21
loading

Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης έδωσε με τη φωνή του υπόσταση στους καημούς και στους ψαλμούς των Ελλήνων, φέρνοντας πιο κοντά στον λαό τα γραπτά μεγάλων μας ποιητών, όπως του Ρίτσου, του Σεφέρη, του Βάρναλη, του Λειβαδίτη.

«Η φωνή του Μπιθικώτση... νομίζω ότι πάει να γίνει η συνισταμένη αυτής της φωνής του έλληνα, ας το πω έτσι, λεβέντη: του ξωμάχου, του φαντάρου, του φοιτητή, του εργάτη. Του καθένα μας» έχει πει ο μεγάλος μας συνθέτης Μίκης Θεοδωράκης.

Η μελωδία του Μίκη Θεοδωράκη και η μαγική φωνή του Γρηγόρη Μπιθικώτση έκαναν τους στίχους του Γιώργου Σεφέρη στο ποίημα «Άρνηση» να φτάσουν στα στόματα και στις καρδιές των Ελλήνων. Η «Άρνηση» μελοποιήθηκε από τον Μίκη Θεοδωράκη στο Παρίσι το 1960 και ηχογραφήθηκε τον Φεβρουάριο του 1962, με την φωνή του Γρηγόρη Μπιθικώτση για τον δίσκο «Επιφάνια».

799495

Με την μελοποίηση όμως αυτή, το ποίημα του Σεφέρη έχασε δύο πράγματα. Κανένα όμως από αυτά δεν στάθηκε ικανό να κλονίσει την μεγάλη επιτυχία που θα γνώριζε το κομμάτι.

Το πρώτο είναι ο τίτλος του. Οι περισσότεροι που αναφέρονται σ’ αυτό, χρησιμοποιούν ως τίτλο τις πρώτες λέξεις του ποιήματος «Στο περιγιάλι το κρυφό» ή σκέτο «Το περιγιάλι».

Το δεύτερο πράγμα που έχασε η «Άρνηση» κατά την μελοποίησή της ήταν μια άνω τελεία, για την οποία έγινε πολύς λόγος μιας και ο Σεφέρης είχε τονίσει στον Μίκη Θεοδωράκη να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός μαζί της.

31587

«Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόθους και τι πάθος πήραμε τη ζωή μας· λάθος! κι αλλάξαμε ζωή» γράφει ο Γιώργος Σεφέρης. Στην τρίτη στροφή του ποιήματος, πριν την λέξη «λάθος» υπάρχει μία άνω τελεία και σε εκείνο το σημείο, κατά την ανάγνωση του ποιήματος, επιβάλλεται να κάνουμε μία μικρή παύση. Η παράλειψη της άνω τελείας με αποτέλεσμα να ακούγονται όλες οι λέξεις μαζί αλλάζει εντελώς το νόημα στο ποίημα κάτι που συνέβη κατά την μελοποίηση του συγκεκριμένου ποιήματος. Ο Γιώργος Σεφέρης είχε τονίσει στον Θεοδωράκη να προσέξει την άνω τελεία και να μην γίνει λάθος γιατί το νόημα αλλάζει, όμως στην ηχογράφηση με τον Μπιθικώτση το… λάθος έγινε.

Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης παρέλειψε στην ηχογράφηση την άνω τελεία, ο Θεοδωράκης ίσως δεν επέμεινε ιδιαίτερα κι έτσι ο τρίτος στίχος έγινε «πήραμε τη ζωή μας λάθος κι αλλάξαμε ζωή» με την επική φωνή του Μπιθικώτση να μοιάζει λες και μας ζητάει, να πάρουμε τελικά τη ζωή μας λάθος, γιατί αυτή είναι και η μορφιά, να κάνουμε λάθη και να μην μας νοιάζει τίποτε.

Ο ίδιος ο Θεοδωράκης γράφει αναφερόμενος στον δίσκο του «Επιφάνια» και στις περιπέτειες με την άνω τελεία:

«Ήθελα τα "Επιφάνια" -ακριβώς γιατί ο στίχος ήταν τόσο διανοουμενίστικος- να τα περάσω σε όσο το δυνατόν πιο πλατύ κοινό με λαϊκό μουσικό ένδυμα. Άλλωστε αυτή ήταν η πρώτη φορά που ελεύθερος στίχος φιλοδοξούσε να γίνει απλό λαϊκό τραγούδι. Να συντροφεύει δηλαδή τον κοσμάκη παντού. Στο γιαπί, στην ταβέρνα, στην εκδρομή, στην παρέα. Όταν ηχογραφούσαμε, λέω στον Μπιθικώτση "πρόσεξε την άνω τελεία. Εκεί που λες πήραμε τη ζωή μας, βάλε παύση πριν πεις λάθος". Στα αυτιά μου είχα την προτροπή – παράκληση του ποιητή: "Την άνω τελεία! Την άνω τελεία! Αλλιώτικα μου αντιστρέφεις το νόημα". Τελικά όμως αυτό αποδείχθηκε ανεφάρμοστο στην πράξη, με αποτέλεσμα να ακουστεί η λέξη "λάθος" κολλητά στο "πήραμε τη ζωή μας", δίνοντας αντίθετο νόημα στο ποίημα. Όμως πόσο κατανοητό ήταν για το λαό, που ποιος λίγο, ποιος πολύ, είχε πάρει τη ζωή του λάθος…».

Κι αν οι στίχοι έχασαν μια άνω τελεία, το τραγούδι γνώρισε την απόλυτη επιτυχία. Τραγουδήθηκε από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις, μέχρι τις μικρότερες ταβέρνες της χώρας και ακούγεται μέχρι και σήμερα 56 χρόνια μετά. Η επιτυχία μάλιστα αυτή και η αγάπη του κόσμου στάθηκαν ικανά να πείσουν τον ποιητή να δώσει «συγχωροχάρτι» στην απώλεια της άνω τελείας.

4071236

Το καλοκαίρι του 1962 ο Σεφέρης θέλησε να διαπιστώσει και ο ίδιος πόσο πολύ ο κόσμος τραγουδάει την ποίησή του. «Αγκαζέ» με τον Μίκη έκαναν μία βόλτα στη νυχτερινή Αθήνα για να ακούσει το «Περιγιάλι το κρυφό».

«Ποτέ ίσως ένας Σεφέρης δεν είχε γίνει σαν μικρό παιδί. Γελούσε, έλαμπε ολόκληρος από ευτυχία, και νομίζω πως εκείνη τη βραδιά επέτρεψε στην τόσο αυστηρή του καρδιά να με αγαπήσει. Στο μέτρο φυσικά του επιτρεπτού για ένα διπλωμάτη» κατά τα γραφόμενα του σπουδαίου μας συνθέτη.

Ο σπουδαίος ποιητής, εκτός από το λάθος με την άνω τελεία, λέγεται ότι αρχικά ήταν αρκετά επιφυλακτικός με το εγχείρημα της μελοποίησης του ποιήματός και της ηχογράφησης με λαϊκό τραγουδιστή και μπουζούκια. Μετά από αυτήν την βόλτα με τον Θεοδωράκη πείσθηκε τελικά πως η απόφασή του ήταν σωστή…

Αξίζει να σημειωθεί ότι το τραγούδι ερμηνεύτηκε και από τον Γιώργο Μούτσιο.

Σε αυτή την εκτέλεση, που δεν ακούστηκε ιδιαίτερα και παρέμεινε σχεδόν άγνωστη, ο ερμηνευτής αποκατέστησε το λάθος και η άνω τελεία μπήκε στη σωστή θέση, αποκαθιστώντας το νόημα του τραγουδιού.

ΚΑΝΤΕ LIKE ΤΟ NEWSBEAST.GR

21
σχόλια
  1. avatar SCULLYXL5

    ΔΕΝ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΒΡΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΛΛΟΝ ΘΑ ΕΙΜΑΙ ΠΟΛΥ ΜΠΟΥΜΠΟΥΝΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ!!!

    1. avatar Ίρις

      Εγώ πάλι φέρω τη γνώμη, πως είσαι πολύ έξυπνος, καθόσον έχεις αντιληφθεί πως
      στη προκειμένη περίπτωση, διυλίζουμε
      τον κώνωπα και καταπίνουμε την κάμηλον.
      Όυδείς λόγος προβληματισμού συντρέχει.

  2. avatar Ellraiser

    Οταν υπηρχαν εποχες που μπορουσαμε να κανουμε ονειρα!

  3. avatar thanahs

    Σήμερα...
    Στοίχοι: Σεφερ(λ)ης
    Μελoποίηση: Φοίβος
    Ερμηνευτής: Tus

  4. avatar ΕΛ.ΑΣ για να ΓΕΛΑΣ

    τοχει τραγουδησει μεχρι και το μουγγό καν(ε)ίς...
    απο φαραντουρη μεχρι και παππα
    εξαιρετικα βραχυ!!
    θαθελε καποιος συναναγνωστης να μου πει τι ηθελε να πει ο ποιητης κομπλε με την ανω τελεία του;;
    η ημετέρα μετριότης δεν τοχει 'συλλήψει'...
    χωρις τελεια κατι ''συλληβω''

    1. avatar Βιργινία Παππα

      Θέλει να πει ότι το λάθος ήταν ότι άλλαξαν τη ζωή τους . Χωρίς την άνω τελεία σημαίνει ότι η ζωή τους ήταν λάθος και όχι το ότι την άλλαξαν.

      1. avatar ΕΛ.ΑΣ για να ΓΕΛΑΣ

        λαθος παλλαξαμε ζωη;;
        μαυτο αντιβαινει πληρως στους 2 προηγουμενους στιχους για τις αντιξοοτητες της ζωης..γλυφο νερο αερας σβηστης....
        φχαριστω για την ανταποκριση

    2. avatar Γεροτσολιας

      Μαλας οπου γελας, εισαι για nobel ευφυιας ρε μαγκα, ισα... !

      1. avatar ΕΛ.ΑΣ για να ΓΕΛΑΣ

        εσυ στα γιδια σου γέρο....
        μιλα τους για του σαμαρα το οραμα...
        να μας ξανασαμαρώσει

    3. avatar @ΕΛ.ΑΣ για να ΓΕΛΑΣ

      "Με τι καρδια, με τι πνοη, τι ποθους και τι παθος (δλδ, γνωμη μου, με ποσο "νεανικο" ενθουσιασμο και ισως αφελεια και επιπολαιοτητα) πηραμε (αντιμετωπισαμε) τη ζωη μας" ΑΝΩ ΤΕΛΕΙΑ
      "Λαθος (κακως αντιμετωπισαμε, "πηραμε" ετσι τη ζωη μας). Κι αλλαξαμε ζωη" (κι οταν αργοτερα - πικρα - το αντιληφθηκαμε, αλλαξαμε ρότα, αλλαξαμε τροπο αντιμετωπισης της ζωης, των πραγματων, γιναμε πιο "ρεαλιστες" ΙΣΩΣ).

      1. avatar ΕΛ.ΑΣ για να ΓΕΛΑΣ

        δηλαδη εννοειτε οτι ο ποιητης ''εννοεί''
        Με τη καρδιά, με τη πνοή,
        με πόθους και με πάθος
        πήραμε τη ζωή μας.
        Λάθος!
        κι' αλλάξαμε ζωή.
        και γιατι δε τογραφει ετσι;βρισκετε να στερειται της ιδιας μουσικοτητας;;
        αφου η ολη ουσια ειναι η αρνηση της προγενεστερης προσεγγισης της ζωης;;
        Και ειναι η νεανικη ενθουσιαστικη προσεγγιση μεσα απτο συναισθημα ,της βιοπαλης ,ΛΑΘΟΣ κατα τηνπροσεγγιση ενος ''''''''''''''''''''''''''αριστερου''''''''''''''''''''''''' μελωδου που αναλαμβανει την μελοποιηση αυτων των στιχων;;
        κανενας ζαμπετας μητσακης και λοιποι αξιοι καλλιτεχνες τουμεταξα καιτης επταετιας που ηταν κρυμμενοι;;
        ετσι οπως το παρουσιαζετε ως αρνηση της προγενεστερης ζωης ως δηλωση μετανοιας '''''αριστερου '''το εκλαμβανω
        ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΘΕΩΡΩ : τοντιτλο βαρυγδουπο γιαυτο δεν επικρατησε, ολοι''περιγιάλι''τοξερουν, τους στιχους εξαιρετικα φτωχους και βραχεις για τοσο βαρυ θεμα που''πραγματευονται ,την μουσικη επενδυση ΕΞΑΙΣΙΑ και τηναποδοση του σερ θεϊκή.
        Φανταζομαι ναχω το δικαιωμα σχολιασμου και κριτικης;;
        τι στο καλο σαμαρομπουμπουκοβαρυδομπαλτακοι ειναι μεν επι θυραις,αλλα προς ωρας εκτος κονκλαβιου.
        φχαριστω για την ανταπόκριση

        1. avatar @ΕΛ.ΑΣγια να ΓΕΛΑΣ

          Φυσικα και εχεις απολυτο δικαιωμα να κρινεις, να αμφισβητεις, να σχολιαζεις, να να να...
          Αλλωστε ποιος ειμαι εγω που θα σε κρινω ή θα σου το "απαγορευσω";
          Κι αν θες, θα συμφωνησω οτι δεν προκειται για κανα τρομερο στιχο (εγω προτιμω Ελυτη αλλωστε).
          Δεν κατεβασε τη λεξη (λαθος) αποκατω μονη της, προφανως διοτι προκειται για εμμετρο και ομοιοκαταληκτο ποιημα (που μοιαζει με στιχο) και τηρησε τη συμβατικη μορφη.
          Πολιτικα αποφευγω να το προσεγγισω, ας μου επιτραπει.
          Κατα τ' αλλα, το τραγουδι καταφερε να διεισδυσει αρκετα στα ακουσματα μας μεχρι και σημερα.
          Και κατα τα λοιπα, αν μου επιτρεπεις, μη βιαζεσαι να γραφεις, γραφε λιγοτερα και ετσι ισως αποφυγεις και τα πολλα ορθογραφικα που κανεις.
          (Εγω δεν βαζω τονους διοτι με δυσκολευει το πληκτρολογιο).

          1. avatar ΕΛ.ΑΣ για να ΓΕΛΑΣ

            εσυ τουλαχιστο εχεις τυπικο πληκτρολογιο ή εικονικο σα και μενα;
            τα ορθογραφικα δεν παραλλαζουν το νόημα
            τα σημεια στιξης που μου διαφευγουν ,ναι

          2. avatar @ΕΛ.ΑΣ για να ΓΕΛΑΣ

            Εικονικο εχω (σε tablet δηλαδη).
            Παλι αν μου επιτρεπεις, το να γραφουμε ορθογραφημενα δεν ειναι μονο θεμα κατανοησης και νοηματος, ειναι πιο ουσιωδες: οπως εσυ εχεις το δικαιωμα να "κοροϊδευεις" πχ τον Σεφερη, ετσι δινεις το δικαιωμα στον καθενα να σου πει "μαθε να γραφεις σωστα Ελληνικα, και μετα ελα αραδιασε τις οποιες αποψεις σου. Μεχρι τοτε, τον νομπελιστα Σεφερη μην τον πιανεις στο στομα σου". Λαθος κανω;
            Τα σημεια στιξης επισης ειναι σημαντικα για το επιθυμητο αποτελεσμα.
            (Ναι, ειμαι Φιλολογος).
            Χαρηκα!

    4. avatar Αρης3

      Νομίζω ότι με την άνω τελεία το νόημα είναι ότι αναλογίζεται , αναπολεί την καρδιά , την πνοή τους πόθους και το πάθος με τα οποία ξεκινήσαμε τη ζωή μας , κάτι που τελικά λόγω παραγόντων που δεν εξαρτώνται από εμάς, αποδείχθηκε ΛΑΘΟΣ . Δεν είναι δηλαδή αυτοκριτική και παραδοχή ότι ξεκινήσαμε με λάθος τρόπο τη ζωή μας. Σωστά ξεκινήσαμε τις ζωές μας σαν νέοι γεμάτοι θάρρος και πάθος αλλά δυστυχώς άλλοι παράγοντες φρόντισαν να μας απογοητεύσουν και να μας αλλάξουν. Δεν ξέρω αν το σκέφτομαι σωστά αλλά έτσι το καταλαβαίνω.

      1. avatar ΕΛ.ΑΣ για να ΓΕΛΑΣ

        θερμα σας ευχαριστω και τους 2 για το κοπο σας και την ανταποκριση
        Δεν εξεταζω αν ειναι λαθος ο οποιοσδηποτε νεος η λιγοτερο νεος να παρει τηζωη του με τον τροπο που περιγραφετε ,αλλα εν προκειμενω αν ειναι αυτο το νόημα τοτε απολυτως σε τιποτε δεν αλλαζει η παρουσια της ανω πελειας αφου ο ποιητης δεχεται τον τροπο αυτο προσεγγισης της ζωης ως λαθος
        πηραμε ετσι τη ζωή μας=λαθος ....με τελεια
        πηραμε τη ζωή μας λαθος.............χωρις τελεία
        κατα τη προσωπικη μου αποψη η θαυμασια μουσικη και ερμηνεια ανεδειξαν εν προκειμενω εναν μετριο , για να μη πω άσφαιρο ,στιχο

        1. avatar Αρης3

          Το λάθος δηλαδή δεν νομίζω ότι το είπαμε εμείς άλλα μας το είπε η σκληρή πραγματικότητα μέσω της άρνησης των ονείρων μας .Αυτό το νόημα νομίζω έχει η άνω τελεία .

        2. avatar Αρης3

          Και εγώ σε ευχαριστώ για την ανταπόκριση να σαι καλά .Πάντως περισσότερο το εκλαμβάνω ως μια καταγραφή της σκληρής πραγματικότητας και ως πικρία για τον μηδενισμό που επιφέρει αυτή στον άνθρωπο , παρά ως αυτοκριτική και δήλωση μετάνοιας . Πως θα κατέγραφε τα συναισθήματα του ,για παράδειγμα, σήμερα ένα Σύριος πρόσφυγας; Δεν θα έγραφε κάπως έτσι;

          1. avatar ΕΛ.ΑΣ για να ΓΕΛΑΣ

            μα ομολογει την λαθος προσωπικη επιλογη
            μια απροκαλυπτη δηλωση μετάνοιας ''''''''''αριστερούλη''''''''''''''δηλωσακια!!!
            Συριος:κατι προχειρο των170''
            Και γω παιδι ίδιου θεου
            με ονειρα κιελπιδα
            που εφιαλτες γινηκαν
            μεσα σε καταιγιδα
            Με τι ορμη με τι σκοπο
            κλεψανε τη ζωή μου
            κιενας αποκληρος γυρνω
            μακριά απο τη γη μου ;;
            Πουναι το λαθος πουκανα;;
            μουδωσαν να διαλέξω;;
            και σα σκυλι καταντησα
            να γλειφω τους απεξω
            Αυτοι που τα ξεκινησαν
            σαπιοι ισκαριωτες
            τα χερια τους ξεπλυνανε
            και κανουνε τις κότες
            Αρνουνται οι υποκριτες
            να με φιλοξενησουν
            κιολο τον χρονο σκεφτονται
            που θαρθουν να με γδυσουν
            Ιρακ λιβυη αφγανισταν
            συρία παλαιστινη
            στο αιμα μας κυλησανε
            τα διποδα τα κτηνη.
            ΣΑΦΕΣ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΑ-ΠΑΡΑΠΟΝΟ
            ΤΟ συγκεκριμενο του σεφερη μου θυμιζει την κακασχημη πουχει εντεχνως διαδωσει οτι ειναι μαστορισσα στοκρεβάτι... τριχες ,φατσα και ''τεχνη'' ενα και το αυτο.
            πολύς λογος για τη τελεια και μηδεν στην ουσια
            τους βασανισμενους της ζωης δε τους φιλοξενουν περιγυαλια αλλα θαλασσοπνιγονται,δε τους δροσιζει ο γλυκυς μπατης ,τους κοκκαλωνει το ξεροβορι
            δεν αλλαζεις γιατι το νερο δεν ηταν περιέ παρεκτος κεισαι κικιτσα
            Λογια τρυφερουληδων καλοπερασακηδων ποιητων ,λαπαδων κατα τη σοφη αποστροφη του σωτηρη κουβελα της νεας δημοκρατίας
            τον εφαγε η μαρμαγκα εκτοτε
            με ποιους ταβαλες βρε κουβέλα;;
            με τις κικιτσες της τρυφηλότητας;;

          2. avatar Αρης3

            Δεν προσπαθώ να υπερασπιστώ τον ποιητή ούτε έχω γνώσεις πάνω στο αντικείμενο .Ισως να έχεις δίκιο σε όλα όσα λες. Πάντως και ο Καββαδίας κατηγορήθηκε από κάποιους για τον κάπως ελαφρό ,όπως λένε, τρόπο που περιέγραψε τη ζωή του ναυτικού.Δεν ανέδειξε δηλαδή τη σκληρότητα αυτής της ζωής. Ο ίδιος πάντως έζησε από κοντά τη ζωή του ναυτικού . Σε ευχαριστώ για τον διάλογο.

          3. avatar ΕΛ.ΑΣ για να ΓΕΛΑΣ

            δεν θα γινω εγω κριτικος του σεφερη
            υπαρχουν ενθεν κακειθεν μαϊντανοι κατ επαγγελμα να τον αξιολογησουν
            την γενικοτερη αποψή μου για τους ποιητες (κατα πλειοψηφια ) στηνεγραψα,ειναι προσωπικη.
            Απλα ο στιχος ο συγκεκριμένος φρονώ οτι με ενορχήστρωση ζαμπετα ή μητσάκη και καλοκουρντισμενο μπαγλαμαδακι θα μπορουσε να τραγουδηθει απο μαλλιο θεοφιλογιαννακο ντερτιλη και λοιπα πρωτοπαλίκαρα της χουντας με τη συνοδια μπαλετου δηλωσακηδων...
            'πηραμε τη ζωη με παθος' λαθος!
            αλλαξαμε ζωη μολις ζοριστηκαμε
            γιναμε χουνταιοι, καλα παιδια...
            τερμα το γλυφό νερο,πλεον μόνο περιέ με μπουρμπουληθρες.
            φχαριστω για τη παρεα
            καλο βραδυ

Παρακαλούμε περιμένετε ...