Εκτεταμένους και στοχευμένους ελέγχους για την αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας σχεδιάζει το επόμενο διάστημα η Επιθεώρηση Εργασίας, στρέφοντας την προσοχή της σε συγκεκριμένους κλάδους της οικονομίας όπου παρατηρούνται αυξημένα περιστατικά παραβίασης της εργατικής νομοθεσίας.
Η ανεξάρτητη αρχή έχει καταρτίσει σχέδιο ελέγχων που θα επικεντρωθεί σε παραγωγικούς τομείς με υψηλό δείκτη παραβατικότητας, με στόχο να περιοριστεί το φαινόμενο της απασχόλησης εργαζομένων χωρίς δήλωση ή με παρατυπίες στους όρους εργασίας.
Μεταξύ των δραστηριοτήτων που θα βρεθούν στο επίκεντρο των ελέγχων περιλαμβάνονται ο κλάδος της εστίασης και της φιλοξενίας, το λιανικό εμπόριο, καθώς και επιχειρήσεις που λειτουργούν σε βιοτεχνικά πάρκα και βιομηχανικές περιοχές. Παράλληλα, οι έλεγχοι θα επεκταθούν σε κομμωτήρια, πρατήρια καυσίμων, συνεργεία αυτοκινήτων, μεταφορικές εταιρείες, υπηρεσίες καθαρισμού, κατασκευαστικές δραστηριότητες, εταιρείες φύλαξης αλλά και επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται με το σύστημα φασόν.
Οι συγκεκριμένοι κλάδοι έχουν καταγραφεί ως εκείνοι όπου εμφανίζονται συχνότερα περιπτώσεις παραβίασης της εργατικής νομοθεσίας, γεγονός που τους καθιστά βασική προτεραιότητα για τους επιθεωρητές εργασίας.
Ιδιαίτερα αυστηρό το πλαίσιο των κυρώσεων για την αδήλωτη εργασία
Το πλαίσιο των κυρώσεων για την αδήλωτη εργασία παραμένει ιδιαίτερα αυστηρό. Για κάθε εργαζόμενο που εντοπίζεται να εργάζεται χωρίς να έχει δηλωθεί στις αρμόδιες αρχές, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο 10.500 ευρώ. Σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης, το ποσό μπορεί να αυξηθεί σημαντικά, φτάνοντας έως και τα 31.500 ευρώ.
Παράλληλα, προβλέπονται πρόσθετες κυρώσεις και για άλλες μορφές παραβιάσεων που σχετίζονται με την απασχόληση προσωπικού. Για παράδειγμα, όταν διαπιστωθεί ότι εργαζόμενος λαμβάνει επίδομα ανεργίας ενώ εργάζεται χωρίς να έχει δηλωθεί η απασχόλησή του στον αρμόδιο φορέα, στον εργοδότη επιβάλλεται επιπλέον πρόστιμο 3.000 ευρώ.
Πρόστιμα προβλέπονται και για την απασχόληση αλλοδαπών εργαζομένων χωρίς τις απαραίτητες άδειες διαμονής ή εργασίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το χρηματικό ποσό που μπορεί να επιβληθεί φτάνει έως και τις 5.000 ευρώ.
Επιπλέον, κυρώσεις επιβάλλονται και όταν δεν καταβάλλεται ο νόμιμος κατώτατος μισθός ή οι αποδοχές που προβλέπονται από συλλογικές συμβάσεις εργασίας, εφόσον η πρακτική αυτή υποδηλώνει απόκρυψη πραγματικών στοιχείων απασχόλησης. Σε τέτοιες περιπτώσεις το πρόστιμο μπορεί επίσης να φτάσει τα 10.500 ευρώ.
Στο ίδιο επίπεδο κυμαίνονται οι κυρώσεις και για τις περιπτώσεις παράνομου δανεισμού προσωπικού. Όταν μια επιχείρηση παραχωρεί εργαζόμενους σε άλλη εταιρεία χωρίς να διαθέτει την απαιτούμενη άδεια ή χωρίς να πληροί τις προϋποθέσεις λειτουργίας ως εταιρεία προσωρινής απασχόλησης, μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο έως 10.500 ευρώ για κάθε εργαζόμενο.
Σημαντικό μέρος των ελέγχων αφορά και τη συνεργασία των επιχειρήσεων με τις ελεγκτικές αρχές. Η άρνηση παροχής στοιχείων ή η μη επίδειξη εγγράφων που σχετίζονται με την απασχόληση προσωπικού μπορεί να οδηγήσει επίσης σε διοικητικές κυρώσεις.
Οι επιθεωρητές εργασίας έχουν το δικαίωμα να πραγματοποιούν ελέγχους στον χώρο εργασίας και να εξετάζουν κάθε έγγραφο που σχετίζεται με τη λειτουργία της επιχείρησης και τη δήλωση του προσωπικού. Μεταξύ άλλων μπορούν να ζητήσουν την άδεια λειτουργίας, το καταστατικό της εταιρείας, τα αποδεικτικά εγγραφής εργαζομένων στην κοινωνική ασφάλιση, καθώς και άλλα σχετικά στοιχεία.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην τήρηση των στοιχείων που αφορούν τον χρόνο εργασίας. Όπου τηρούνται παρουσιολόγια ή δελτία παρουσίας, αυτά μπορούν να ελεγχθούν από τους επιθεωρητές, ενώ στις επιχειρήσεις που εφαρμόζεται το σύστημα της ψηφιακής κάρτας εργασίας πρέπει να λειτουργεί ηλεκτρονικό σύστημα καταγραφής του χρόνου απασχόλησης.
Οι καταγραφές της ψηφιακής κάρτας πρέπει να συμβαδίζουν με τα νόμιμα χρονικά όρια εργασίας, διαφορετικά ενδέχεται να επιβληθούν κυρώσεις.
Η Επιθεώρηση Εργασίας σχεδιάζει και καμπάνια ενημέρωσης για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας
Παράλληλα με την εντατικοποίηση των ελέγχων, η Επιθεώρηση Εργασίας σχεδιάζει και καμπάνια ενημέρωσης για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας. Στο πλαίσιο αυτό θα διανεμηθεί ενημερωτικό υλικό τόσο σε εργαζόμενους όσο και σε εργοδότες, προκειμένου να ενισχυθεί η ενημέρωση σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις στην αγορά εργασίας.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα παραμένει σημαντικό. Μόνο το 2025 καταγράφηκαν 1.359 περιπτώσεις αδήλωτης εργασίας, ενώ τα συνολικά πρόστιμα που επιβλήθηκαν ξεπέρασαν τα 15,6 εκατομμύρια ευρώ, γεγονός που καταδεικνύει την έκταση του φαινομένου αλλά και την ανάγκη συνέχισης των ελέγχων.
