Η αυξημένη ζήτηση από το εξωτερικό, η περιορισμένη στεγαστική πολιτική και το υψηλό κόστος κατασκευής αποτελούν τους βασικούς λόγους πίσω από την εκτόξευση των τιμών στα ακίνητα στην Ελλάδα. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα έρευνας του ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών και της Επιτροπής Μεσιτών Αστικών Συμβάσεων του ΕΕΑ, η οποία καταγράφει τις αιτίες αλλά και τις επιπτώσεις της έντονης ανόδου στην αγορά κατοικίας.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η μεγάλη πλειονότητα των πολιτών αντιλαμβάνεται ξεκάθαρα την αλλαγή που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια. Συγκεκριμένα, το 93,7% των συμμετεχόντων στην έρευνα δηλώνει ότι οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί σημαντικά μέσα στην τελευταία πενταετία, γεγονός που επιβεβαιώνει την έντονη πίεση που δέχονται όσοι αναζητούν σήμερα κατοικία είτε για αγορά είτε για ενοικίαση.
Μεταξύ των σημαντικότερων αιτιών που οδηγούν στην άνοδο των τιμών στις αγοραπωλησίες είναι η αυξημένη δραστηριότητα ξένων επενδυτών στην ελληνική αγορά. Το 34,2% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι η έντονη παρουσία αγοραστών από το εξωτερικό, οι οποίοι στρέφονται στην Ελλάδα για επενδύσεις σε ακίνητα, συμβάλλει καθοριστικά στην άνοδο των τιμών.
Ένας ακόμη βασικός παράγοντας που αναδεικνύεται είναι η περιορισμένη στεγαστική πολιτική και η έλλειψη επαρκών κινήτρων για την ανάπτυξη νέων κατοικιών. Το 28,9% των συμμετεχόντων θεωρεί ότι η απουσία ολοκληρωμένων μέτρων για την ενίσχυση της προσιτής κατοικίας έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται η προσφορά και να αυξάνονται οι τιμές.
Την ίδια στιγμή, σημαντική επίδραση φαίνεται να έχει και η αύξηση του κόστους κατασκευής. Σύμφωνα με το 23% των ερωτηθέντων, η άνοδος των τιμών στα οικοδομικά υλικά και γενικότερα στις δαπάνες κατασκευής καθιστά τα νέα ακίνητα ακριβότερα, επηρεάζοντας συνολικά τη διαμόρφωση των τιμών στην αγορά.
Η έρευνα καταγράφει επίσης ποιες λύσεις θεωρούν οι πολίτες ότι θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αποκλιμάκωση των τιμών. Πρώτη επιλογή για το 41,5% είναι η αξιοποίηση των ακινήτων που παραμένουν κενά ή ανεκμετάλλευτα. Μέσα από κίνητρα προς τους ιδιοκτήτες, τα ακίνητα αυτά θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην αγορά και να αυξήσουν την προσφορά κατοικιών.
Ακολουθεί η δημιουργία προγραμμάτων κοινωνικής ή προσιτής κατοικίας, την οποία υποστηρίζει το 36,5% των συμμετεχόντων. Παράλληλα, το 31,9% θεωρεί ότι οι φορολογικές ελαφρύνσεις θα μπορούσαν να λειτουργήσουν θετικά, ενώ αρκετοί προτείνουν επίσης την παροχή κινήτρων για την κατασκευή νέων κατοικιών ή για την ανακαίνιση υφιστάμενων ακινήτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ένα ακόμη εύρημα: περισσότεροι από έξι στους δέκα πολίτες που προχώρησαν σε αγοραπωλησία ή ενοικίαση ακινήτου τα τελευταία πέντε χρόνια αξιοποίησαν υπηρεσίες μεσιτών. Το ποσοστό αυτό φτάνει το 61,5%, δείχνοντας ότι οι επαγγελματίες του κλάδου εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις συναλλαγές της αγοράς.
Όσον αφορά τις τιμές των ενοικίων, οι πολίτες αποδίδουν την άνοδο κυρίως στην εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Το 33,8% των συμμετεχόντων εκτιμά ότι η αύξηση των ακινήτων που διατίθενται για τουριστική χρήση έχει περιορίσει σημαντικά τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.
Δεύτερος σημαντικός λόγος είναι και εδώ η ανεπαρκής στεγαστική πολιτική, σύμφωνα με το 32,9% των ερωτηθέντων, ενώ το 26,9% επισημαίνει ότι η αυξημένη ζήτηση από ξένους ενδιαφερόμενους επηρεάζει επίσης τις τιμές των ενοικίων.
H κινητικότητα στην αγορά ακινήτων παραμένει υψηλή
Η έρευνα δείχνει ακόμη ότι η κινητικότητα στην αγορά ακινήτων παραμένει υψηλή. Περίπου οι μισοί συμμετέχοντες – συγκεκριμένα το 49,4% – δήλωσαν ότι μέσα στην τελευταία πενταετία έχουν πραγματοποιήσει κάποια συναλλαγή που σχετίζεται με ακίνητο, με τις ενοικιάσεις να εμφανίζονται συχνότερα από τις αγοραπωλησίες.
Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα, ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών Γιάννης Χατζηθεοδοσίου υπογράμμισε ότι το στεγαστικό ζήτημα εξελίσσεται σε μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την ελληνική κοινωνία. Όπως ανέφερε, η δυσκολία εξεύρεσης προσιτής κατοικίας, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος ζωής, δημιουργεί συνθήκες που μπορεί να επηρεάσουν την κοινωνική συνοχή.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Επιτροπής Μεσιτών Αστικών Συμβάσεων του ΕΕΑ Γιάννης Ζιάβρας επισήμανε ότι ένα σημαντικό συμπέρασμα της έρευνας είναι πως οι τελικές τιμές των ακινήτων διαμορφώνονται κυρίως από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες και όχι από τους μεσίτες, όπως συχνά πιστεύεται.
