Για χρόνια, η φράση «παράγγειλε κάτι λευκό» έχει ταυτιστεί με μια καλύτερη επιλογή ποτού. Η βότκα, η λευκή τεκίλα, το τζιν θεωρούνται από τους περισσότερους ως πιο ελαφριά και καθαρά σε σχέση με το ουίσκι, το ρούμι και άλλα σκούρα ποτά. Είναι όμως αυτό αλήθεια ή μήπως πρόκειται απλώς για έναν μύθο;

Από διατροφικής και μεταβολικής πλευράς, το χρώμα σίγουρα δεν αποτελεί βασικό παράγοντα. Όπως επισημαίνουν διατροφολόγοι, αυτό που επηρεάζει περισσότερο τον οργανισμό είναι η ποσότητα που καταναλώνεται, ο τρόπος κατανάλωσης και το τι συνοδεύει το ποτό. Σε κάθε περίπτωση η συνολική πρόσληψη αλκοόλ και η σταδιακή μείωσή της έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία για την υγεία από το αν το ποτό είναι διαυγές ή σκούρο.

Γιατί κάποιοι νιώθουν χειρότερα με τα σκούρα ποτά;

Παρότι το χρώμα δεν είναι καθοριστικό, αρκετοί άνθρωποι – εμπειρικά – αναφέρουν ότι νιώθουν χειρότερα μετά από κατανάλωση σκούρων ποτών. Η βασική εξήγηση βρίσκεται σε ουσίες που ονομάζονται συγγενείς ενώσεις (congeners).

Οι ενώσεις αυτές είναι υποπροϊόντα της ζύμωσης του αλκοόλ και έχουν συνδεθεί με πιο έντονα συμπτώματα hangover. Μπορούν μάλιστα να ανιχνευθούν στο αίμα. Έρευνες δείχνουν ότι ποτά με υψηλή περιεκτικότητα σε congeners, όπως το bourbon, μπορεί να προκαλέσουν πιο έντονο hangover σε σχέση με ποτά όπως η βότκα, που περιέχουν πολύ λιγότερες τέτοιες ουσίες.

Ωστόσο, στην πραγματικότητα, δεν είναι αυτές ο βασικός «ένοχος». Η αιθανόλη, δηλαδή το κύριο συστατικό όλων των αλκοολούχων ποτών που προκαλεί τη μέθη, έχει πολύ μεγαλύτερη επίδραση στη σοβαρότητα του hangover σε σχέση με τις συγγενείς ενώσεις.

Είναι πραγματικά τα σκούρα ποτά πιο επιβαρυντικά για τον οργανισμό;

Τα σκούρα ποτά μπορεί να επηρεάζουν περισσότερο κάποιους ανθρώπους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι συνολικά πιο βλαβερά. Ο τρόπος και η ποσότητα κατανάλωσης παίζουν καθοριστικό ρόλο. Παράγοντες όπως πόσο πίνετε, πόσο γρήγορα πίνετε, η ποιότητα του ύπνου, η ενυδάτωση και η ποσότητα ζάχαρης στα συνοδευτικά, επηρεάζουν πολύ περισσότερο το πώς αντιδρά το σώμα στο αλκοόλ.

Επίσης, η αντίδραση είναι διαφορετική για κάθε άτομο. Αν, για παράδειγμα, το ουίσκι σας προκαλεί συστηματικά δυσφορία ενώ η βότκα όχι, αυτό είναι ένα χρήσιμο προσωπικό συμπέρασμα, αλλά δεν ισχύει απαραίτητα για όλους.

Η σημασία της ζάχαρης και ο μύθος των θερμίδων

Ένας ακόμη διαδεδομένος μύθος είναι ότι τα διαυγή ποτά έχουν λιγότερες θερμίδες. Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες μερίδες αλκοόλ έχουν σχεδόν την ίδια θερμιδική αξία.

Όλα τα αλκοολούχα ποτά περιέχουν περίπου 7 θερμίδες ανά γραμμάριο αλκοόλ, ανεξάρτητα από το χρώμα τους. Ένα τυπικό σφηνάκι (περίπου 45 ml) αποδίδει γύρω στις 100 θερμίδες, είτε πρόκειται για βότκα είτε για ρούμι.

Η πραγματική διαφορά προκύπτει από τα πρόσθετα: αρωματισμένα ποτά, λικέρ και ζαχαρούχα κοκτέιλ, αυξάνουν σημαντικά τις θερμίδες. Με απλά λόγια, μια βότκα με σόδα και ένα ουίσκι με κόλα δεν διαφέρουν επειδή το ένα είναι διαυγές και το άλλο σκούρο, αλλά λόγω των επιπλέον συστατικών στο ποτήρι.

Ο ρόλος του μάρκετινγκ

Η ιδέα ότι τα διαυγή ποτά είναι πιο υγιεινά δεν βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, αλλά κυρίως στην εικόνα που έχει δημιουργηθεί για αυτά, επισημαίνουν διατροφολόγοι.

Συχνά προβάλλονται ως ποτά χαμηλών θερμίδων, κάτι που ενισχύει την αντίληψη ότι είναι καλύτερη επιλογή. Όμως, η επιστημονική έρευνα δεν υποστηρίζει ότι είναι εγγενώς πιο υγιεινά από τα σκούρα ποτά. Η αντίληψη αυτή είναι περισσότερο αποτέλεσμα μάρκετινγκ και λιγότερο πραγματικών διατροφικών διαφορών.

Τι έχει πραγματικά σημασία για την υγεία

Οι ειδικοί συμφωνούν σε μερικά βασικά σημεία:

  • Η συνολική ποσότητα αλκοόλ είναι ο σημαντικότερος παράγοντας
  • Η συχνότητα κατανάλωσης παίζει εξίσου μεγάλο ρόλο
  • Ο αριθμός των ποτών, η περιεκτικότητα σε αλκοόλ και τα πρόσθετα (όπως η ζάχαρη) έχουν μεγαλύτερη σημασία από το χρώμα

Πρακτικές συνήθειες που μπορούν να βοηθήσουν:

  • Αποφύγετε μίξεις με ζαχαρούχα αναψυκτικά
  • Καταναλώστε αργά το ποτό σας
  • Φροντίστε για επαρκή ενυδάτωση κατά τη διάρκεια του ποτού
  • Αποφύγετε την κατανάλωση κοντά στην ώρα του ύπνου, καθώς το αλκοόλ επηρεάζει την ποιότητά του

Όσον αφορά τις γενικές οδηγίες, συνιστάται έως δύο ποτά την ημέρα για τους άνδρες και έως ένα για τις γυναίκες. Παρόλα αυτά, υπάρχουν και απόψεις που υποστηρίζουν ότι ακόμη και μικρές ποσότητες αλκοόλ ενέχουν κινδύνους και καλό είναι να αποφεύγονται.

Τελικά, τι να επιλέξετε;

Αν προτιμάτε την τεκίλα αντί για ουίσκι ή το αντίστροφο, δεν χρειάζεται να το δικαιολογήσετε με όρους υγείας. Η διαφορά μεταξύ διαυγών και σκούρων ποτών είναι πολύ μικρότερη από όσο πιστεύεται. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι οι συνολικές σας συνήθειες.

Ένα τελευταίο σημείο που αξίζει να κρατήσετε: η επιστημονική γνώση είναι χρήσιμη, αλλά κάθε οργανισμός μπορεί να αντιδρά διαφορετικά. Αν παρατηρείτε ότι κάποιο ποτό σας επηρεάζει περισσότερο από κάποιο άλλο, βασιστείτε στην προσωπική σας εμπειρία για τις επιλογές σας. Πάντως αν αναζητάτε μια πιο υγιεινή επιλογή, η απάντηση δεν βρίσκεται στο χρώμα του ποτού, αλλά στις συνήθειες σας.