Η σκιά δύο πολέμων στα σύνορα της Ευρώπης κυριάρχησε σε μια 12ωρη σύνοδο των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναδεικνύοντας με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο την αδυναμία του μπλοκ να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις. Παρά την παρουσία κορυφαίων ηγετών, όπως ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, και η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, οι 27 ηγέτες περιορίστηκαν σε δηλώσεις, διαφωνίες και ελάχιστες ουσιαστικές παρεμβάσεις, ενώ οι συγκρούσεις σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή συνεχίζονταν.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, που προήδρευσε της συνόδου στις Βρυξέλλες, τόνισε στους δημοσιογράφους: «Σε αυτές τις πολύ δύσκολες στιγμές που ζούμε, περισσότερο από ποτέ είναι καθοριστικό να διατηρηθεί η διεθνής τάξη που βασίζεται σε κανόνες. Η εναλλακτική είναι το χάος. Η εναλλακτική είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η εναλλακτική είναι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή». Ωστόσο, αυτή η τοποθέτηση αποτέλεσε ουσιαστικά και το όριο των κοινών δράσεων, όπως τονίζει το Politico.
Την ώρα που η Τεχεράνη χτυπούσε γειτονικές χώρες επηρεάζοντας τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης, το Κίεβο επιτίθετο σε ρωσικά εργοστάσια επισκευής στρατιωτικών αεροσκαφών και ο Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσινγκτον αστειευόταν για την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ μαζί με τον Ιάπωνα πρωθυπουργό, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αφιέρωσαν μεγάλο μέρος των συζητήσεων στο σύστημα εμπορίας εκπομπών (ETS). Πρόκειται για ζήτημα που συνδέεται με την ενεργειακή κρίση, αλλά δεν αποτελεί πεδίο όπου η Ευρώπη θα μπορούσε να επιδείξει γεωπολιτική ισχύ.
Σε ό,τι αφορά το Ιράν, οι ηγέτες διαπίστωσαν ότι διαθέτουν περιορισμένη επιρροή ή πολιτική βούληση για ουσιαστική παρέμβαση. Στο μέτωπο της Ουκρανίας, περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά την πλήρη ρωσική εισβολή, δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν τις εσωτερικές διαφωνίες, ώστε να εγκρίνουν πακέτο χρηματοδότησης ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς το Κίεβο. Ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε ότι δεν υπήρχε «καμία διάθεση εμπλοκής» στη σύγκρουση με το Ιράν, ενώ ο Μερτς εξέφρασε ανησυχία ότι η εστίαση σε αυτό το θέμα απομακρύνει την προσοχή από την ευρωπαϊκή οικονομία.
Η ατζέντα της συνόδου είχε ήδη μεταβληθεί δραστικά σε σχέση με προηγούμενη συνάντηση στο κάστρο Άλντεν Μπίζεν στο Βέλγιο, όπου το επίκεντρο ήταν η ανταγωνιστικότητα. Ο πόλεμος με το Ιράν και το αδιέξοδο στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, που προέκυψε μετά την υπαναχώρηση του Ούγγρου πρωθυπουργού, Βίκτορ Όρμπαν, από τη δέσμευσή του να εγκρίνει το δάνειο, άλλαξαν πλήρως τις προτεραιότητες.
Παρά το γεγονός ότι το Ιράν δεν αγνοήθηκε πλήρως, οι συζητήσεις περιορίστηκαν σε διερευνητικές κινήσεις, όπως η πιθανή αποστολή γαλλικών πολεμικών πλοίων για την προστασία των Στενών του Ορμούζ, κρίσιμου σημείου για τη μεταφορά πετρελαίου. Ο Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι έχει ξεκινήσει μια διερευνητική διαδικασία, ωστόσο το τελικό ανακοινωθέν της συνόδου δεν περιλάμβανε καμία νέα αποστολή, παρά μόνο ενίσχυση υφιστάμενων ναυτικών επιχειρήσεων.
Το συμπέρασμα που προέκυψε από τη σύνοδο ήταν σαφές: η Ευρώπη έχει περιορισμένη δυνατότητα ή διάθεση να επηρεάσει τις εξελίξεις. Όπως σημείωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος, η Μέση Ανατολή επηρεάζει σημαντικά την Ευρώπη, αλλά τίθεται το ερώτημα αν αποτελεί πραγματικό «παίκτη» στη διεθνή σκηνή. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, προειδοποίησε ότι «η έναρξη ενός πολέμου είναι σαν μια ερωτική σχέση, είναι εύκολο να μπεις, αλλά δύσκολο να βγεις», υπογραμμίζοντας ότι η σύγκρουση δεν θεωρείται ευρωπαϊκός πόλεμος.
Την ίδια στιγμή, οι εντάσεις επεκτάθηκαν και στον ενεργειακό τομέα, με το Κατάρ να προειδοποιεί ότι δεν μπορεί να εκπληρώσει συμβόλαια υγροποιημένου φυσικού αερίου προς το Βέλγιο και την Ιταλία, μετά από επιθέσεις του Ιράν που επηρέασαν σημαντικό μέρος της εξαγωγικής του ικανότητας. Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συνέχισαν να επικεντρώνονται σε ζητήματα κλιματικής πολιτικής, με αξιωματούχο να σχολιάζει ότι «είναι περίεργο να θεωρείται το ETS το μεγαλύτερο ζήτημα όταν καίγονται μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου».
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναγνώρισε ότι οι επιπτώσεις του πολέμου εκτείνονται πέρα από τη Μέση Ανατολή, με άμεσο αντίκτυπο στην ενέργεια και τις τιμές, ανακοινώνοντας έκτακτα μέτρα για τη μείωση του κόστους.
Η σύνοδος ανέδειξε επίσης τη σύνδεση των κρίσεων σε Ιράν και Ουκρανία, με τον Βίκτορ Όρμπαν να ασκεί έντονη κριτική στην ευρωπαϊκή στρατηγική, χαρακτηρίζοντάς την «παράλογη» και υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ πρέπει να αγοράσει ρωσικό πετρέλαιο για να επιβιώσει. Ο Όρμπαν έχει μπλοκάρει το δάνειο προς την Ουκρανία λόγω διαφωνίας για αγωγό μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου μέσω Ουκρανίας προς την Ουγγαρία και άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης.
Η στάση του προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με τον Σουηδό πρωθυπουργό, Ουλφ Κρίστερσον, να δηλώνει ότι δεν έχει ξανακούσει τόσο σκληρή κριτική προς κάποιον ηγέτη, ενώ ο Μερτς σημείωσε ότι οι ηγέτες ήταν «βαθιά ενοχλημένοι». Παρά τις πιέσεις, ο Όρμπαν παρέμεινε ανυποχώρητος, με το ζήτημα να μετατίθεται για επόμενη σύνοδο.
Τελικά, μετά από 12 ώρες συζητήσεων χωρίς ουσιαστικές αποφάσεις, οι ηγέτες της ΕΕ δεν είχαν κάτι νέο να παρουσιάσουν στους πολίτες τους. Όπως δήλωσε ο Κρίστερσον, υπάρχουν πολλές ανησυχίες για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ενώ το βέτο της Ουγγαρίας για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας παραμένει, προκαλώντας έντονη δυσαρέσκεια τόσο στην Ευρώπη όσο και στο Κίεβο.
Και κάπως έτσι ολοκληρώθηκε η σύνοδος.
