Ήταν Αύγουστος του 1954, όταν το λιμάνι της Νεάπολης στην Ιταλία γινόταν το επίκεντρο της παγκόσμιας προσοχής. Η βασίλισσα Φρειδερίκη, με μια κίνηση που σήμερα θα χαρακτηριζόταν ως το απόλυτο «PR stunt», κατάφερε να συγκεντρώσει 110 μέλη από τις σημαντικότερες βασιλικές οικογένειες της Ευρώπης για μια δεκαήμερη περιήγηση στα ελληνικά νησιά.
Το πλάνο ήταν απλό αλλά μεγαλειώδες: το υπερσύγχρονο για την εποχή πλοίο «Αγαμέμνων» θα μετέτρεπε το Ιόνιο και το Αιγαίο στην πιο λαμπερή σκηνή του κόσμου.
Το εγχείρημα είχε διπλό σκοπό: από τη μία πλευρά, φιλοδοξούσε να φέρει κοντά διασκορπισμένες δυναστείες μετά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο, και από την άλλη να στρέψει τα βλέμματα του διεθνούς κοινού στα ελληνικά νησιά, ενισχύοντας τη διεθνή εικόνα του ελληνικού τουρισμού., προβάλλοντας την Ελλάδα ως τον απόλυτο τουριστικό προορισμό.
Ένα πλωτό παλάτι χωρίς πρωτόκολλο
Η επιτυχία της κρουαζιέρας, οφείλεται στην απόφαση της Φρειδερίκης να «χαλαρώσει» τους κανόνες. Πάνω στο καράβι, οι τίτλοι έμπαιναν σε δεύτερη μοίρα. Βασιλιάδες, πρίγκιπες και δούκες κυκλοφορούσαν με ελαφριά ρούχα, έπαιζαν παιχνίδια στο κατάστρωμα και έτρωγαν όλοι μαζί, χωρίς την αυστηρότητα της αυλής.
Στην παρέα συμμετείχαν ο βασιλιάς Παύλος, ο νεαρός τότε διάδοχος Κωνσταντίνος, η πριγκίπισσα Σοφία (μετέπειτα βασίλισσα της Ισπανίας), αλλά και εκπρόσωποι από τους οίκους των Βουρβόνων, των Αψβούργων και των Ρομανόφ.
Ήταν μια σπάνια ευκαιρία για τους γαλαζοαίματους της μεταπολεμικής Ευρώπης να συναντηθούν, να γνωριστούν και, σε πολλές περιπτώσεις, να φλερτάρουν κάτω από τον ήλιο των Κυκλάδων.
Από την Κέρκυρα στη Ρόδο
Το δρομολόγιο είχε σχεδιαστεί με ακρίβεια δευτερολέπτου. Η κρουαζιέρα πέρασε από την Κέρκυρα, την Κρήτη, τη Ρόδο, τη Μύκονο και τη Δήλο. Σε κάθε στάση, οι κάτοικοι υποδέχονταν τους υψηλούς προσκεκλημένους με παραδοσιακούς χορούς και τοπικά εδέσματα.
Keystone Pictures USA / Zuma Press / Profimedia
Η διεθνής κάλυψη ήταν πρωτοφανής. Φωτογράφοι από τα μεγαλύτερα πρακτορεία του κόσμου κατέγραφαν τους royals να περπατούν στα σοκάκια της Μυκόνου ή να θαυμάζουν τα αρχαία της Δήλου. Αυτή η κρουαζιέρα ήταν η αφορμή που η Ελλάδα μπήκε στον χάρτη των «μεγάλων» της ταξιδιωτικής βιομηχανίας.
«Ο Παύλος κι’ εγώ επιθυμούσαμε ν’ ανοίξουμε στον τουρισμό τις πύλες της Ελλάδος. Η χώρα δεν είχε ακόμη συνέλθει από τις συνέπειες του εμφυλίου και στους τουρίστες ήταν σχεδόν άγνωστη.
Τουριστικές ανέσεις δεν υπήρχαν ακόμη, οι δρόμοι ήσαν πάντα σε αθλία κατάσταση και τα σύγχρονα ξενοδοχεία ανύπαρκτα : Αλλά πριν απ’ όλα έπρεπε να προσελκύσουμε την προσοχή του κόσμου.
Το πετύχαμε, γιατί ο διεθνής τύπος έδωσε τεραστία δημοσιότητα στην κρουαζιέρα. Αμέσως μετά απ’ αυτήν οι ναυτιλιακές εταιρίες άρχισαν να οργανώνουν κρουαζιέρες, με βάση το ίδιο ακριβώς πρόγραμμα που είχαμε καταρτίσει εμείς, και σε λίγο ξενοδοχεία και άλλα έργα στον ηπειρωτικό χώρο άρχισαν επίσης να προσελκύουν το τουριστικό χρήμα προς την Ελλάδα.», αναφέρει στο αυτοβιογραφικό της βιβλίο, «Μέτρον Κατανοήσεως», η Φρειδερίκη.
Αν και το ευρύ κοινό θεωρεί πως ο έρωτας της Σοφίας και του Χουάν Κάρλος γεννήθηκε χρόνια αργότερα, οι ιστορικοί της εποχής και τα αρχεία του διεθνούς τύπου επισημαίνουν πως οι δυο τους ήρθαν κοντά για πρώτη φορά πάνω στον «Αγαμέμνονα».
Keystone Pictures USA / Zuma Press / Profimedia
Εκείνη, μια νεαρή και εσωστρεφής πριγκίπισσα, και εκείνος, ένας γοητευτικός αλλά εξόριστος τότε πρίγκιπας της Ισπανίας, μοιράστηκαν στιγμές ξεγνοιασιάς στις παραλίες της Ρόδου και της Μυκόνου.
Αν και το ειδύλλιο δεν «κλείδωσε» αμέσως, η Φρειδερίκη είχε ήδη βάλει τη δική της σφραγίδα, φροντίζοντας οι δυο τους να βρίσκονται συχνά στην ίδια παρέα κατά τη διάρκεια της κρουαζιέρας.
Έρωτες στα καταστρώματα και «απαγορευμένα» φλερτ
Πέρα από το ζεύγος της Ισπανίας, οι φήμες οργίαζαν για το φλερτ του πρίγκιπα Εδουάρδου, Δούκα του Κεντ, με διάφορες νεαρές ευγενείς, καθώς και για τις συναντήσεις μελών του οίκου των Βουρβόνων-Δύο Σικελιών με εκπροσώπους των Αψβούργων. Η Φρειδερίκη, λειτουργώντας ως η απόλυτη οικοδέσποινα, οργάνωνε βραδιές με μουσική και χορό, δημιουργώντας το κατάλληλο κλίμα για να «σπάσει ο πάγος» του πρωτοκόλλου.
Διεθνή περιοδικά της εποχής περιέγραφαν τη βασίλισσα της Ελλάδας ως μια γυναίκα που ήξερε να ελέγχει τα πάντα με ένα χαμόγελο. Λέγεται πως είχε μελετήσει το γενεαλογικό δέντρο κάθε καλεσμένου, στοχεύοντας σε ενώσεις που θα ισχυροποιούσαν τη θέση της ελληνικής δυναστείας.
Η κληρονομιά του «Αγαμέμνονα»
Πέρα από τη λάμψη και τις φήμες για συνοικέσια, η κίνηση της Φρειδερίκης απέδωσε καρπούς. Τα χρόνια που ακολούθησαν, οι αφίξεις των ξένων τουριστών στην Ελλάδα εκτοξεύθηκαν.
Το «Royal Cruise» του 1954 είναι η τελευταία μεγάλη συγκέντρωση των ευρωπαϊκών δυναστειών πριν αλλάξει για πάντα το πρόσωπο της μοναρχίας. Ήταν ένα καλοκαίρι γεμάτο μπλε θάλασσα, λευκό φως και την αίσθηση ότι η Ελλάδα είναι ο τόπος όπου ακόμη και οι βασιλιάδες μπορούν να νιώσουν ξέγνοιαστοι.
Το πλωτό «κόσμημα» του Ευγένιου Ευγενίδη
Το θρυλικό «Αγαμέμνων», το πλοίο που φιλοξένησε την ελίτ της Ευρώπης, δεν ανήκε στον στόλο του παλατιού, αλλά ήταν μια ευγενική παραχώρηση του σπουδαίου εφοπλιστή Ευγένιου Ευγενίδη. Ο ιδρυτής της Home Lines, θέλοντας να στηρίξει έμπρακτα την εθνική προσπάθεια για την προβολή του ελληνικού τουρισμού, διέθεσε το υπερσύγχρονο σκαρί του εντελώς δωρεάν, καλύπτοντας ο ίδιος όλα τα έξοδα της διοργάνωσης.
Αν και ο Ευγενίδης έφυγε από τη ζωή λίγους μήνες πριν το ξεκίνημα του ταξιδιού, η κρουαζιέρα πραγματοποιήθηκε κανονικά. Ο «Αγαμέμνων» ήταν το καμάρι της ελληνικής ναυτιλίας εκείνης της εποχής, καθώς διέθετε ανέσεις πρωτόγνωρες για τα δεδομένα των 50s, όπως πλήρη κλιματισμό και πολυτελή σαλόνια, αποδεικνύοντας ότι η Ελλάδα μπορούσε να προσφέρει φιλοξενία υψηλών προδιαγραφών.
