Τα κράτη μέλη της ΕΕ έδωσαν την Παρασκευή την προσωρινή έγκρισή τους για την υπογραφή της μεγαλύτερης συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου που έχει συνάψει ποτέ η Ένωση με την ομάδα χωρών της Νότιας Αμερικής Mercosur, περισσότερα από 25 χρόνια μετά την έναρξη των διαπραγματεύσεων και μετά από μήνες διαμάχης για την εξασφάλιση επαρκούς αριθμού υποστηρικτών.
Με τον Ντόναλντ Τραμπ αποφασισμένο να αναστατώσει το παγκόσμιο εμπόριο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία υποστηρίζουν ότι η συμφωνία θα συμβάλει στην αντιστάθμιση των επιχειρηματικών απωλειών από τους αμερικανικούς δασμούς και θα μειώσει την εξάρτηση από την Κίνα, εξασφαλίζοντας πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά.
Οι αντίπαλοι, με επικεφαλής τη Γαλλία, τον μεγαλύτερο παραγωγό γεωργικών προϊόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία θα αυξήσει τις εισαγωγές φθηνών τροφίμων, όπως βοείου κρέατος, πουλερικών και ζάχαρης, υπονομεύοντας τους εγχώριους αγρότες.
Τι γίνεται με τα ελληνικά προϊόντα
Σύμφωνα με την Ευρωπαική Επιτροπή 335 ελληνικές επιχειρήσεις πραγματοποιούν εξαγωγές στις χώρες της Mercosur, με το 79% εξ αυτών να είναι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Παράλληλα περίπου 4.300 θέσεις εργασίας στη χώρα μας εξαρτώνται από τις εξαγωγές στις εν λόγω χώρες της Νοτίου Αμερικής. Το συνολικό εμπόριο μεταξύ Ελλάδας και Mercosur ανέρχεται σε 2,6 δισεκατομμύρια ευρώ.
Οι εξαγωγές της Ελλάδας προς το μπλοκ ανέρχονται στα 1,2 δισ. ευρώ, ενώ η αξία των ελληνικών εισαγωγών από τη Mercosur ανέρχεται στα 396 εκατ. ευρώ. Το μερίδιο των αγροτικών προϊόντων που εξάγει η Ελλάδα ανέρχεται σε μόλις 34 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, το μπλοκ της Mercosur αποτελεί τον ο 22ο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ελλάδας εκτός ΕΕ.
Αυτό που κυρίως επισημαίνεται είναι ότι τα βασικά ελληνικά προϊόντα όπως η φέτα και το ελαιόλαδο προστατεύονται και δημιουργούνται νέοι εξαγωγικοί δρόμοι προς τις χώρες της Λατινικής Αμερικής που υπογράφουν την εμπορική συμφωνία μειωμένων δασμών με την ΕΕ (Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη), ενώ νέοι δρόμοι ανοίγονται και για τα ελληνικά κρασιά. Παράλληλα, στις ρήτρες που έχουν μπει στη συμφωνία προστατεύονται πλήρως τα 21 ελληνικά ΠΟΠ προϊοντα, που είναι:
- Ελιά Καλαμάτας
- ελαιόλαδο Καλαμάτας
- Κεφαλογραβιέρα
- Κολυμβάρι Χανίων Κρήτης ελαιόλαδο
- Κονσερβολιά Αμφίσσης
- Κορινθιακή Σταφίδα Βοστίτσα
- Κρόκος Κοζάνης
- Λυγουριό Ασκληπιείου ελαιόλαδο
- Μανούρι
- Μαστίχα Χίου
- Σητεία Λασιθίου Κρήτης ελαιόλαδο
- Φέτα
- Αμύνταιο κρασί
- Μαντινεία κρασί
- Νάουσα κρασί
- Νεμέα κρασί
- Ρετσίνα Αττικής
- Σάμος κρασί
- Σαντορίνη κρασί
- Τσίπουρο
Όπως επισημαίνουν οι αρμόδιες υπηρεσίες της Κομισιόν, η συμφωνία ΕΕ-Mercosur θα προστατεύσει 344 προϊόντα τροφίμων και ποτών της ΕΕ από απομιμήσεις στις χώρες αυτές. Αυτή η προστασία συμβάλλει στην αύξηση της διακριτότητας αυτών των προϊόντων κάτι που, σύμφωνα με την Επιτροπή, θα συμβάλει στην πώληση περισσότερων ελληνικών προϊόντων και σε πιο ακριβές τιμές, καθώς η τιμή πώλησης των προϊόντων που προστατεύονται από Γεωγραφική Ένδειξη είναι μεταξύ 2 και 3 φορές υψηλότερη από αυτή των κανονικών προϊόντων.
Διαδηλώσεις αγροτών κατά της συμφωνίας
Οι αγρότες ξεκίνησαν διαμαρτυρίες σε όλη την ΕΕ, μπλοκάροντας γαλλικούς και βελγικούς αυτοκινητόδρομους και πραγματοποιώντας πορείες στην Πολωνία την Παρασκευή. Η Γαλλία ψήφισε κατά της συμφωνίας, αλλά τουλάχιστον 15 χώρες που αντιπροσωπεύουν το 65% του συνολικού πληθυσμού της Ένωσης ψήφισαν υπέρ, αριθμός επαρκής για την έγκριση της συμφωνίας, σύμφωνα με πηγές της ΕΕ και διπλωμάτες. Ένας διπλωμάτης της ΕΕ και ο υπουργός Γεωργίας της Πολωνίας δήλωσαν ότι 21 χώρες υποστήριξαν τη συμφωνία, με την Αυστρία, τη Γαλλία, την Ουγγαρία, την Ιρλανδία και την Πολωνία να ψηφίζουν κατά και το Βέλγιο να απέχει.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς χαιρέτισε την ψηφοφορία της Παρασκευής ως «ορόσημο» και δήλωσε ότι η συμφωνία θα είναι θετική για τη Γερμανία και την Ευρώπη. «Ωστόσο, 25 χρόνια διαπραγματεύσεων είναι πάρα πολλά. Είναι ζωτικής σημασίας οι επόμενες συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου να συνάπτονται γρήγορα», ανέφερε σε δήλωσή του.
Οι πρωτεύουσες της ΕΕ έχουν προθεσμία έως τις 5 μ.μ. ώρα Βρυξελλών (16:00 GMT) για να υποβάλουν γραπτή επιβεβαίωση των ψήφων τους. Αυτό θα ανοίξει τον δρόμο για την Πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να υπογράψει τη συμφωνία με τους εταίρους του Mercosur – Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη – στην Ασουνσιόν, πιθανώς την επόμενη εβδομάδα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ολοκλήρωσε τις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία πριν από ένα χρόνο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει επίσης να εγκρίνει τη συμφωνία προτού αυτή τεθεί σε ισχύ.
«Δεν τελείωσε» λέει η Γαλλία για τη συμφωνία με τη Mercosur
Η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου θα είναι η μεγαλύτερη της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη μείωση των δασμών, καταργώντας 4 δισεκατομμύρια ευρώ (4,66 δισεκατομμύρια δολάρια) δασμών στις εξαγωγές της. Οι χώρες του Mercosur έχουν υψηλούς δασμούς, όπως 35% στα ανταλλακτικά αυτοκινήτων, 28% στα γαλακτοκομικά προϊόντα και 27% στα κρασιά.
Η ΕΕ και ο Mercosur ελπίζουν να επεκτείνουν το εμπόριο αγαθών, το οποίο θα ανέλθει σε 111 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024. Οι εξαγωγές της ΕΕ κυριαρχούνται από μηχανήματα, χημικά και εξοπλισμό μεταφορών, ενώ αυτές του Mercosur επικεντρώνονται σε γεωργικά προϊόντα, ορυκτά, χαρτοπολτό και χαρτί.
Για να πείσει τους σκεπτικιστές της συμφωνίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θεσπίσει διασφαλίσεις που μπορούν να αναστείλουν τις εισαγωγές ευαίσθητων γεωργικών προϊόντων. Έχει ενισχύσει τους ελέγχους των εισαγωγών, ιδίως όσον αφορά τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, έχει δημιουργήσει ένα ταμείο κρίσης, έχει επιταχύνει τη στήριξη των αγροτών και έχει δεσμευτεί να μειώσει τους εισαγωγικούς δασμούς στα λιπάσματα.
Οι παραχωρήσεις δεν ήταν αρκετές για να πείσουν την Πολωνία ή τη Γαλλία, αλλά η Ιταλία άλλαξε τη θέση της από «όχι» τον Δεκέμβριο σε «ναι» την Παρασκευή. «Μου φαίνεται ότι η ισορροπία που έχει επιτευχθεί είναι βιώσιμη», δήλωσε η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζιόρτζια Μελόνη σε συνέντευξη Τύπου.
Η Ματίλντ Πανό, επικεφαλής της Βουλής του ακροαριστερού κόμματος «Η Αδάμαστη Γαλλία», δήλωσε στην X ότι η Γαλλία «ταπεινώθηκε» από τις Βρυξέλλες και στη διεθνή σκηνή.
Τα γαλλικά ακροδεξιά και ακροαριστερά κόμματα πρόκειται να υποβάλουν πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης λόγω της πιθανής έγκρισης της συμφωνίας.
Η Γαλλίδα υπουργός Γεωργίας Annie Genevard δήλωσε ότι η μάχη δεν έχει τελειώσει και δεσμεύτηκε να αγωνιστεί για την απόρριψη της συμφωνίας από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου η ψηφοφορία ενδέχεται να είναι οριακή. Ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές οργανώσεις αντιτίθενται επίσης στη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι τα προϊόντα που θα εισάγονται στην Ευρώπη θα προέρχονται συχνά από αποδασωμένες εκτάσεις.
«Η απλή αλήθεια είναι ότι αυτή η αντιδημοφιλής συμφωνία είναι καταστροφική για το τροπικό δάσος του Αμαζονίου και κανένας προοδευτικός ευρωβουλευτής που είναι αφοσιωμένος στην προστασία των δασών δεν θα πρέπει ποτέ να την υποστηρίξει», δήλωσε η Λις Κούνια, ακτιβίστρια της Greenpeace στην ΕΕ.
Ο Γερμανός σοσιαλδημοκράτης Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της επιτροπής εμπορίου του κοινοβουλίου, εξέφρασε την εμπιστοσύνη του ότι η συμφωνία θα εγκριθεί, με την τελική ψηφοφορία να πραγματοποιείται πιθανότατα τον Απρίλιο ή τον Μάιο.
