήματος. Η υψηλόβαθμη Κούρδισσα αξιωματούχος Ελχάμ Άχμαντ τόνισε ότι το μοντέλο αυτό θα παραμείνει, ακόμη και εντός των νέων κρατικών θεσμών.
Κούρδοι σε επιφυλακή, Τουρκία σε επιτήρηση
Οι Κούρδοι παραμένουν σε υψηλή επιφυλακή για το ενδεχόμενο νέας κυβερνητικής επίθεσης στον εναπομείναντα θύλακά τους, έχοντας νωπές τις μνήμες από τη βία κατά μειονοτικών κοινοτήτων όπως οι Αλαουίτες και οι Δρούζοι το προηγούμενο έτος. Ο αναλυτής Νόα Μπόνσι του International Crisis Group χαρακτήρισε τη συμφωνία «δυνητικά ιστορική καμπή» που προσφέρει έναν επώδυνο, αλλά ρεαλιστικό συμβιβασμό για όλες τις πλευρές, προειδοποιώντας όμως ότι η εφαρμογή της θα είναι γεμάτη προκλήσεις.
Η Τουρκία, που έχει εισβάλει επανειλημμένα στη βόρεια Συρία από το 2016 θεωρώντας τις SDF προέκταση του PKK, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι η Άγκυρα «εξετάζει διεξοδικά» τη συμφωνία και ότι «η πραγματική ενσωμάτωση είναι προς το συμφέρον της Συρίας», υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι η Άγκυρα έχει ξεκινήσει από το 2025 ειρηνευτική διαδικασία με το PKK.
Η Άχμαντ κάλεσε Γαλλία και Ηνωμένες Πολιτείες να δημιουργήσουν μηχανισμό εποπτείας της συμφωνίας, προειδοποιώντας για «υπονομευτές» που θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν τη διαδικασία, ενώ η Δαμασκός εξέφρασε φόβους ότι σκληροπυρηνικά στελέχη του PKK δεν θα τηρήσουν την εκεχείρια. Σε κοινό σχεδόν κείμενο, Δαμασκός και SDF περιγράφουν τη συμφωνία ως βήμα για την «ενοποίηση της συριακής επικράτειας και την πλήρη ενσωμάτωση της περιοχής» στο κεντρικό κράτος.
Θολό παραμένει το ζήτημα του τελευταίου συνοριακού περάσματος των SDF προς το βόρειο Ιράκ, το Σεμάλκα, με τη συριακή κυβέρνηση να ξεκαθαρίζει ότι σκοπεύει να αναλάβει τον έλεγχο όλων των συνοριακών διαβάσεων. Η Άχμαντ σημείωσε ότι οι υπάλληλοι του μεθοριακού σταθμού Σεμάλκα θα ενταχθούν στις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες, αλλά απαιτούνται περαιτέρω διαβουλεύσεις με τη Δαμασκό για τις λεπτομέρειες.
