Η καρδιά αντλεί αδιάκοπα αίμα σε ολόκληρο το σώμα, μεταφέροντας μαζί του ακόμη και καρκινικά κύτταρα που μπορούν να εξαπλωθούν σε διάφορα όργανα. Παρ’ όλα αυτά, οι πρωτοπαθείς ή μεταστατικοί όγκοι στην καρδιά παραμένουν εξαιρετικά σπάνιοι, ένα επιστημονικό παράδοξο που απασχολεί τους ερευνητές εδώ και δεκαετίες.
Μια νέα μελέτη έρχεται να δώσει μια πιθανή απάντηση, υποστηρίζοντας ότι η αδιάκοπη μηχανική κίνηση της καρδιάς δημιουργεί ένα περιβάλλον εξαιρετικά αφιλόξενο για τα καρκινικά κύτταρα, εμποδίζοντας την ανάπτυξή τους.
Η συνεχής κίνηση της καρδιάς φαίνεται να λειτουργεί ως φυσική άμυνα
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του International Centre for Genetic Engineering and Biotechnology (ICGEB) στην Τεργέστη της Ιταλίας.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το συνεχές «σφίξιμο» και η χαλάρωση του καρδιακού μυός δεν εξυπηρετούν μόνο την κυκλοφορία του αίματος, αλλά ασκούν και μηχανικές δυνάμεις που επηρεάζουν άμεσα τη συμπεριφορά των καρκινικών κυττάρων.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, αυτές οι μηχανικές πιέσεις ενεργοποιούν μηχανισμούς που περιορίζουν την έκφραση γονιδίων τα οποία ευνοούν τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.
Τα πειράματα σε ποντίκια αποκάλυψαν σημαντικές διαφορές
Για να εξετάσουν την υπόθεσή τους, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν σειρά πειραμάτων σε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια. Παρότι σε άλλα όργανα εμφανίστηκαν όγκοι, η καρδιά παρέμεινε ουσιαστικά ανεπηρέαστη.
Σε δεύτερο πείραμα μεταμόσχευσαν μια επιπλέον καρδιά στον λαιμό των ζώων. Η μεταμοσχευμένη καρδιά αιματωνόταν κανονικά, όμως δεν συμμετείχε ενεργά στην άντληση του αίματος και δεν δεχόταν τα ίδια μηχανικά φορτία.
Όταν οι ερευνητές εισήγαγαν καρκινικά κύτταρα και στις δύο καρδιές, διαπίστωσαν ότι αυτά αναπτύσσονταν εύκολα στη μεταμοσχευμένη καρδιά, ενώ δυσκολεύονταν σημαντικά να πολλαπλασιαστούν στη φυσιολογική καρδιά που συνέχιζε να χτυπά κανονικά. Παρόμοια αποτελέσματα καταγράφηκαν και σε εργαστηριακά καλλιεργημένους καρδιακούς ιστούς.
Η πρωτεΐνη που φαίνεται να «φρενάρει» τον καρκίνο
Η μελέτη εντόπισε ως βασικό παράγοντα την πρωτεΐνη Nesprin-2, η οποία συνδέει τον κυτταρικό σκελετό με τον πυρήνα του κυττάρου. Η συνεχής μηχανική πίεση που δημιουργεί ο καρδιακός παλμός ενεργοποιεί την πρωτεΐνη αυτή, προκαλώντας αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και «διαβάζεται» το DNA μέσα στα καρκινικά κύτταρα.
Με τον τρόπο αυτό καταστέλλεται η ενεργοποίηση γονιδίων που σχετίζονται με την ανάπτυξη των όγκων. Όταν οι επιστήμονες απενεργοποίησαν τη Nesprin-2 σε καρκινικά κύτταρα, αυτά κατάφεραν να αναπτυχθούν ακόμη και μέσα στον φυσιολογικά παλλόμενο καρδιακό ιστό, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι η συγκεκριμένη πρωτεΐνη αποτελεί βασικό στοιχείο της αντικαρκινικής προστασίας της καρδιάς.
Νέες προοπτικές για τη θεραπεία του καρκίνου
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν στο μέλλον να οδηγήσουν σε εντελώς νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Ήδη αναπτύσσονται πρωτότυπες συσκευές που εφαρμόζουν ελεγχόμενη μηχανική πίεση σε επιφανειακούς όγκους, όπως σε ορισμένες μορφές καρκίνου του δέρματος ή του μαστού, με στόχο να μιμηθούν τις αντικαρκινικές επιδράσεις που προκαλεί ο παλμός της καρδιάς.
Παράλληλα, οι επιστήμονες εξετάζουν αν αυτή η μηχανική διέγερση μπορεί να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας ή της ανοσοθεραπείας, διευκολύνοντας τη διείσδυση των φαρμάκων στον όγκο.
Απαιτείται επιβεβαίωση σε ανθρώπους.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα συμπεράσματα προέρχονται κυρίως από πειράματα σε ποντίκια και εργαστηριακά μοντέλα, επομένως απαιτούνται κλινικές μελέτες για να διαπιστωθεί αν οι ίδιοι μηχανισμοί λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο και στον ανθρώπινο οργανισμό.
Ωστόσο, η μελέτη ανοίγει έναν νέο δρόμο στην έρευνα για τον καρκίνο, υποδεικνύοντας ότι οι μηχανικές δυνάμεις του σώματος μπορεί να αποτελούν έναν φυσικό σύμμαχο στην αναχαίτιση της ανάπτυξης κακοήθων όγκων και να συμβάλουν στη δημιουργία καινοτόμων θεραπευτικών μεθόδων στο μέλλον.
