Η Βενεζουέλα βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της παγκόσμιας σκηνής, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το ενδεχόμενο να την μετατρέψει στην 51η πολιτεία της χώρας. Η δήλωση, που μεταδόθηκε από το Fox News, έρχεται μετά από μια αιματηρή αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, αλλά και την ταχεία είσοδο αμερικανικών ενεργειακών και μεταλλευτικών εταιρειών στην πετρελαιοπαραγωγό χώρα. Την ίδια ώρα, ο Λευκός Οίκος παρουσιάζει την εικόνα μιας «ευτυχισμένης» και «καλοδιοικούμενης» Βενεζουέλα, την ώρα που παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα για τη δημοκρατική μετάβαση και τη διεθνή νομιμότητα των κινήσεων αυτών.
Ο Τραμπ εμφανίζεται να θεωρεί τη στρατηγική των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα «στρατιωτική ιδιοφυΐα», υποστηρίζοντας ότι η χώρα πέρασε από τη «μιζέρια» στην «ευημερία». Σε συνέντευξή του ανέφερε πως «η Βενεζουέλα είναι τώρα πολύ ευτυχισμένη» και πως «τρέχει καλά», ενώ στάθηκε ιδιαίτερα στην εκρηκτική αύξηση της παραγωγής πετρελαίου και στην παρουσία των «μεγαλύτερων και πιο όμορφων» γεωτρητικών εξέδρων αμερικανικών κολοσσών στη χώρα. Ωστόσο, πίσω από το θριαμβευτικό αφήγημα κρύβονται μεγάλες αβεβαιότητες: από την απουσία σαφούς χρονοδιαγράμματος εκλογών μέχρι τον φόβο ότι η Ουάσινγκτον ουσιαστικά «τρέχει» τη χώρα επ’ αόριστον.
Η Βενεζουέλα ως «51η πολιτεία» και ο πόλεμος για το πετρέλαιο
Παρότι ο Τραμπ δεν μπορεί νομικά να κηρύξει τη Βενεζουέλα 51η πολιτεία χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου και τη συναίνεση της ίδιας της χώρας, η ρητορική του έχει ξεκάθαρα αυτοκρατορικό τόνο. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη αναπτύξει έναν από τους μεγαλύτερους ναυτικούς στόλους των τελευταίων δεκαετιών στην Καραϊβική, ενώ συνεχίζεται μια «φονική σειρά» βομβαρδισμών εναντίον φερόμενων ως πλοίων που μεταφέρουν ναρκωτικά στην περιοχή. Παράλληλα, η κυβέρνηση συνεργάζεται στενά με την μεταβατική πρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει ενεργειακές συμφωνίες εν μέσω του πολέμου των ΗΠΑ με το Ιράν, που απειλεί να τινάξει στον αέρα τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, γεγονός που μετατρέπει κάθε κίνηση στην περιοχή σε στρατηγικής σημασίας σκακιστική κίνηση για την Ουάσινγκτον. Ο Τραμπ δηλώνει ανοιχτά ότι οι ΗΠΑ «είναι στο πετρελαϊκό παιχνίδι» και ότι η χώρα του θα πουλά «μεγάλες ποσότητες πετρελαίου σε άλλες χώρες», με αμερικανικές εταιρείες να σχεδιάζουν επενδύσεις 100 δισ. δολαρίων για την πλήρη ανασυγκρότηση και διεύρυνση της πετρελαϊκής και ενεργειακής υποδομής της Βενεζουέλα.
Βενεζουέλα: διαδηλώσεις, ανθρώπινα δικαιώματα και φόβοι για διεθνή αλυσιδωτή αντίδραση
Παρά τις διαβεβαιώσεις της Ουάσινγκτον, στη Βενεζουέλα αυξάνονται οι φωνές που ζητούν «να ολοκληρωθεί τώρα η μετάβαση», με διαδηλωτές στο Καράκας να απαιτούν συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για ελεύθερες και δημοκρατικές εκλογές. Η μεταβατική πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες περιορίστηκε να πει ότι εκλογές θα γίνουν «κάποια στιγμή», εντείνοντας τις ανησυχίες πως ο στόχος της δημοκρατικής ομαλοποίησης έχει δώσει τη θέση του στην προτεραιότητα των ενεργειακών deal και της οικονομικής σταθεροποίησης υπό αμερικανική επιρροή. Παράλληλα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επιχειρεί να χαμηλώσει τους τόνους, διαβεβαιώνοντας το Κογκρέσο ότι οι ΗΠΑ δεν είναι «σε θέση» να προχωρήσουν σε περαιτέρω στρατιωτική δράση, πέρα από τους πεζοναύτες που φρουρούν την πρεσβεία στο Καράκας.
Πάνω από 40 οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λατινική Αμερική προειδοποιούν ότι, όσο και αν επιθυμούν μια δημοκρατική μετάβαση στη Βενεζουέλα και λογοδοσία για σοβαρές παραβιάσεις, αυτό δεν μπορεί να δικαιολογήσει την αποδόμηση της διεθνούς τάξης ή να νομιμοποιήσει τη «λογική του ισχυρού» μέσω μονομερών και βίαιων ενεργειών. Οι επικριτές φοβούνται ότι αν οι ΗΠΑ προχωρήσουν σε de facto προσάρτηση της Βενεζουέλα ή σε μονιμοποίηση της κατοχής μέσω στρατιωτικών και ενεργειακών δομών, θα ανοίξει ο δρόμος για άλλες αυταρχικές δυνάμεις να επιχειρήσουν ανάλογες κινήσεις σε ευαίσθητες περιοχές του πλανήτη. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Τραμπ είχε στο παρελθόν απειλήσει με αντίστοιχες κινήσεις τον Καναδά, την Κούβα, τον Παναμά και τη Γροιλανδία, πυροδοτώντας σενάρια για μια νέα εποχή «εδαφικού ρεβανσισμού».
Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος αξιοποιεί τη Βενεζουέλα και στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο, ανακυκλώνοντας αποδεδειγμένα ψευδείς θεωρίες συνωμοσίας ότι εταιρείες εκλογικής τεχνολογίας σχεδιάστηκαν για να νοθεύουν εκλογές στη Βενεζουέλα και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για να αλλοιώσουν το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών του 2020 υπέρ του Τζο Μπάιντεν. Με αναρτήσεις του σε κοινωνικά δίκτυα και επιθετική ρητορική, επιχειρεί να συνδέσει τη σημερινή κρίση στη Βενεζουέλα με την προσωπική του αφήγηση περί «εκλογικής κλοπής», ενισχύοντας τον διχασμό τόσο στις ΗΠΑ όσο και στη Λατινική Αμερική.
