Η Κούβα εκπέμπει σήμα για άνοιγμα διαλόγου προς την Ουάσινγκτον, καθώς η χώρα βυθίζεται σε μια από τις πιο δύσκολες οικονομικές συγκυρίες των τελευταίων δεκαετιών, με οξύτατες ελλείψεις καυσίμων και κίνδυνο περαιτέρω κοινωνικής αποσταθεροποίησης. Ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ δηλώνει πλέον διατεθειμένος να συνομιλήσει με την κυβέρνηση Τραμπ «ως ίσος προς ίσο», χωρίς προαπαιτούμενα, επιχειρώντας να αποτρέψει νέες αμερικανικές κυρώσεις που θα μπορούσαν να στραγγαλίσουν ακόμη περισσότερο την ήδη πιεσμένη οικονομία της Κούβας.
Στο φόντο της κρίσης, η Ουάσινγκτον έχει απειλήσει με επιβολή εμπορικών κυρώσεων σε χώρες και εταιρείες που μεταφέρουν ζωτικής σημασίας πετρέλαιο στην Κούβα, πλήττοντας τις τελευταίες ενεργειακές «γραμμές ζωής» του νησιού. Η προειδοποίηση αυτή έρχεται σε συνέχεια της σκληρής γραμμής του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ απέναντι σε καθεστώτα που θεωρούνται εχθρικά προς τις ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική, με στόχο την απομόνωση της Αβάνας και των συμμάχων της.
Η οικονομική κατάρρευση στην Κούβα έχει οδηγήσει σε ουρές για καύσιμα, διακοπές ρεύματος και αυξημένη κοινωνική δυσαρέσκεια, ενώ η κυβέρνηση αναζητά επειγόντως διέξοδο. Ο Ντίας-Κανέλ, σε αιφνιδιαστική συνέντευξη Τύπου, προσπάθησε να στείλει μήνυμα τόσο προς το εσωτερικό, όσο και προς το εξωτερικό, ότι η Κούβα παραμένει ανοικτή σε διαπραγμάτευση, υπό την προϋπόθεση ότι θα γίνει σεβαστή η κυριαρχία της χώρας.
Κούβα: Κυρώσεις, καύσιμα και νέος ψυχρός πόλεμος
Η αμερικανική απειλή για στοχευμένες κυρώσεις στα δεξαμενόπλοια που τροφοδοτούν με πετρέλαιο την Κούβα λειτουργεί ως μοχλός πίεσης όχι μόνο προς την Αβάνα, αλλά και προς τρίτες χώρες που διατηρούν ενεργειακή συνεργασία με το νησί. Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική επαναδιαμόρφωσης της πολιτικής των ΗΠΑ στην περιοχή, μετά και τη στρατιωτική δράση στη Βενεζουέλα, με σαφές μήνυμα ότι ο Λευκός Οίκος δεν θα ανεχθεί «διάσωση» της κουβανικής οικονομίας από συμμάχους της.
Την ίδια στιγμή, η Κούβα επιχειρεί να εμφανιστεί ως υπεύθυνος συνομιλητής, αποφεύγοντας την όξυνση της ρητορικής που χαρακτήριζε παλαιότερες περιόδους έντασης με την Ουάσινγκτον. Η αναφορά του Ντίας-Κανέλ σε διάλογο «χωρίς όρους» και «με σεβασμό στην κυριαρχία» αποτυπώνει την προσπάθεια της Αβάνας να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη πολιτικής επιβίωσης και τη διατήρηση της ιδεολογικής της ταυτότητας.
Κούβα – Τραμπ: διάλογος ανάγκης ή νέα σύγκρουση;
Για τον πρόεδρο Τραμπ, η σκλήρυνση της στάσης απέναντι στην Κούβα εντάσσεται και στο εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι, όπου η γραμμή κατά των «κομμουνιστικών καθεστώτων» παραμένει δημοφιλής σε σημαντικά τμήματα του εκλογικού σώματος, ιδίως στη Φλόριντα. Η απειλή κυρώσεων σε όσους στηρίζουν ενεργειακά την Αβάνα σχεδιάζεται ώστε να αυξήσει το κόστος της διεθνούς στήριξης προς την Κούβα, στέλνοντας σήμα αποτροπής σε κάθε πιθανό σύμμαχο, όπως γράφει η Wall Street Journal.
Για την Κούβα, ο διάλογος με την Ουάσινγκτον δεν είναι πλέον ιδεολογική επιλογή, αλλά υπαρξιακή ανάγκη: χωρίς πρόσβαση σε πετρέλαιο και χωρίς χαλάρωση των αμερικανικών πιέσεων, η οικονομική ασφυξία απειλεί να μετατραπεί σε κοινωνική έκρηξη. Το αν η νέα αυτή «πρόσκληση» σε συνομιλίες θα οδηγήσει σε πραγματική αποκλιμάκωση ή σε έναν νέο κύκλο αντιπαράθεσης Κούβας–ΗΠΑ, θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι δύο πλευρές είναι διατεθειμένες να υπερβούν τις ιστορικές καχυποψίες και να επενδύσουν σε έναν ρεαλιστικό συμβιβασμό.
