Πτυχές γνωστές από τη μακρά και αιματηρή πορεία της τρομοκρατικής οργάνωσης 17 Νοέμβρη, καθώς και από την προσπάθεια των αρχών να εντοπίσουν και να συλλάβουν τα μέλη της, παρουσιάζονται στο τρίτο επεισόδιο του ντοκιμαντέρ «Φάκελος 17Ν» του Αλέξη Παπαχελά που προβάλλεται στον ΣΚΑΪ.

Τη δεκαετία του ’90 τα μέλη της οργάνωσης κινούνταν με έντονη αυτοπεποίθηση, πιστεύοντας ότι βρίσκονταν εκτός κινδύνου. Οι αρχές βρέθηκαν δύο φορές πολύ κοντά στο να τους συλλάβουν, μία στα Σεπόλια και μία στην υπόθεση της Ριανκούρ, όμως και στις δύο περιπτώσεις η επιχείρηση δεν κατέληξε σε αποτέλεσμα.

Τα Σεπόλια

Η πρώτη μεγάλη ευκαιρία για την ΕΛΑΣ να διαλύσει τη 17 Νοέμβρη προέκυψε τυχαία τον Νοέμβριο του 1991 στην περιοχή των Σεπολίων. Μέλη της επιχειρησιακής ομάδας της οργάνωσης επιχειρούσαν να αφαιρέσουν αυτοκίνητα, τα οποία σχεδίαζαν να χρησιμοποιήσουν σε μελλοντικές επιθέσεις. Οι αστυνομικές αρχές ενημερώθηκαν και στο σημείο εκτυλίχθηκε ένοπλη συμπλοκή, καθώς οι τρομοκράτες ήταν βαριά οπλισμένοι. Με πυροβολισμούς αλλά και ρίψη χειροβομβίδων κατάφεραν να σπάσουν τον αστυνομικό κλοιό και να απομακρυνθούν, επιβιβαζόμενοι τελικά σε ταξί. Από τη σύγκρουση τραυματίστηκαν σοβαρά δύο αστυνομικοί, ενώ οι δράστες απέφυγαν τη σύλληψη κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.

Ο καταδικασμένος σε ισόβια Δημήτρης Κουφοντίνας περιγράφει το περιστατικό με τη δική του οπτική. «Ήταν σουρεαλιστική εικόνα, έγινε χαμός έπεσαν σφαίρες, χειροβομβίδες και ο ταξιτζής έλεγε “περιμένετε να μαζέψω τις εισπράξεις”». Στη συνέχεια πρόσθεσε «Όταν εγκαταλείψαμε το ταξί γύρισα και το είδα, ήταν χιλιοτρυπημένο από σφαίρες, σουρωτήρι σκέτο. Παρά τρίχα γλιτώσαμε, μπορεί αυτή τη στιγμή να έψαχνες κάποιον άλλον να μιλήσεις».

Το «φιάσκο» της Ριανκούρ

Λίγους μήνες αργότερα, τον Μάρτιο του 1992, παρουσιάστηκε ακόμη μία ευκαιρία για τις αρχές που επίσης χάθηκε. Η επιχείρηση αυτή πέρασε στην ιστορία ως το «φιάσκο της Ριανκουρ». Μια γυναίκα, η ταυτότητα της οποίας δεν έχει αποκαλυφθεί μέχρι σήμερα, επικοινώνησε με την αστυνομία μεταφέροντας πληροφορία που θεωρήθηκε αξιόπιστη και αποδείχθηκε ακριβής. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, μέλη της 17 Νοέμβρη επρόκειτο να συγκεντρωθούν το επόμενο πρωί στην οδό Λουίζης Ριανκούρ στους Αμπελοκήπους. Όπως υποστήριξε, η οργάνωση σχεδίαζε επίθεση εναντίον δικαστικού λειτουργού και, εφόσον το σχέδιο δεν προχωρούσε, η ομάδα θα συναντιόταν μπροστά από τον πύργο της Ριανκούρ. Στο σχέδιο φέρεται ότι θα χρησιμοποιούνταν ακόμη και ψεύτικο περιπολικό και ασθενοφόρο, ενώ η ίδια η γυναίκα θα συμμετείχε στην ομάδα.

Η αστυνομία προχώρησε σε μεγάλη κινητοποίηση. Δεκάδες αστυνομικοί με πολιτικά ανέλαβαν να προστατεύσουν περίπου 60 δικαστικούς, ενώ μυστικοί αστυνομικοί και οχήματα χωρίς διακριτικά τοποθετήθηκαν στην περιοχή του πάρκου της Ριανκούρ. Η επιχείρηση όμως δεν εξελίχθηκε όπως αναμενόταν. Αστυνομικός που εντόπισε το όχημα των τρομοκρατών τηλεφώνησε από περίπτερο για να μεταφέρει τον αριθμό κυκλοφορίας. Τα μέλη της οργάνωσης αντιλήφθηκαν την κίνηση και απομακρύνθηκαν. Ένα περιπολικό επιχείρησε να ακολουθήσει το βανάκι τους μέσω διαφορετικής διαδρομής, χάνοντας όμως την οπτική επαφή. Ο Φώτης Παπαγεωργίου, τότε επικεφαλής της ομάδας ερευνών για τη 17Ν, σχολίασε ότι «Ήταν η μεγαλύτερη γκάφα ως τότε».

Ο Δημήτρης Κουφοντίνας περιέγραψε το περιστατικό από τη δική του πλευρά. «Είχαμε δει ένα αυτοκίνητο της ασφάλειας με 4 ανθρώπους, ξεκινήσαμε να φεύγουμε. ο επικεφαλής αστυνομικός μάλλον αντιλήφθηκε τι συνέβαινε, κράτησε το αυτοκίνητο μακριά και έτσι όλα κύλησαν ομαλά. Όπως και σε άλλες περιπτώσεις που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστές, αντιλαμβάνονταν τι συνέβαινε και χώριζαν οι δρόμοι μας χωρίς συστάσεις».

Απαντώντας στο ερώτημα αν υπήρξε πράγματι τηλεφώνημα της άγνωστης γυναίκας, ο ίδιος ανέφερε «Δεν είδαμε κάτι τέτοιο. Αυτό που ισχύει και έχει βγει, κάποιοι υψηλά ιστάμενοι κατάφεραν να βγάλουν το παντεσπάνι τους από τα μυστικά κονδύλια».

Ο αρχιεκτελεστής της 17 Νοέμβρη υποστήριξε ακόμη ότι υπήρξαν και άλλες περιπτώσεις κατά τις οποίες βρέθηκαν κοντά σε αστυνομικούς χωρίς να συλληφθούν. «Μια φορά, όταν αλλάζαμε αυτοκίνητα, κουβαλούσαμε την τσάντα με τα πράγματα, από την γωνία εμφανίστηκε ένας ζητάς κάθισε στη γωνία και μας κοίταζε. Ξεκινήσαμε ερχόταν από πίσω πατήδαμε ελαφρά το φρένο εκείνος κοίταζε επιδεικτικά από την άλλη πλευρά και έφυγε. Πολλές φορές συναντηθήκαμε και απλώς χωρίσαν οι δρόμοι μας».

Το απόρρητο έγγραφο για τον Γιωτόπουλο

Στο ντοκιμαντέρ παρουσιάζεται και άκρως απόρρητο έγγραφο της ΕΛΑΣ, το οποίο πιθανόν προερχόταν από γαλλικές μυστικές υπηρεσίες. Σε αυτό καταγραφόταν ήδη από το 1991 το όνομα του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου ανάμεσα στα πρόσωπα που θεωρούνταν ύποπτα για συμμετοχή στη 17 Νοέμβρη. Παρ’ όλα αυτά δεν είχε εντοπιστεί και οι αρχές εκτιμούσαν ότι ζούσε στη Γαλλία μαζί με την αδελφή του.

Η δολοφονία Αξαρλιάν

Τον Ιούλιο του 1992 η οργάνωση επιχειρεί να πλήξει τον τότε υπουργό Οικονομικών Γιάννη Παλαιοκρασσά χρησιμοποιώντας ρουκέτα. Η επίθεση δεν πετυχαίνει τον στόχο της, όμως από την έκρηξη σκοτώνεται ο φοιτητής Θάνος Αξαρλιάν, που βρισκόταν τυχαία στο σημείο. Ο θάνατός του και η συνεχής προσπάθεια της μητέρας του για δικαίωση αλλάζουν σταδιακά το κλίμα της κοινής γνώμης απέναντι στην οργάνωση.

Την ίδια περίοδο αυξάνεται η δυσαρέσκεια των Ηνωμένων Πολιτειών για την αναποτελεσματικότητα της ελληνικής αστυνομίας, ενώ γίνεται λόγος για καθυστερήσεις και παθογένειες στον τρόπο λειτουργίας της. Στο μεταξύ καταγράφεται ακόμη ένα επιχειρησιακό επεισόδιο που καταλήγει σε αποτυχία και συνδέεται με βαν του FBI.

Οι πιέσεις και η ανάληψη Χρυσοχοΐδη

Η δράση της οργάνωσης συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια με σειρά επιθέσεων, μεταξύ των οποίων και η δολοφονία του εφοπλιστή Κώστα Περατικού το 1997.

Το 1999, μετά τον ανασχηματισμό της κυβέρνησης του Κώστα Σημίτη, το υπουργείο Δημόσιας Τάξης ανέλαβε ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης. Ο ίδιος έχει αναφέρει ότι ένα από τα γεγονότα που τον συγκλόνισαν ήταν η επίσκεψη του Μιχάλη Περατικού, πατέρα του δολοφονημένου εφοπλιστή, στο γραφείο του. «Τι κάνεις εδώ και κάθεσαι; Δεν ντρέπεσαι λίγο;» του είπε.

Ιδιαίτερα έντονη, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν και η συνάντηση που είχε με τον τότε επικεφαλής της CIA Τζορτζ Τένετ. «Ήταν πολύ επιτιμητικός. Μιλούσε με αγάπη, αλλά ήταν αυστηρός«. Στη συνέχεια αποκάλυψε και τη φράση που του απηύθυνε «Μου είπε “γαμώ το στανιό σας κάντε κάτι επιτέλους”».

Ο Στίβεν Σόντερς

Οι πιέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες εντείνονται, ενώ η χώρα ετοιμάζεται για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η δολοφονία του Βρετανού ταξιάρχου Στίβεν Σόντερς στη λεωφόρο Κηφισίας σηματοδοτεί ουσιαστικά την αρχή της αντίστροφης μέτρησης για τη 17 Νοέμβρη.