Η εικόνα μέσα στον Μητροπολιτικό Ναό της Αθήνας ήταν επιβλητική, σχεδόν εξωπραγματική για τα σημερινά δεδομένα. Η κηδεία του βασιλιά Παύλου τελέστηκε χοροστατούντος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρυσοστόμου, ο οποίος περιστοιχιζόταν από περισσότερους από 50 ορθόδοξους επισκόπους.
TopFoto / Topfoto / Profimedia
Ήταν μια στιγμή απόλυτης σιωπής, όταν η βασίλισσα Φρειδερίκη, ντυμένη στα μαύρα, γονάτισε δύο φορές μπροστά στο φέρετρο για να ασπαστεί τη βασιλική σημαία.
TopFoto / Topfoto / Profimedia
Δίπλα της, ο νέος βασιλιάς Κωνσταντίνος Β’ έσκυψε με σεβασμό για να φιλήσει το στέμμα που βρισκόταν στην κορυφή, τοποθετημένο ανάμεσα σε δύο χιαστί σπαθιά και τη στραταρχική ράβδο του πατέρα του.
Το λευκό άλογο και η πομπή των γαλαζοαίματων
Μόλις η σορός βγήκε από τον ναό, η Αθήνα αντίκρισε ένα θέαμα που θύμιζε περασμένους αιώνες. Το φέρετρο, τοποθετημένο πάνω σε στρατιωτικό κιλλίβαντα, ακολουθούσε το λευκό άλογο του εκλιπόντος Βασιλιά, το οποίο βάδιζε χωρίς αναβάτη, προκαλώντας ρίγη συγκίνησης στο πλήθος.
Πριν από την οικογένεια, μεταφέρονταν με κάθε επισημότητα όλα τα παράσημα και τα τάγματα του Παύλου, ενώ αμέσως μετά ακολουθούσε σύσσωμη η ελληνική βασιλική οικογένεια.
TopFoto / Topfoto / Profimedia
Στην ίδια γραμμή βάδιζαν οι ξένοι βασιλείς και οι υψηλοί προσκεκλημένοι, δημιουργώντας μια πρωτοφανή συγκέντρωση ισχύος και τίτλων. Ο πρίγκιπας Φίλιππος του Ηνωμένου Βασιλείου, ο Πρόεδρος της Κύπρου, Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, ο Πρόεδρος της Δυτικής Γερμανίας Χάινριχ Λύμπκε και ο πρώην ηγέτης των ΗΠΑ, Χάρι Τρούμαν, ήταν μόνο μερικοί από εκείνους που διέσχισαν πεζή τους δρόμους της Αθήνας.
Η παρουσία του Τρούμαν ειδικά, επιβεβαίωνε τη στενή συμμαχία του Παύλου με την Ουάσιγκτον κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Ένα εκατομμύριο άνθρωποι στους δρόμους της Αθήνα
Η συμμετοχή του κόσμου ήταν τόσο μαζική που η πομπή δυσκολευόταν να προχωρήσει. Σύμφωνα με το περιοδικό TIME, σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι είχαν κατακλύσει κάθε γωνιά της πόλης.
Από τα πεζοδρόμια μέχρι τις ταράτσες των κτιρίων, οι Αθηναίοι παρακολουθούσαν τους ναύτες του Πολεμικού Ναυτικού να συνοδεύουν τον κιλλίβαντα και τους Εύζωνες να περπατούν δίπλα στο φέρετρο με τα όπλα τους ανεστραμμένα, σε ένδειξη πένθους.
Η ατμόσφαιρα ήταν ηλεκτρισμένη, καθώς ο θάνατος του μονάρχη σε ηλικία 63 ετών από καρκίνο του στομάχου, ήρθε σε μια περίοδο έντονου πολιτικού αναβρασμού. Πριν από την τελετή, η σορός είχε τεθεί σε λαϊκό προσκύνημα στη Μητρόπολη για μέρες, με τις ουρές να εκτείνονται σε πολλά τετράγωνα.
Η τελευταία πράξη στα βασιλικά κτήματα
Μετά τη μεγαλειώδη διαδρομή στο κέντρο, η σορός μεταφέρθηκε στο Τατόι. Εκεί, μακριά από τη λαοθάλασσα και τους επίσημους προβολείς, πραγματοποιήθηκε η ταφή στον οικογενειακό τάφο.
Πολλοί αναλυτές της εποχής σημείωναν ότι με τον θάνατο του Παύλου χανόταν ένας άνθρωπος που κατάφερνε να κρατά τις ισορροπίες. Οι εφημερίδες της περιόδου έγραφαν χαρακτηριστικά:
«Ο Παύλος υπήρξε ένας άνθρωπος των τόνων που προσπάθησε να γεφυρώσει χάσματα, σε μια εποχή που τα πάθη ήταν ακόμη νωπά».
Η ιστορία κατέγραψε τη 12η Μαρτίου 1964 ως το τέλος μιας εποχής σταθερότητας. Η κηδεία του βασιλιά Παύλου ήταν η τελευταία φορά που η ελληνική μοναρχία εμφανίστηκε με τέτοια διεθνή ακτινοβολία και αποδοχή, λίγο πριν η χώρα βυθιστεί στη δίνη της δικτατορίας που ακολούθησε.
Τα κανόνια του Λυκαβηττού που ηχούσαν πένθιμα εκείνη τη μέρα, έδιναν τον τόνο για μια Ελλάδα που βρισκόταν πλέον στο κατώφλι μεγάλων και επώδυνων αλλαγών.
