Νέα τροπή πήρε η υπόθεση του Τούρκου κωμικού Ντενίζ Γκιοκτάς, ο οποίος είχε συλληφθεί στο αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης κατά την επιστροφή του από ταξίδι στο εξωτερικό, στο πλαίσιο έρευνας για αποσπάσματα της stand-up παράστασής του «Ölü Deniz».
Σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο Ντενίζ Γκιοκτάς οδηγήθηκε στο δικαστικό μέγαρο Τσαγλαγιάν της Κωνσταντινούπολης και, μετά την απολογία του, κρίθηκε προφυλακιστέος. Η υπόθεση, που αρχικά αφορούσε την κατηγορία της «δημόσιας προσβολής θρησκευτικών αξιών που υιοθετεί τμήμα της κοινωνίας», φέρεται πλέον να περιλαμβάνει και την κατηγορία της «προσβολής του Προέδρου».
Από το αεροδρόμιο στο δικαστήριο
Ο Τούρκος κωμικός συνελήφθη στις 2 Ιουλίου στο αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης, κατά τον έλεγχο διαβατηρίων, μετά την επιστροφή του στην Τουρκία. Η Εισαγγελία της Κωνσταντινούπολης είχε ανακοινώσει ότι η έρευνα ξεκίνησε έπειτα από 185 αιτήσεις/καταγγελίες μέσω CİMER, οι οποίες αφορούσαν το ίδιο περιεχόμενο.
Σύμφωνα με την τουρκική έκδοση του Euronews, πριν από τη σύλληψη είχαν ήδη μπλοκαριστεί στην πλατφόρμα X αποσπάσματα της παράστασης, με επίκληση λόγων «εθνικής ασφάλειας και δημόσιας τάξης».
Ο Göktaş πέρασε τη νύχτα στην Ασφάλεια και την επόμενη ημέρα οδηγήθηκε στο δικαστήριο. Τουρκικά μέσα μετέδωσαν ότι η κατάθεσή του στην Εισαγγελία διήρκεσε περίπου δύο ώρες, προτού παραπεμφθεί σε δικαστή με αίτημα προφυλάκισης.
Τι είπε στην απολογία του
Σύμφωνα με την εφημερίδα Agos, ο Ντενίζ Γκιοκτάς αρνήθηκε τις κατηγορίες τόσο για την προσβολή θρησκευτικών αξιών όσο και για την προσβολή του Προέδρου. Υποστήριξε ότι δεν είχε πρόθεση να προσβάλει θρησκευτικές αξίες και ότι η παράσταση στην οποία αναφέρονται οι αρχές παρουσιάζεται εδώ και περίπου τρία χρόνια σε διάφορες πόλεις της Τουρκίας.
Σε σχέση με την κατηγορία περί προσβολής του Προέδρου, τουρκικά μέσα μετέδωσαν ότι ο Γκιοκτάς είπε πως δεν είχε πρόθεση να υποτιμήσει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Φέρεται να υποστήριξε ότι η χρήση πολιτικών χαρακτηρισμών εντάσσεται στο πλαίσιο της σάτιρας και της κωμικής προσέγγισης κοινωνικών και πολιτικών θεμάτων.
«Ρώτησαν για όλα τα αστεία του»
Μετά την απολογία του κωμικού, ο βουλευτής του TİP στην Κωνσταντινούπολη, Αχμετ Σικ, δήλωσε έξω από το δικαστήριο ότι στον Ντενίζ Γκιοκτάς υποβλήθηκαν ερωτήσεις για σχεδόν κάθε σημείο της παράστασής του.
Σύμφωνα με το BirGün, ο Σικ ανέφερε ότι πρόκειται για ζήτημα ελευθερίας της έκφρασης, υποστηρίζοντας ότι οι αρχές τον ρώτησαν αναλυτικά για όσα είπε στη σκηνή. Ο ίδιος ο Γκιοκτάς φέρεται να επέμεινε ότι όλα όσα ανέφερε είχαν σατιρικό χαρακτήρα.
Αντιδράσεις από καλλιτέχνες και πολιτικούς
Η υπόθεση προκάλεσε αντιδράσεις στην Τουρκία, τόσο από τον χώρο της αντιπολίτευσης όσο και από καλλιτέχνες και επαγγελματικές ενώσεις.
Ο γνωστός ηθοποιός Σεβκέτ Τσορούχ αντέδρασε στη σύλληψη του Ντενίζ Γκιοκτάς, γράφοντας στα social media ότι η χώρα έχει φτάσει στο σημείο να «κρατά πρακτικά ακόμη και για το γέλιο».
Αντιδράσεις καταγράφηκαν επίσης από πολιτικά κόμματα και οργανώσεις, με αρκετές δηλώσεις να κάνουν λόγο για πλήγμα στην ελευθερία της έκφρασης και στη σάτιρα. Η İstanbul Tabip Odası ζήτησε την άμεση απελευθέρωσή του, τονίζοντας ότι η ελευθερία της έκφρασης είναι απαραίτητη για μια υγιή κοινωνία.
Σύμφωνα με τουρκικά μέσα, πολίτες που είχαν συγκεντρωθεί στο δικαστήριο φώναξαν συνθήματα όπως «Deniz Göktaş yalnız değildir», δηλαδή «ο Ντενίζ Γκιοκτάς δεν είναι μόνος».
Το μήνυμα μετά την προφυλάκιση
Η Cumhuriyet μετέδωσε, επικαλούμενη τον δημοσιογράφο Μπαρίς Πεχλιβάν και συνομιλία του με τον δικηγόρο του Göktaş, Μετίν Ασλάν, ότι ο κωμικός φέρεται να είπε στους δικηγόρους του μετά την απόφαση: «Δεν θα μας κλέψουν τη χαρά».
Η ίδια πηγή μετέδωσε και δεύτερη λεπτομέρεια, σύμφωνα με την οποία ο Göktaş, σε επικοινωνία με τον πρώην ηγέτη του CHP Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, φέρεται να του είπε με σατιρικό ύφος «αφήστε το CHP», διατηρώντας το γνώριμο κωμικό του ύφος ακόμη και μετά την προφυλάκιση.
Μια υπόθεση που ανοίγει ξανά τη συζήτηση για τη σάτιρα στην Τουρκία
Η υπόθεση Ντενίζ Γκιοκτάς ξεπερνά πλέον τα όρια μιας δικαστικής διαδικασίας για μια stand-up παράσταση.
Η σύλληψη στο αεροδρόμιο, η αναφορά σε 185 καταγγελίες μέσω CİMER, το μπλοκάρισμα αποσπασμάτων στα social media και η προσθήκη της κατηγορίας περί προσβολής του Προέδρου έχουν μετατρέψει την υπόθεση σε νέο σημείο αντιπαράθεσης για την ελευθερία της έκφρασης στην Τουρκία.
Το Associated Press σημείωσε ότι η υπόθεση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο περιβάλλον περιορισμών στην ελευθερία του λόγου στη χώρα, όπου, σύμφωνα με επικριτές της κυβέρνησης, νομικές διαδικασίες χρησιμοποιούνται όλο και συχνότερα εναντίον πολιτικών, δημοσιογράφων αλλά και ανθρώπων της τέχνης και της ψυχαγωγίας.
