Η Ρωσία εξετάζει ένα πρωτοφανές σχέδιο στρατιωτικοποίησης των μεταφορών σιτηρών στην Αζοφική Θάλασσα, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν προκαλέσει σοβαρή αναστάτωση σε μια από τις πιο κρίσιμες διαδρομές των ρωσικών αγροτικών εξαγωγών.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, η Μόσχα μελετά το ενδεχόμενο να εξοπλίσει εμπορικά πλοία μεταφοράς σιτηρών με πολυβόλα, θωρακίσεις και ομάδες ένοπλης προστασίας, προκειμένου να περιορίσει τον κίνδυνο επιθέσεων σε πλοία και λιμενικές εγκαταστάσεις.
Η συζήτηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ναυσιπλοΐα στην Αζοφική Θάλασσα έχει περιοριστεί δραστικά, μετά από ουκρανικά πλήγματα σε δεξαμενόπλοια και άλλα εμπορικά σκάφη. Το Reuters είχε μεταδώσει ότι η Ρωσία ανέστειλε προσωρινά τη διέλευση μέσω του καναλιού Ντον–Αζόφ, το οποίο συνδέει τον ποταμό Ντον με την Αζοφική Θάλασσα, μετά από επιθέσεις σε 13 ρωσικά πλοία, μεταξύ των οποίων δέκα τάνκερ.
Η διαδρομή που μεταφέρει μεγάλο μέρος των ρωσικών σιτηρών
Η Αζοφική Θάλασσα αποτελεί βασικό κόμβο για τις ρωσικές εξαγωγές σιτηρών, καθώς από τα ρηχά λιμάνια της περιοχής διακινείται σημαντικό μέρος της παραγωγής της νότιας Ρωσίας.
Σύμφωνα με πηγές της αγοράς που επικαλείται το Reuters, περίπου το ένα τέταρτο των ρωσικών εξαγωγών σιτηρών περνά από τη συγκεκριμένη θαλάσσια διαδρομή.
Η εταιρεία ανάλυσης SovEcon είχε προειδοποιήσει ότι ένα παρατεταμένο κλείσιμο της διαδρομής θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή αναστάτωση στις ρωσικές εξαγωγές, επηρεάζοντας τόσο τις διεθνείς τιμές όσο και τις τιμές παραγωγού στο εσωτερικό της Ρωσίας.
Το πλήγμα δεν αφορά μόνο το σιτάρι. Αναλυτές σημειώνουν ότι μέσω των λιμανιών πέρα από το Στενό του Κερτς διακινείται και σημαντικό μέρος των εξαγωγών ηλιελαίου, ενώ η παρατεταμένη διακοπή θα μπορούσε να πλήξει ειδικές κατηγορίες αγροτικών προϊόντων που δεν μπορούν εύκολα να μεταφερθούν σε βαθιά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας.
Πολυβόλα, σάκοι άμμου και ένοπλες ομάδες
Στο τραπέζι των ρωσικών αρχών, σύμφωνα με το Bloomberg, βρίσκονται μέτρα που θυμίζουν περισσότερο πολεμική ζώνη παρά εμπορική ναυσιπλοΐα.
Οι εισηγήσεις προβλέπουν προσωρινή θωράκιση των φορτηγών πλοίων ξηρού φορτίου με θωρακισμένες πλάκες, σάκους άμμου και δίχτυα προστασίας από drones. Εξετάζεται επίσης η τοποθέτηση βάσεων για πολυβόλα στα πλοία.
Ένα ακόμη σενάριο αφορά την επιβίβαση στρατιωτικών ομάδων στα εμπορικά πλοία κατά το πρώτο και πιο επικίνδυνο τμήμα του ταξιδιού τους, από τα λιμάνια της Αζοφικής μέχρι τη διέλευση από το Στενό του Κερτς.
Οι στρατιώτες θα φέρονται να είναι εξοπλισμένοι με Καλάσνικοφ, θερμικές κάμερες και συσκευές νυχτερινής όρασης. Μετά τη διέλευση από το Κερτς, θα αποβιβάζονται, παίρνοντας μαζί τους τον οπλισμό και τα πυρομαχικά.
Παράλληλα, εξετάζεται η κίνηση των εμπορικών πλοίων σε νηοπομπές, με συνοδεία στρατιωτικών περιπολικών σκαφών.
Η Ουκρανία πιέζει τη ρωσική ναυσιπλοΐα
Οι ουκρανικές επιθέσεις στην Αζοφική και στη Μαύρη Θάλασσα έχουν εξελιχθεί σε νέο πεδίο πίεσης κατά της Ρωσίας.
Το Reuters μετέδωσε ότι ουκρανικές μονάδες drones έχουν επεκτείνει τη δράση τους από την Αζοφική στη Μαύρη Θάλασσα, με στόχο να αυξήσουν το κόστος για τη Μόσχα και να υπονομεύσουν τη δυνατότητά της να διατηρεί ασφαλείς θαλάσσιες γραμμές γύρω από την Κριμαία.
Η ένταση έχει ήδη οδηγήσει σε περιορισμούς και σε άλλα ρωσικά λιμάνια. Στο Νοβοροσίσκ, που θεωρείται πιθανός προορισμός για φορτία τα οποία εκτρέπονται από την Αζοφική, οι ρωσικές αρχές επέβαλαν προσωρινή απαγόρευση κινήσεων πλοίων τη νύχτα, επίσης λόγω του κινδύνου ουκρανικών επιθέσεων με drones.
Μεταφορά φορτίων στη Μαύρη Θάλασσα
Η Μόσχα προσπαθεί να ανακατευθύνει μέρος των φορτίων από την Αζοφική προς τα βαθιά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας.
Η λύση αυτή, όμως, δεν είναι απλή. Τα λιμάνια της Αζοφικής εξυπηρετούν μικρότερα πλοία και συγκεκριμένες αγροτικές περιοχές, ενώ η μεταφορά φορτίων προς τη Μαύρη Θάλασσα αυξάνει το κόστος, απαιτεί πρόσθετη σιδηροδρομική υποστήριξη και δημιουργεί συμφόρηση σε άλλες εγκαταστάσεις.
Η Ρωσία έχει ήδη επιχειρήσει να διευκολύνει τη μεταφορά φορτίων προς εναλλακτικά λιμάνια, ωστόσο οι φορείς της αγοράς προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη διακοπή στην Αζοφική δεν μπορεί να καλυφθεί πλήρως από άλλα σημεία εξαγωγής.
Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό
Το κόστος των μέτρων προστασίας, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, αναμένεται να επιβαρύνει κυρίως τους εμπόρους σιτηρών και τους πλοιοκτήτες.
Αυτό προκαλεί αντιδράσεις στον κλάδο, καθώς η τοποθέτηση θωρακίσεων, εξοπλισμού παρατήρησης και ενδεχομένως πολυβόλων δεν είναι μόνο ακριβή, αλλά δημιουργεί και σειρά νομικών και ασφαλιστικών ερωτημάτων.
Ορισμένοι πλοιοκτήτες εμφανίζονται επιφυλακτικοί για το αν τέτοια μέτρα μπορούν πράγματι να προστατεύσουν τα πλοία από drones, ενώ άλλοι φοβούνται ότι η παρουσία όπλων και στρατιωτικών ομάδων σε εμπορικά σκάφη μπορεί να τα καταστήσει ακόμη πιο ελκυστικούς στόχους.
Πίεση και στα ουκρανικά λιμάνια
Η σύγκρουση στη θάλασσα δεν πλήττει μόνο τις ρωσικές εξαγωγές. Οι ουκρανικές θαλάσσιες μεταφορές αντιμετωπίζουν επίσης αυξανόμενο κίνδυνο από ρωσικές επιθέσεις.
Η Maersk ανακοίνωσε ότι ανέστειλε υπηρεσία της μέσω του λιμανιού Τσορνομόρσκ, μετά την εντατικοποίηση των ρωσικών χτυπημάτων σε ουκρανικές θαλάσσιες εξαγωγικές διαδρομές.
Η Ουκρανία, η οποία πριν από τον πόλεμο κάλυπτε περίπου το 6% των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού και το 11% των εξαγωγών καλαμποκιού, έχει ήδη χάσει σημαντικό μέρος της δυνατότητας εξαγωγής μέσω Μαύρης Θάλασσας, σύμφωνα με traders και αναλυτές που επικαλείται το Reuters.
Η ναυσιπλοΐα σε καθεστώς πολέμου
Το σχέδιο για πολυβόλα σε πλοία σιτηρών δείχνει πόσο βαθιά έχει αλλάξει ο χαρακτήρας της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα και στην Αζοφική.
Οι εμπορικές μεταφορές, που άλλοτε αντιμετωπίζονταν ως κρίσιμη αλλά σχετικά προστατευμένη δραστηριότητα, μετατρέπονται πλέον σε μέρος του πολεμικού πεδίου.
Για τη Ρωσία, η επαναλειτουργία της Αζοφικής είναι κρίσιμη προκειμένου να αποφευχθούν μεγάλες απώλειες στις εξαγωγές σιτηρών. Για την Ουκρανία, η πίεση στις ρωσικές θαλάσσιες διαδρομές αποτελεί τρόπο να πλήξει την οικονομική και πολεμική δυνατότητα της Μόσχας.
Το αποτέλεσμα είναι ένα ολοένα πιο επικίνδυνο περιβάλλον για πλοιοκτήτες, εμπόρους, πληρώματα και ασφαλιστικές εταιρείες, με την αγορά σιτηρών να παρακολουθεί πλέον όχι μόνο τις σοδειές και τις τιμές, αλλά και τις κινήσεις drones πάνω από την Αζοφική Θάλασσα.
